III SA/Kr 1234/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Halina Jakubiec . Sędziowie : NSA Grażyna Danielec spr. WSA Elżbieta Kremer Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2009 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 października 2008 r. Nr : [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji A. M. w dniu 8 lipca 2008 roku złożyła wniosek do Prezydenta Miasta o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko R. M. W powyższym wniosku skarżąca wykazała, iż dochód uzyskany przez rodzinę w 2007 roku wynosił 13661.02 zł, który w przeliczeniu na osobę wyniósł 569.21 zł. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2008 roku nr [...], wydaną na podstawie art. 4 ust. 2, art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105 poz. 881 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa w związku z art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych odmówił przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko R. M. M., oraz przyznania skarżącej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka R. M. M. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka albo osobie uczącej się. Jednocześnie w myśl art. 5 ust. 1 w/w ustawy zasiłek rodziny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Jeżeli dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu u okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Organ wskazał także, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokość świadczeń rodzinnych i wysokość najniższego zasiłku rodzinnego wynosiła 48,00zł. Organ podkreślił także, iż miesięczny dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę wyniósł: 569,21zł, co stanowiło przekroczenie kryterium dochodowego, określonego w art. 5 ust. 1 w/w ustawy o kwotę: 65,21zł. Ponadto przekroczył on kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę wyższą niż kwota odpowiadająca najniższemu zasiłkowi rodzinnemu tj. 48,00 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, przekroczenie wyniosło 17,21 zł. A. M. wniosła odwołanie od przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, z powodu niskiego wynagrodzenia otrzymywanego za wykonywaną pracę. Podała także, iż utrzymuje ciężko chorą matkę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 23 października 2008 roku nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 3, art. 4 ust. 2, art. 5 ust.1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 992 z późn. zm.) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856) i § 1 pkt 6 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podał, iż rozstrzygnięcie jest prawidłowe, gdyż organ pierwszej instancji w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i wnikliwie go rozpatrzył. W opinii organu obliczenia dochodu rodziny skarżącej zostały dokonane zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Podkreślone zostało także, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych należy do tzw. decyzji związanych. Organ administracji nie ma możliwości wyboru spośród kilku równoprawnych rozwiązań. Jeżeli spełnione są wszelkie ustawowe przesłanki, organ musi świadczenie przyznać, a jeżeli nie, jest zobligowany do wydania decyzji negatywnej. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła A. M. domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji ją poprzedzającej. Skarżąca podniosła, że nie zgadza się z przedmiotową decyzją oraz zarzuciła, że są one niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto ponownie opisała swoją trudną sytuacje finansową, wskazując, iż ma na utrzymaniu nieuleczalnie chorą matkę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. W niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie ale z innych przyczyn niż podane w skardze. W postępowaniu administracyjnym bowiem wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie i rozważenie stanu faktycznego sprawy stosownie do art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Zgodnie natomiast z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona z wymienieniem m.in. materiału dowodowego, na którym oparto rozstrzygnięcie i podaniem analizy poczynionych ustaleń w świetle mających w sprawie zastosowania przepisów prawa. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego. W wyroku z dnia 7 maja 1985r., sygn. akt II SA 318/85 NSA wskazał, że obowiązek przeprowadzenia całego postępowania, co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie i nie może być przerzucony na stronę. Ciężar dowodu, na mocy art. 77 k.p.a. obciąża organ administracyjny. Jeżeli strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy uzupełnić go. Obowiązkiem organu jest przeanalizowanie każdego przeprowadzonego dowodu, a następnie wskazanie w uzasadnieniu decyzji - zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W niniejszej sprawie już na etapie odwołania skarżąca podawała, iż ma na utrzymaniu chorą matkę. Powyższa okoliczność nie została zaś należycie wyjaśniona przez organy obu szczebli, nie zostało także należycie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie rzeczywistego dochodu skarżącej. Nie zostało bowiem ustalone czy matka zamieszkuje wspólnie z wnioskodawczynią czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i czy matka posiada dochody lub czy skarżąca nie ponosi na nią w trybie art. 128 i 129 KRiO wydatków mogących mieć znaczenie dla określenia wysokości miesięcznego dochodu osiąganego przez skarżącą. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt. 2 przez dochód rodziny rozumieć należ przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy Skoro bowiem skarżąca podaje, iż jej matka znajduje się w niedostatku i jest nieuleczalnie chora to należałoby ustalić czy nie ciąży na skarżącej obowiązek alimentacyjny w stosunku do matki. Gdyby bowiem taka sytuacja zaistniała kwotę alimentów świadczonych przez skarżącą na rzecz jej matki należało by odliczyć od jej dochodu. Albowiem w myśl ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód stanowią po odliczeniu kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób, w przypadku przychodów podlegających opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychody pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne nie zaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wynika z tego, że organy obu instancji nie przedstawiły sposobu wyliczenia (wyłącznie ogólnie wskazując na § 15 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dania 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne) dochodu na osobę w rodzinie skarżącej, skupiając się wyłącznie na kwestii uzyskania przez nią prawa do zasiłku. W rozpoznawanej sprawie z punktu widzenia oceny działań organów istotne jest podkreślenie ciążących na organie obowiązku zgromadzenia i zbadania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści ( art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Jeżeli strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy uzupełnić go. Organ narusza prawo nie tylko w wypadku wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale i w równym stopniu wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Niezgodne z prawdą ustalenie stanu faktycznego prowadzi w postępowaniu do naruszenia prawa. Podkreślić już tylko należy, że ustalenie dochodu rodziny, warunkującego przyznanie świadczeń, powinno być dokonywane przez organy w sposób odzwierciedlający rzeczywistą sytuację materialną jej członków. Przy ponownym rozpoznaniu rzecz a organu I instancji będzie uzupełnienie materiału dowodowego w podanym wyżej zakresie i po jego przeanalizowaniu wydanie merytorycznej decyzji. Mając na uwadze powyższe okoliczności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.