III SA/Kr 1239/13

Kraków, dnia 23 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. S. na pismo Prorektora [ ] z dnia 17 września 2013 r. nr [ ] w przedmiocie ponownego rozpatrzenia podania/odwołania o przyjęcie na drugi kierunek studiów na Wydziale Inżynierii i Technologii Chemicznej [ ] postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 5 lutego 2015 r. skarżąca A. S. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W rubryce 6 "Stan rodzinny" wpisała tylko siebie, w rubrykach 7-9, dotyczących stanu majątkowego poczyniła skreślenia, zaś w rubryce 10 "Dochody" poczyniła wpis "wg rozdzielnika". Do wniosku dołączyła kopie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., z którego wynika, że nie składała zeznania podatkowego, odpisu skróconego aktu zgonu K. S., kopię zaświadczenia Urzędu Miejskiego w P., że nie figuruje w rejestrze podatku rolnego, leśnego, od nieruchomości, kopię zaświadczenia z MGOPS w P., że nie korzystała i nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalił wniosek skarżącej. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżąca wniosła sprzeciw. Pismem z dnia 5 maja 2015 r. (k. 117 i 118 akt sądowych) WSA wezwał skarżącą A. S. w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.) do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy przez: I. wskazanie: a) danych dotyczących stanu rodzinnego skarżącej (osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym), b) danych dotyczących majątku skarżącej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, c) danych dotyczących miesięcznych dochodów oraz wydatków skarżącej oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, II. przedłożenie dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez skarżącego miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny, w tym wysokość opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz lub inne opłaty (faktury, paragony, druki opłat), III. uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie faktów, z których wynika, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w zakresie całkowitym. Wezwanie powyższe (doręczone z dniem 26 maja 2015 r.; k. 119 akt sądowych), pozostało bez odpowiedzi ze strony skarżącej A. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym, na skutek prawidłowo wniesionego przez A. S. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 lutego 2015 r., postanowienie to utraciło moc, a wniosek podlega rozpoznaniu przez Sąd w całości. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy. Z treści art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona skarżąca powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z zawartego w art. 246 § 1 P.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wynika bowiem, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt l FZ 378/13). W orzecznictwie podkreśla się, że właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r, sygn. akt II GZ 324/13). W ocenie Sądu, całokształt danych, zaoferowanych przez skarżącą na poparcie wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie pozwala na jednoznaczne uznanie, że na udzielenie tego prawa skarżąca zasługuje. Przedstawione przez A. S. informacje nie dają podstaw do miarodajnej oceny, jaki jest stan majątkowy i możliwości płatnicze skarżącej. Nie wiadomo bowiem – mimo wezwania skarżącej do złożenia dodatkowych oświadczeń w trybie art. 255 P.p.s.a. (k. 117 i 118 akt sądowych) – jakie dochody osiąga skarżąca, jaki jest poziom jej miesięcznych wydatków, czy posiada jakiekolwiek środki finansowe bądź majątkowe, których prawdopodobne użycie pozwoliłoby jej na choćby częściowe poniesienie kosztów prowadzenia sprawy sądowoadministracyjnej. W świetle powyższych okoliczności, należało uznać, że zaoferowany do oceny Sądu materiał jest niewystarczający dla przyjęcia, że skarżąca nie byłaby w stanie ponieść wydatków sądowych, a ich ewentualne poniesienie odbyłoby się z uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym jej i jej rodziny. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.