III SA/Kr 1238/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. I. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 sierpnia 2010r. znak. [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu . W dniu 23 września 2010r. D. I. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 sierpnia 2010r. wydaną w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na fakt, iż jest matką samotnie wychowującą dzieci ( studenta i ucznia gimnazjum ). Podkreśla, iż jest w separacji, na dowód czego przedkłada stosowny wyrok sądowy. Wskazuje, iż prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, spłaca kredyty zaciągnięte na rozwój tejże działalności. Dodaje, iż w miarę potrzeby pomaga też niepełnosprawnemu, 6 – letniemu wnukowi. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z dwoma uczącymi się synami. Rodzina utrzymuje się z dochodów osiąganych przez wnioskodawczynię z tytułu prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, a także alimentów otrzymywanych na dwójkę dzieci od ich ojca. Jak wynika z dokumentów dołączonych przez skarżąca do formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy - średni miesięczny dochód z tytułu prowadzenia przez nią działalności gospodarczej wyniósł w 2010 roku 6 284,41 zł, przy czym w miesiącu sierpniu 2010r. wynosił 4 991,67 zł. Alimenty otrzymywane na dzieci kształtują się w wysokości 1200 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada dom jednorodzinny o pow. 187 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 3,73 ha. Wnioskodawczyni nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości ani oszczędności. Do formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni dołączyła zestawienie zapisów księgowych za poszczególne miesiące w roku 2010, z którego wynika, iż łączny przychód z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą w miesiącach od stycznia do sierpnia 2010r. wyniósł 84 762,61 zł, koszty kształtowały się na wysokości 78 478,54 zł, natomiast średni dochód stanowi kwota 6 284,41 zł. Podobne zestawienie danych przedstawia złożona deklaracja PIT za sierpień 2010r. Skarżąca wykazuje koszty spłaty kredytu zaciągniętego na rozwój działalności gospodarczej oraz bieżące potrzeby w wysokości 1 697 zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca nie wykazała wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżąca posiada dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej kształtujący się na średnim poziomie 6 284,41 zł miesięcznie. Otrzymuje również alimenty na dwóch uczących się synów w wysokości 1200 zł. A zatem średnie miesięczne dochody 3 – osobowej rodziny wynoszą 7 484,41 zł. Skarżąca posiada również znaczny majątek – dom jednorodzinny o pow. 187 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 3,73 ha, która zawsze może jego właścicielowi przynosić pożytki, może również stanowić zabezpieczenie kredytu czy pożyczki w sytuacji, gdy jego właścicielowi brakuje bieżących środkach finansowych. Każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można jednak pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego uznano, iż strona również nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ew. pełnomocnika z wyboru w sprawie. Orzekający, oceniając przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika bada jedynie sytuację materialną wnioskodawcy, a nie charakter, okoliczności sprawy, czy też potrzebę udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Skarżąca natomiast, prowadząca przynoszącą dochody działalność gospodarczą, które swą wysokością znacznie przewyższają minimalne wynagrodzenie w Polsce, posiadająca także majątek nie tylko ten, który służy zaspokajaniu niezbędnych potrzeb mieszkaniowych rodziny, gdyż ma również prawie 4 hektarową nieruchomość rolną, będzie w stanie pokryć również koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru, szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest obowiązkowy. Zdaniem orzekającego, sytuacja materialno – finansowa skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy również w zakresie ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).