III SA/Kr 1248/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec spr. Sędziowie WSA Bożenna Blitek NSA Wiesław Kisiel Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2007 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 26 września 2005r. Nr: [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej l uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w zakresie orzeczenia o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia , II orzeka , że decyzje w zakresie określonym w pkt l nie mogą być wykonane III w pozostałym zakresie skargę oddala Decyzją z dnia 26.09.2005r. Nr. [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy wydaną po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...].07. 2005r. decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...].07.2005 [...] uchylającą swoje decyzje : -z dnia [...].09. 2002r. [...] orzekająca o uznaniu A. M. z dniem [...].09.2002r. za osobę bezrobotną, -z dnia [...].09.2002r. [...] o przyznaniu A. M. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...].09. 2002r. w wysokości i na zasadach określonych , w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu , -z dnia [...].03. 2003r. [...] o utracie przez A. M. od dnia [...].03. 2003r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu wyczerpania ustawowego okresu jego pobierania oraz równocześnie orzekająca : - o odmowie uznania A. M. z dniem [...].09.2002r. za osobę bezrobotną , - o odmowie przyznania A. M. od dnia [...].09. 2002r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych Tą samą decyzją organ pierwszej instancji orzekł o uznaniu wypłaconego zasiłku za okres od [...].09.2002r. do [...].03.2002r. za niezależnie pobrane świadczenie i dotyczące jego zwrotu , a organ odwoławczy w pkt II zaskarżonej decyzji orzeczenie to utrzymał w mocy. Jako podstawa prawna wyżej opisanych decyzji wskazany został przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. ,, f" ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz.U. z 2001 r Nr 6 póz. 56 z późn.zm. ) stanowią, że ,, ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnych -oznacza to osobę , o której mowa w art. 1 ust.2 pkt 1 i 2 , nie zatrudnioną i nie wykonująca innej pracy zarobkowej , zdolną do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie , (...) jeżeli : f ) nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności". A. M. , zgodnie z informacją uzyskaną przez Grodzki Urząd Pracy w K. w dniu [....].07. 2005r. .figurował wraz żoną I. w ewidencji działalności gospodarczej Urzędu Miasta i Gminy [...] pod nr ewid. [...] ze zgłoszoną działalnością gospodarczą kiosk spożywczo-gastronomiczny Owoce i Warzywa w N. W dniu [...].03. 2000r. A. i I. M. dokonali przekształcenia spółki cywilnej w ten sposób , że I. M. figurowała pod nr ewid. [...] , a A. M. pod nr [...] , a wpis dotyczący zgłoszonej przez A. M. działalności gospodarczej został wykreślony na jego wniosek w dniu [...].05.2004 r. Grodzki Urząd Pracy w K. przeprowadził postępowanie wyjaśniające w wyniku , którego ustalono , że A. M. podjął działalność gospodarczą wykazaną pod nr [...] do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] w formie spółki cywilnej – A. M. I. M. s.c. - co potwierdzają pisma Urzędu Skarbowego z dnia [...].03. 2000r. [...] i z dnia [...].07.2004 [...]. Od dnia [...].03.2001r. A. M. figurował w ewidencji działalności gospodarczej pod [...] , natomiast z dniem [...].10. 2002r. działalność gospodarcza została przez A. M. zawieszona .Wykreślenia działalności skarżący dokonał dopiero z dniem [...].05. 2004 r. Mając na uwadze powyższe ustalenia organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...].07. 2005r. [...] wznowił postępowanie w sprawach dotyczących uznania A. M. za osobę bezrobotną przyznania zasiłku od dnia [...].09.2002r. oraz o utracie prawa do zasiłku z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. Ujawnione okoliczności z daniem organu zatrudnienia uzasadniają zastosowanie art.145 § 1 pkt 5 zgodnie z którym w sprawie zakończona decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne okoliczności dla sprawy faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji , nie znane organowi , który wydał decyzję. Następnie działając w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa organ pierwszej instancji wydał opisana na wstępie decyzję z dnia 20.07.2005r. i uchylił w pkt 1 ostatecznej decyzji w sprawach objętych postępowaniem wznowieniowym . W pkt II decyzji orzekł o uznaniu pobranego przez A. M. zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...].09. 2002r. do [...].03.2003r. za nienależnie pobrane świadczenie z Funduszu Pracy oraz o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...] zł [...] gr Jako podstawę prawną organ wskazał art.76 ust.2pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy , ( Dz.U. Nr 99 , póz. 1001 ze zm. ) , stanowiący , iż niezależnym świadczeniem jest świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania , jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. W odwołaniu od tej decyzji A. M. zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych , gdyż w kiosku Warzywa -Owoce s.c. nie przepracował ani jednego dnia .W tym czasie tj. od [...].03. 1997r. do [...].05. 2002r. odbywał przez jeden rok zasadniczą służbę wojskową, a następnie 4 lata służbę nadterminową. Ponadto wniósł o umorzenie żądanej kwoty. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia 26 .09.2005r. opisanej na wstępie powołał się na powyższy stan faktyczny sprawy ustalony przez organ pierwszej instancji oraz wskazaną przez ten organ podstawę prawną. Zawieszenie działalności gospodarczej nie spełnia wg. organu odwoławczego dyspozycji art.2 ust.1 pkt. 2 lit. " f" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w/w), która obowiązywała w dacie rejestracji. Skarżący w dacie regulacji tj. [...].09.2002r. złożył oświadczenie , że nie prowadzi działalności gospodarczej , pomimo , iż figurował w ewidencji działalności gospodarczej , zatem świadczenia zostało wypłacone na podstawie nieprawdziwych danych. Na tej podstawie wypłacony zasiłek za okres od [...].09.2002r. do [...].03. 2003r. jest świadczeniem nienależny w rozumieniu art. 76 ust.2 pkt 2 (a nie w rozumieniu pkt 1 jak przyjął organ pierwszej instancji ) i podlega zwrotowi , niezależnie od tego czy skarżący działał z zamiarem wprowadzenia organu w błąd .Organ odwoławczy powołał się na treść wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 13.10. 1992r. SA/Wr 795/92 OSP nr 6/1995 póz. 123). Dokonując wykładni identycznie sformułowanego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu tego wyroku stwierdził , że jeżeli świadczenie zostało wypłacone na podstawie nieprawdziwego oświadczenia , warunkiem wydania decyzji w takim przypadku nie musi być wina umyślna , a więc bezpośredni zamiar wyłudzenia nienależnego świadczenia. Wystarczająca wg. NSA podstawą do wydania decyzji w sprawie zwrotu nienależnego świadczenia jest złożenie oświadczenia nie odpowiadającego prawdzie , czyli obiektywnie niezgodnego ze stanem rzeczywistym. Bezrobotny nie musi posiadać świadomości wprowadzenia organu w błąd. W kwestii wniosku o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia organ odwoławczy działając w trybie art. 9 kpa poinformował skarżącego , iż wniosek ten nie może być rozpatrzony w postępowaniu odwoławczym , bez uprzedniego rozpatrzenia go przez organ pierwszej instancji , gdyż narusza to zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 kpa. Decyzja powyższa stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie .W skardze tej A. M. domagał się uchylenia decyzji Wojewody [...] zarzucając błędną wykładnię art.76 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zdaniem skarżącego skoro z dniem [...].10. 2002r. zawiesił działalność gospodarczą , to oznacza , że jej nie prowadził. Okoliczności faktyczne wg. skarżącego zostały prawidłowo ustalone , lecz nie wzięte zostały pod uwagę bądź wysnuto z nich nieprawidłowe wnioski. Równocześnie w uzasadnieniu skargi A. M. wskazał na naruszenie art.77 § 1 kpa , gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] pismem z datą [...].03. 2005r. [...] poinformował , iż w ewidencji podatników Urzędu Skarbowego skarżący figuruje jako osoba nie prowadząca działalności gospodarczej a organ na podstawie tego zaświadczenia ustalił, że skarżący figuruje w ewidencji działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie . Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd administracyjny zważył co następuje : Postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej dotyczy równocześnie dwóch odrębnych kwestii. Z jednej strony organ zatrudnienia na skutek ujawnienia nowej okoliczności , utrzymujący w dacie wydania decyzji o przyznaniu A. M. statusie osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku , wznowił postępowanie w tych sprawach , jak również w sprawie zakończonej decyzją o ustaniu prawa do zasiłku z powodu wyczerpania maksymalnego okresu jego pobierania. Okolicznością tą był fakt , że A. M. figurował w ewidencji działalności gospodarczej od [...] 05. 1996r. do [...].05.2004r. , w tym do [...].03. 2001r. jako spółka cywilna A. M. i I. M. a następnie po przekształceniu tej spółki jako równorzędny podmiot gospodarczy. Okoliczność ta jako istotna dla sprawy uzasadniała wznowienie postępowania w oparciu o przepis art.145 §1 pkt 5 kpa. W wyniku wznowionego postępowania organ pierwszej instancji ustalił , że A. M. nie zgłosił do Urzędu działalności gospodarczej prowadzonej we własnym imieniu na podstawie wypisu Nr [...]. . Figuruje jako wspólnik spółki cywilnej , która zgłosiła prowadzenie działalności gospodarczej od dnia [...].05.1997r. na podstawie wpisu do ewidencji Nr[...] . Spółka ta złożyła zawiadomienie o zawieszeniu działalności gospodarczej od dnia [...].10. 2002r. ( pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].07.2004r.). Dokonując interpretacji art.2 ust.1 pkt 2 lit. f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu organy trafnie przyjęły , że zawieszenie działalności gospodarczej nie oznacza , że nie została ona podjęta i nie była prowadzona. Także brak dochodów z działalności gospodarczej nie oznacza , iż nie jest ona prowadzona , gdyż wynik ekonomiczny nie ma wpływu na ustalenie kryteriów wskazanych tym przepisem . Tylko w przypadku wykazania przez skarżącego , że nigdy od dnia zarejestrowania pozarolniczej działalności gospodarczej tj. od [...].05.1996r do daty jej wykreślenia tj. [...].05.2004r. , działalności tej nie podjął , ani jako samodzielny podmiot gospodarczy ani jako spółka cywilna A. M. I.M. , uzasadniałoby , przyjęcie przez organ zatrudnienia , że pomimo ujawnionego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, skarżący spełnił warunki określone w art.2 ust.1 okt2 lit f (w/w). Ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji wynika , że działalność gospodarcza , oznaczona numerem wpisu do ewidencji działalności gospodarczej Nr [...] od dnia [...].05. 1997r. w formie spółki cywilnej pod nazwą A. M. I. M. s.c. NIP spółki [...] z siedzibą w K. przy ul. [...] , została podjęta , a spółka zgłosiła zawieszenie działalności od dnia [...].10. 2002r..Biorąc pod uwagę , że skarżący A. M. zarejestrował w GUP w K. w dniu [...] 09 2002r. i uzyskał prawo do zasiłku [...].09. 2002r.r. trafnie organy przyjęły , że w tej dacie nie spełniał ustawowych warunków do przyznania statusu bezrobotnego ą tym samym prawa do zasiłku. W tych okolicznościach zastosowanie art. 151 § pkt 2 kpa i uchylenie przez organ pierwszej instancji wymenionych na wstępie decyzji oraz orzeczenie o odmowie przyznania A. M. przyznania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku jest zgodne z obowiązującymi przepisami. Drugą kwestią objętą decyzją organu pierwszej instancji oraz organu odwoławczego jest zagadnienie uznania wypłaconego A. M. zasiłku za nienależnie pobrane świadczenie oraz orzeczenie o obowiązku jego zwrotu , uregulowane przepisem art.76 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (w/w). Przepis ten stanowi samodzielną podstawę prawną postępowania administracyjnego w tych sprawach , niezależnie od tego czy i w jakim trybie wzruszone zostały wcześniejsze decyzje na podstawie których świadczenie zostało przyznane i wypłacone. Oznacza to , że postępowanie w tej sprawie jest postępowaniem odrębnym , a zatem organ winien o wszczęciu postępowania w tej sprawie powiadomić skarżącego zgodnie z wymogami art.61 § 4 kpa tak aby umożliwić skorzystanie z uprawnień strony wynikających np. z art. 73 , art.78 kpa. Przepisy te stanowią gwarancję realizacji zasady zapewnienia przez organ czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania wyrażonej art. 10 kpa. Uchylenie art. 10 kpa jest równocześnie naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego .Zatem nie można z góry stwierdzić , że jest to uchybienie , które nie miało istotnego wpływu na wyniki postępowania w sprawie o zwrot nienależnie pobranego świadczenia. Organ odwoławczy przeoczył fakt, że objecie jedną decyzją rozstrzygnięcia wydanego w trybie art. 151 § 1 pkt 2 oraz w trybie art. 104 kpa doprowadziło do naruszenia art. 10 kpa dlatego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji w zakresie orzeczenia o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 póz. 1270 ze zm. ) w związku z art. 134 tej ustawy ( p.p.s.a. ) , orzekając jak w pkt l wyroku. Uchylając decyzje w tym zakresie Sąd obowiązany był orzec jak w pkt II - na podstawie art. 152 p.p.s.a . W tym zakresie organ pierwszej instancji ponownie orzekając umożliwi skarżącemu realizację jego uprawnień jako strony postępowania , do zapoznania się z zebranym materiałem , zgłoszenia ewentualnych wniosków tj. umożliwi skarżącemu czynny udział w sprawie. Oddalając skargę w pozostałym zakresie Sąd miał na uwadze , iż zaistniały podstawy do wznowienia postępowania a decyzja wydana w zakresie objętym wznowieniem postępowania jest zgodna z prawem , oraz poprzedzona postępowaniem wyjaśniającym , którego wyniki uzasadniają zajęte przez organy stanowisko. Z tego względu orzeczono jak w pkt III wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.