III SA/Kr 1249/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko WSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 22 maja 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/382/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala. Zaskarżoną przez E. T., zwaną dalej skarżącą, decyzją z dnia 22 maja 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/382/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775), art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka z dnia 2 marca 2023 r., nr ZŚRWIFA.5211.U6.000204/2.2023 o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką M. U. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia z dnia 2 marca 2023 r., nr ZŚRWIFA.5211.U6.000204/2.2023 Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka orzekł o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wskazał, że w dniu 1 lutego 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Organ pierwszej instancji ustalił, że skarżąca jest córką osoby wymagającej opieki, a więc ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem matki. Skarżąca oświadczyła, że jest jedyną osobą z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji na rzecz wymagającej opieki matki, która taką opiekę może sprawować i faktycznie sprawuje. Matka skarżącej jest zamężna, jednak mąż wymagającej opieki ze względu na zły stan zdrowia (rak prostaty) nie jest w stanie sprawować opieki nad żoną; posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką skarżąca nie podejmuje zatrudnienia. Skarżąca posiada 35 lat stażu pracy, pracowała jako ciastkarz przez 10 lat, a następnie przez 25 jako cukiernik w "W.". Zrezygnowała z pracy około 2 lata temu, gdy stan zdrowia matki się pogorszył i już nie można było pogodzić pracy z opieką. Zdaniem organu pierwszej instancji rezygnacja z aktywności zawodowej ma bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. Matka skarżącej jest osobą schorowaną i wymaga stałej opieki. Skarżąca sprawuje opiekę nad matką w pełnym wymiarze czasu, bowiem mąż wymagającej opieki nie może sprawować opieki nad żoną, ze względu na orzeczenie o niepełnosprawności oraz podeszły wiek. Skarżąca mieszka od matki w odległości niecałe 400 metrów. Zdaniem organu zakres opieki jest na tyle szeroki, że wyklucza możliwość podjęcia przez skarżącą jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Skarżąca sprawuje opiekę nad matką przez całą dobę, w ciągu dnia wykonuje wszelkie niezbędne czynności, a w nocy pozostaje w dyspozycji względem niepełnosprawnej matki. Co prawda nie mieszka w jednym budynku z matką, niemniej jednak mieszka naprzeciwko, w odległości kilku metrów co jest do pogodzenia z zapewnieniem stałej i nieprzerwanej opieki. Organ podniósł jednak, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust 1b ww. ustawy. Wymagająca opieki matka skarżącej posiada co prawda orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak w/w orzeczenie nie wskazuje terminu powstania tej niepełnosprawności. Nie sposób dowieść, że niepełnosprawność powstała do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Zatem skarżąca nie może się skutecznie ubiegać o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką pomimo spełnienia pozostałych warunków określonych przez ustawodawcę. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniosła skarżąca. Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia, działające jako organ odwoławczy Kolegium przedstawiło przebieg postępowania oraz powołało treść przepisów art. z art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium wyjaśniło, że przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są: sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, wymagającym stałej pielęgnacji i niepodejmowanie z tego powodu pracy. Zaś celem instytucji świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód, wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Kolegium wskazało, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznano, iż art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zatem rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej w takim stanie prawnym organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia, określone w art.17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została uznana za niekonstytucyjną. Stwierdzenie niekonstytucyjności określonego przepisu ustawy ze swej istoty tworzy bowiem nowy stan prawny od chwili wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zdaniem Kolegium w rozpatrywanej sprawie zaistniała jednak podstawa do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a to z uwagi na fakt, iż wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak ustalono, małżonek skarżącej legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Kolegium podkreśliło, że z uwagi na rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych podjęta została w dniu 14 listopada 2022 r. (sygn. akt I OSP 2/22) uchwała NSA, w której przyjęto, że "warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)". W świetle przytoczonej uchwały należy przyjąć, że w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego zasady dostępu do niego zostały określone z uwzględnieniem pierwszeństwa małżonka osoby wymagającej opieki, jako zobowiązanego do alimentacji w pierwszej kolejności oraz pierwszeństwa określonego w art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przypadku sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim, warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom wymienionym w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest więc legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kryterium to zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, nie ma ono także charakteru dyskryminującego i nie jest niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte w konsekwencji o uznanie organu. Regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca - jak wskazano w uchwale - był przy tym uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby uprawnionej do świadczenia w pierwszej kolejności, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby uprawnione w kolejności dalszej, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą. Taka regulacja nie jest sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa, jak też z wyrażoną w art. 2 zasadą sprawiedliwości społecznej. Według Kolegium z wyrażonego w uchwale poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika jednoznaczny wniosek -- dopóki współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie może być mowy o tym, aby inna niż współmałżonek osoba z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych uzyskała prawo do świadczenia alimentacyjnego. W rozpatrywanej sprawie została zatem spełniona negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro mąż wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma podstaw do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego nad niepełnosprawną matką. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżąca zarzuciła Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Krakowie naruszenie: - przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której przepis ten stanowi podstawę prawną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, jako osobie należącej do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym wobec matki, - przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez dokonanie jego błędnej wykładni, zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pozostawania w związku małżeńskim i brak legitymowania się przez małżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co doprowadziło do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia, - przepisów postepowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że sam fakt zwrócenia się z wnioskiem przez skarżącą w sytuacji w której osoba wymagająca opieki posiada męża nielegitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do ustalenia czy wymieniona osoba może sprawować opiekę nad żoną – co pozwoliłoby na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Wniosła więc o uchylenie decyzji organów obydwu instancji, zobowiązanie organów do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postepowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu, zasądzenie kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniosła także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała jednak na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), w brzmieniu obowiązującym na datę zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie natomiast do treści art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Mając powyższe regulacje ustawy o świadczeniach rodzinnych na względzie orzekające w sprawie organy pierwszej, jak i drugiej instancji podjęły, zdaniem Sądu, trafne i prawidłowe rozstrzygnięcia o odmowie przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia. Podkreślić bowiem należy, że prawo do tego świadczenia może być przyznane tylko wówczas, gdy zaistniały wszystkie przewidziane ku temu przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych pozytywne przesłanki, a jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek wykluczających przyznanie prawa do tego świadczenia. Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych – osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4 ustawy, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy są spełnione i to łącznie (kumulatywnie) następujące warunki – rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma osób o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skoro z ustalonego w sposób niewątpliwy stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że ojciec skarżącej – współmałżonek wymagającej opieki matki skarżącej - który w pierwszej kolejności jest zobowiązany do pomocy, w dacie wydawania zaskarżonej decyzji żył, to istotne dla treści rozstrzygnięcia w tej sprawie, jest to, iż nie legitymował się on w tej dacie orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotnie, rację mają orzekające w sprawie organy obydwu instancji, że nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wykluczało to rzeczywiście prawną możliwość przyznania skarżącej – prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – nawet, gdyby pozostałe przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego byłyby spełnione. Podkreślić także należy, na co zwróciło uwagę Kolegium, że w dniu 14 listopada 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę następującej treści: "1. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm.; dalej: u.ś.r.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.); 2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r.)" - (sygn. akt I OPS 2/22, publ. www.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanej uchwale wskazał, że "Punktem wyjścia wszelkich działań interpretacyjnych jest wykładnia językowa, która powinna rozpoczynać proces wykładni zmierzającej do odkodowania z przepisów normy prawnej" (tak. W. Jakimowicz, Problemy stosowania..., op. cit., s. 569). Język jest podstawowym medium, jakim ustawodawca komunikuje się z adresatami prawa i na każdym poziomie, również ustalania zasad konstytucyjnych, czy kontekstu systemowego interpretowanego przepisu, względy językowe odgrywają rolę. Z punktu widzenia języka, kryterium legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jakim ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 1a oraz w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie jest wyrażeniem nieostrym czy wieloznacznym. Nie wymaga także czynienia ustaleń pojęciowych z odwołaniem się do zasad języka "powszechnego", nie jest bowiem określeniem należącym do tego języka. Stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki) rozróżnione zostały w art. 3 i 4 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573 z późn. zm.). Orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności wydawane są przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, powoływane zgodnie z przepisami wymienionej wyżej ustawy. Z orzeczeniami tych zespołów o znacznym stopniu niepełnosprawności zrównane są orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, o jakich mowa w art. 5 pkt 1 i 1a tej ustawy. Pod względem językowym przepis nie budzi zatem wątpliwości, ustawodawca posłużył się określeniem należącym do języka prawnego, legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza legitymowanie się orzeczeniem wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przewidzianym przez prawo trybie lub orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS zrównanym z takim orzeczeniem właściwego zespołu. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym. Jak należy rozumieć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wynika z przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej (...). Jak podniósł dalej Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 1056/22; LEX nr 3513981, "..regulację w niej zawartą, dotyczącą orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, w tym znacznym stopniu niepełnosprawności, można traktować jak przypadek definicji legalnej tego rodzaju orzeczenia. Skoro pod względem językowym analizowane przepisy nie mogą być uznane za rodzące wątpliwości, to decyzja o odstąpieniu od tego rozumienia pod wpływem argumentów systemowych, funkcjonalnych czy celowościowych może być podjęta na dostatecznie silnie umotywowanej podstawie, spójnie i konsekwentnie przemawiającej za takim odstąpieniem. Akceptując model wykładni kompleksowej, Naczelny Sąd Administracyjny nie zakwestionował dopuszczalności poddania objętych wnioskiem przepisów dalszym czynnościom interpretacyjnym, uznał natomiast, że w obliczu wskazanych do tej pory argumentów i efektów czynności interpretacyjnych, waga argumentów przemawiających za odmiennym rozumieniem norm prawnych regulujących dostęp do świadczenia pielęgnacyjnego osób zobowiązanych do alimentacji osoby wymagającej opieki ze względu na niepełnosprawność powinna być dostatecznie doniosła, aby uzasadnić odstąpienie od stosowania przesłanek ustawowych. Językowe znaczenie tekstu nie jest bezwzględną granicą wykładni, natomiast do jej przekroczenia niezbędne jest dostatecznie silne uzasadnienie aksjologiczne, odwołujące się przede wszystkim do wartości konstytucyjnych. Odstępstwo od reguły prymatu językowego sensu przepisu dopuszczalne jest również wtedy, gdy wykładnia gramatyczna prowadzi do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi lub do rażącej niesprawiedliwości, sankcjonuje nieracjonalność ustawodawcy, niweczy cel instytucji prawnej, prowadzi do wniosków niedorzecznych lub wynika z błędu legislacyjnego. W przypadku objętych wnioskiem przepisów nie zachodzą okoliczności wskazujące na błąd legislacyjny, czy poddające w wątpliwość racjonalność albo celowość przyjętego rozwiązania, wskazuje na to przedstawiona historia zmian legislacyjnych. Przepisy te w zakresie analizowanej przesłanki nie są również pozbawione jednoznaczności. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny rozważał względy związane z wymogami zachowania spójności systemowej - również w wymiarze konstytucyjnym. Rozważania tego doprowadziły do wniosku, że przyjęcie wykładni językowej nie narusza konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości społecznej, ochrony i opieki nad rodziną, szczególnej pomocy rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zabezpieczenia społecznego dla osób pozostających bez pracy nie z własnej woli, a zatem nie narusza przepisów art. 2, art. 32, art. 18, art. 67 ust. 2 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP." Stanowisko wyrażone w uchwale z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22, podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Stanowisko zajęte w uchwale wiąże bowiem pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych i dopóki nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować, co wynika z postanowień art. 269 § 1 P.p.s.a. Wobec wskazanej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego argumenty przedstawione w skardze, w świetle których zdaniem skarżącej powinno zostać jej przyznane świadczenie pielęgnacyjne w związku z sytuacją zdrowotną matki i ojca, nie mogły zostać uwzględnione. Warunkiem który nie zaistniał w niniejszym przypadku jest to, że osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czyli osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, może być przyznane przedmiotowe świadczenie tylko wówczas jeżeli, jeden z rodziców, a współmałżonek osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych). Żadne inne okoliczności związane z jego złym stanem zdrowia i wskutek tego niemożnością opieki nad współmałżonkiem nie mogły tego stanu rzeczy zmienić, gdyż w świetle wskazanej uchwały nie są obiektywną przeszkodą do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podnoszone zatem w tym względzie przez skarżącą okoliczności w skardze nie mogły zostać uwzględnione. Nie można było zatem skutecznie postawić orzekającym organom zarzutu naruszenia art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie. Wystąpienie bowiem wskazanej powyżej negatywnej przesłanki jest decydujące. Podobnie błąd organu pierwszej instancji polegający błędnej wykładni art. 17 ust.1b ustawy i niewłaściwym jego zastosowaniu nie mógł także spowodować uchylenia zaskarżonej decyzji skoro Kolegium, działające jako organ odwoławczy mając kompetencje do korygowania wad prawnych w postępowaniu odwoławczym naprawiło ten błąd organu trafnie zwracając uwagę, że przepis ten należy wykładać z pominięciem niekonstytucyjnego kryterium i z tegoż względu nie może być ono podstawą do odmowy przyznania prawa do przedmiotowego świadczenia. Wobec powyższego postawiony w skardze zarzut naruszenia wskazanych przepisów postępowania w świetle wiążącej i organ i Sąd wskazanej uchwały siedmiu sędziów NSA nie mógł być także skuteczny. Sąd zdaje sobie sprawę z trudności związanych ze stanem zdrowia matki skarżącej, ale wobec wiążącej Sąd, jak i organy uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było podstaw do odmiennej interpretacji powołanych wyżej przepisów, gdyż nie znajduje to uzasadnienia prawnego. Skarga nie mogła zatem z powyższych przyczyn osiągnąć zamierzonego skutku. Kolegium podjęło prawidłową decyzję o utrzymaniu w mocy negatywnej dla skarżącej decyzji pierwszoinstancyjnej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł, jak w sentencji wyroku.