III SA/Kr 124/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając na jego rzecz adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na dwóch kolejnych urzędowych formularzach "PPF" w lipcu i sierpniu br.) domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Określając swój majątek, że uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 70 m2 składający się z dwóch izb, kuchni i komory oraz nieruchomość rolna o powierzchni 1,86 ha. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje dochody oszacował najpierw w lipcu na 113 zł zapomogi z Urzędu Gminy przyznanej na okres trzech miesięcy a następnie w formularzu złożonym sierpniu br. pozostawił tę rubrykę zakreśloną. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że nie stać go na wynajęcie adwokata, bo jest zadłużony we wszystkich opłatach, podatkach i brakuje mu na leki oraz wyżywienie. Powiada, że pomagają mu znajomi i rodzina. Wskazał, że aktualnie nie pobiera żadnego zasiłku. Jego dom został zalany w kwietniu. Nie płaci za wywóz śmieci, zalega z podatkami. Jest zadłużony na ok. 2000 zł. Leki otrzymuje z darów. Wobec tego, że przedmiotowa sprawa nie jest ani pierwszym ani jedynym postępowaniem jakie skarżący zainicjował przez tutejszym wojewódzkim sądem administracyjnym, więc okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje to, że skarżący jest kawalerem. Utrzymuje sporadyczny kontakt z siostrą i kuzynka. Dotyka go problem bezrobocia i niepełnosprawności. W lipcu ubiegłego roku ZUS wstrzymał mu wypłatę renty. Z uwagi na problemy zdrowotne pozostaje w leczeniu. Dom skarżącego jest drewniany, nie ma w nim doprowadzonej wody ani gazu, wyposażony jest w piece węglowe. Położony jest na terenach zalewowych. W wyniki zeszłorocznej powodzi zanieczyszczona została studnia. Takie informacje dają się bowiem wyczytać z wypełnionych formularzy PPF jakie skarżący złożył m.in. w sprawie zapisanej do sygnatury akt . III SA/Kr 380/10 a wcześniej do sygn. akt. III SA 1181/05 przy okazji wezwania o złożenie dodatkowych oświadczeń. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiot skargi w niniejszym postępowaniu stanowi zasiłek celowy a w postępowaniu sądowoadministracyjnym skargę opatrzono symbolem "6320" (vide: zarządzenie z 15.02.10 r. k. 1) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - wniosek skarżącego należało uznać w tym zakresie za bezprzedmiotowy i w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, iż przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja prawna opiera się na założeniu, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że strony najzwyczajniej nie będzie stać na pokrycie wymaganych opłat to może wydać rozstrzygniecie w przedmiocie zwolnienia bez konieczności dokonywania wezwań strony o złożenie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenie dokumentów źródłowych (arg. ex art. 255 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione informacjami znanymi orzekającemu z urzędu w oparciu o przedstawione przez organ wraz ze skargę akta administracyjne jest wystarczające do oceny sytuacji bytowej skarżącego a co za tym idzie i jego aktualnych możliwości płatniczych. Twierdzenia skarżącego korespondują bowiem ze składanymi gdzie indziej a także znajdują potwierdzenie w treści odpowiednich dokumentów źródłowych. Skarżący jest osobą niezamożną. Tak bowiem należy postrzegać osobę kawalera borykającego się z problemem bezrobocia, w zasadzie bez dochodu, z zadłużeniem, zmuszonego poszukiwać wsparcia w ośrodkach pomocy społecznej, z problemami zdrowotnymi. Okoliczność, że należy do niego dom i niewielka nieruchomość rolna nie zmienia przyjętego punktu widzenia. Dom w którym zamieszkuje zabezpiecza bowiem jego podstawowe potrzeby bytowe a w związku z tym jego sprzedaż czy obciążenie tego majątku w celu zdobycia środków na koszty postępowania stanowiłoby w istocie pozbawienie skarżącego koniecznego utrzymania. . Nie można też tracić z pola widzenia stanu technicznego jego wyposażenia. Poza tym podobnie jak grunt położony jest na terenach zalewowych. Mając zatem na uwadze powyższe i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że choć obiektywnie niewielki, to jednak skarżący nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania. Stąd należało przyznać mu w takim zakresie pomoc o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.