III SA/Kr 1249/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner WSA Tadeusz Wołek (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2007r. na rozprawie sprawy ze skarg Ł. G. -"G." F. H. na postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 1 września 2006 r. nr [...] z dnia 1 września 2006 r. nr [...] z dnia 1 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia zabezpieczenia postanawia skargi odrzucić W dniach 30.08.2006 r. i 31.08.2006r. Ł. G. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "G." F. H. z siedzibą w K. na podstawie dokumentów SAD nr [...], SAD nr [...], SAD nr [...], zgłaszał do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym importowany z Chin i Wietnamu towar w postaci: swetrów damskich i męskich oraz kurtek damskich i męskich. Urząd Celny w celu kontroli prawidłowości danych zawartych w przedmiotowych zgłoszeniach celnych wezwał skarżącego do przedstawienia dokumentów odnoszących się do towaru m.in. kontraktów pomiędzy importerem a eksporterem, dowodów zapłaty za towary oraz opinii biegłego rzeczoznawcy. ;- W dniu [...].2006r. biegły rzeczoznawca wydał na wniosek skarżącego opinię nr [...] i opinię [...], w których określił średnie ceny hurtowe brutto na rynku polskim swetrów damskich i męskich oraz kurtek męskich zgłoszonych do odprawy celnej za dokumentami SAD [...] i SAD [...]. Odnośnie zgłoszenia celnego SAD nr [...] w dniu [...].2006 r. biegły rzeczoznawca wydał na wniosek skarżącego opinię, w której określił średnie ceny hurtowe brutto na rynku polskim kurtek damskich i męskich. Naczelnik Urzędu Celnego powołał kolejnego rzeczoznawcę w celu ustalenia rzeczywistej wartości towaru na rynku krajowym. W dniu [...].2007 roku biegły rzeczoznawca opinią [...] określił wartość brutto wyrobów zgłoszonych do procedury dopuszczenia do obrotu zgłoszonego wcześniej towaru. . Oddział Celny II pismami z dnia [...].2006 r., [...].2006 r. i [...].2006 r. nie zawierającymi wskazania, kto te pisma podpisał, zażądał od skarżącego złożenia zabezpieczenia w wysokości odpowiednio: [...] PLN, [...] PLN i [...] PLN na pokrycie różnicy między należnościami celno-podatkowymi wykazanymi w przedmiotowych zgłoszeniach celnych a faktyczną kwotą należności celno podatkowych. W wezwaniu tym powołał się na art.248 ust.1 Rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania Rozporządzenia Rady(EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. WE L 253 z 11.10.1993 r.) w związku z art.33 ust.7 ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz.535). Skarżący dokonał wpłat żądanych kwot na konto Urzędu Celnego w dniu [...].2006 r. otrzymując potwierdzenie dokonania tych czynności na formularzu druku "Potwierdzenie złożenia zabezpieczenia" z tej samej daty. Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniami z dnia 1.09.2006r. nr [...], nr [...] i nr [...] - orzekł o przyjęciu od skarżącego zabezpieczeń w kwotach odpowiednio: [...] PLN, [...] PLN i [...] PLN. W postanowieniach powołał art.216 Ordynacji podatkowej oraz art.248 ust.1 i art.122 ust. 2 tiret 2 Rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93. W uzasadnieniu postanowień organ celny l instancji wskazał, że ze względu na różnicę między należnościami celnymi wykazanymi w przedmiotowych zgłoszeniach celnych a faktyczną kwotą należności celnych przywozowych, stwierdzonych w wyniku weryfikacji zgłoszeń celnych może żądać złożenia zabezpieczenia na podstawie art.248 RWKC. Zabezpieczenia powyższe złożone zostały w formie przelewu bankowego. W postanowieniach tych zawarte było pouczenie o możliwości złożenia skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący złożył skargi na powyższe postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego o przyjęciu zabezpieczenia, wnosząc o ich uchylenie. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 121, 123 i 125 ,139 i 140 Ordynacji podatkowej przez: -ustalenie przez organ celny zbyt wysokiej kwoty zabezpieczenia, co naruszyło założenia ekonomiczne firmy i naruszyło jej płynność finansową, -rozstrzyganie wszelkich niejasności na niekorzyść skarżącego, -naruszenie zasady równoprawnego traktowania podmiotów występujących w obrocie gospodarczym, -opieszałość i przewlekłość postępowań, -poddanie w wątpliwość posiadanej przez organ celny opinii rzeczoznawcy i rozstrzygnięcie sprawy na niekorzyść skarżącego. Podniósł także, że z uwagi na brak środków finansowych zaprzestał importu towarów. W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Celnej wniósł o ich oddalenie i podtrzymał swoje poprzednie stanowisko w zakresie przyjęcia zabezpieczenia. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawowe przepisy regulujące instytucję zabezpieczenia określone zostały przede wszystkim w Rozporządzeniu Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE L z dnia 19 października 1992 r.) Dz.U.UE.L.92.302.1, Dz.U.UE-sp.02-4-307. W szczególności przepisy te zawarte są w Tytule VII-Dług celny, Rozdział 1 -Zabezpieczenie kwoty długu celnego w art. 189 i następnych. Art. 189. 1. Jeżeli zgodnie z przepisami prawa celnego organy celne zażądają złożenia zabezpieczenia w celu zagwarantowania pokrycia długu celnego, dłużnik lub osoba mogąca się nim stać jest zobowiązana do złożenia takiego zabezpieczenia. Zgodnie z kolei z przepisem art. 248. 1 Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2.07.1993r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 -ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny- udzielenie zwolnienia stanowi podstawę zaksięgowania należności celnych przywozowych ustalonych na podstawie danych zawartych w zgłoszeniu. Jeżeli organy celne uważają, że kontrole, które przeprowadziły, mogą doprowadzić do ustalenia kwoty należności celnych przywozowych wyższej od kwoty ustalonej na podstawie danych zawartych w zgłoszeniu, mogą zażądać ponadto złożenia zabezpieczenia wystarczającego na pokrycie różnicy pomiędzy kwotą wynikającą z danych zawartych w zgłoszeniu a ostateczną kwotą należną za towary. Jednakże zgłaszający zamiast złożenia zabezpieczenia może zażądać natychmiastowego zaksięgowania kwoty należności, której mogą w ostateczności podlegać towary. Zgodnie z przepisem art.33 ust.7 ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz.535), organ celny zabezpiecza kwotę podatku, jeżeli podatek ten nie został uiszczony, w przypadkach i trybie stosowanych przy zabezpieczaniu należności celnych na podstawie przepisów celnych. Z powyższego wynika, że zabezpieczenie określone wskazanym przepisem art. 248 Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93- jest zabezpieczeniem fakultatywnym a organy celne mogą w takim przypadku żądać złożenia zabezpieczenia, jeżeli stwierdzą, że istnieje ryzyko, iż powstały lub mogący powstać dług celny może nie zostać uiszczony w terminie. Osoba zobowiązana do złożenia zabezpieczenia może dokonać wyboru formy zabezpieczenia określonego w powyżej wskazanych przepisach WKC. Organy celne mogą odmówić przyjęcia zabezpieczenia proponowanego przez dłużnika, jeżeli uważają, że nie gwarantuje ono w sposób pewny pokrycia długu celnego. Zdaniem Sądu, zarówno żądanie złożenia zabezpieczenia, o którym mowa w art. 189 WKC jak i w art. 248.1 Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 który jest przepisem wykonawczym do WKC oraz odmowa przyjęcia zabezpieczenia powinny mieć formę decyzji administracyjnej, co wynika wprost z treści art. 3 Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93: decyzja dotycząca zabezpieczeń, korzystna dla osoby, która podpisała zobowiązanie do zapłaty na pierwsze pisemne żądanie organów celnych, zostaje cofnięta, gdy zobowiązanie to nie zostało spełnione. Należy przy tym mieć na uwadze, że z treści art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. Nr 68, poz. 622 z p.zm.) wynika, że zabezpieczenie następuje w drodze decyzji. Jest to decyzja, o której mowa w art. 207 Ordynacji podatkowej, której przepisy stosuje się odpowiednio do postępowania w sprawach celnych na podstawie art. 73 ust.1 ustawy Prawo celne. Przepis Art.207 §1 Ordynacji podatkowej stanowi, bowiem, że organ podatkowy orzeka w drodze decyzji, chyba, że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Ponadto zgodnie treścią art.216 § Ordynacji podatkowej: W toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia. § 2. Postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba, że przepisy ustawy niniejszej nie stanowią inaczej. Należy stwierdzić, że wskazane powyżej przepisy nie przewidują możliwości orzekania w sprawie zabezpieczenia w formie postanowienia. Z powyższego wynika także, że nie jest wymagane rozstrzygnięcie przez organ celny w jakiejkolwiek formie o przyjęciu zabezpieczenia, co z kolei wynika pośrednio z treści §4 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 13 lipca 2004 r. w sprawie złożenia zabezpieczenia w formie depozytu w gotówce (Dz.U. z 2004, Nr 169, poz. 1769). Przepis ten stanowi, że organ celny, przyjmując zabezpieczenie wydaje zobowiązanemu potwierdzenie złożenia zabezpieczenia na formularzu, którego wzór stanowi załącznik do rozporządzenia. W sprawie poddanej kontroli Sądu organ celny l instancji jak wynika z akt postępowania wydał skarżącemu w formie przez powyższe rozporządzenie określonej, takie potwierdzenia złożenia zabezpieczenia. Organ celny z naruszeniem powyżej wskazanych przepisów nie wydał jednak decyzji żądającej złożenia zabezpieczenia zawierającej elementy określone przez te przepisy. Żądanie to zostało wysunięte wobec skarżącego przez Oddział Celny II w formie pisma zatytułowanego "Wezwanie" z dat [...].2006, [...].2006 i [...].2006. Należy też zauważyć, że żądanie to zostało wystosowane do skarżącego przez Oddział Celny a nie przez organ celny w rozumieniu przepisu art.69 ustawy- Prawo celne. Żądanie to na pierwsze wezwanie zostało przez skarżącego spełnione i w tej sytuacji niedopuszczalne i zbędne było wydawanie przez organ celny l instancji "postanowienia" o przyjęciu zabezpieczenia. Ponadto należy zauważyć, że zaskarżone w niniejszym postępowaniu postanowienia zawierały pouczenie o prawie do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Było to oczywiście błędne pouczenie naruszające fundamentalną zasadę dwuinstancyjności postępowań celnych wynikającą z treści art. 127 Ordynacji podatkowej, skoro postanowienia te zostały wydane przez organ celny l instancji a nadto żaden przepis wydawania takiego rozstrzygnięcia w tej formie nie przewiduje jak i też nie określa takiego sposobu zaskarżania od takiego rozstrzygnięcia. Skarżący zgodnie z błędnym pouczeniem złożył skargę na powyższe postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 3. § 1. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270): Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. § 2. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1)decyzje administracyjne; 2)postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; 3)postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4)inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5)akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6)akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7)akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8)bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. § 3. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Z kolei zgodnie z treścią art. 52. § 1 wskazanej ustawy: Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. § 2. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie przepisy nie przewidują wydania postanowienia o przyjęciu zabezpieczenia a tym samym nie przewidują od takiego rozstrzygnięcia żadnego środka zaskarżenia w rozumieniu art.52 §2 w/w ustawy a w szczególności zażalenia, odwołania lub wniosku o ponowne rozstrzygnięcie sprawy. Zgodnie, bowiem z treścią art.236§1 Ordynacji podatkowej na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Na podstawie art. 237 tej ustawy postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może skarżyć tylko w odwołaniu od decyzji a w niniejszej sprawie organ decyzji nie wydał. W ocenie Sądu taka sytuacja nie może jednak w związku z wadliwością postępowania celnego prowadzić do pozbawienia ochrony prawnej strony tego postępowania zwłaszcza, gdy zaskarżone rozstrzygnięcia organu celnego konkretyzowały publicznoprawne obowiązki skarżącego przez określenie przyjętego zabezpieczenia. Zgodnie z treścią art.52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. § 4. W przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Termin, o którym mowa w § 3, nie ma zastosowania. W związku z wydaniem w dniu 1.09.2006r. przez Naczelnika Urzędu Celnego postanowień nr [...], nr [...] i nr [...] - o przyjęciu od skarżącego zabezpieczeń, skarżący przed wniesieniem skarg do Sądu winien wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa, czego nie uczynił. Zgodnie jednak z treścią art.214 Ordynacji podatkowej nie może szkodzić stronie błędne pouczenie w decyzji, co do prawa odwołania, wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo brak takiego pouczenia. Z tych przyczyn w niniejszej sprawie wniesienie skarg było niedopuszczalne. Zgodnie z treścią Art. 58. § lust 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Dlatego też orzeczono jak w sentencji postanowienia.