III SA/Kr 1250/18

WyrokWSA w Krakowie2019-01-16

Skład orzekający: Halina Jakubiec, Janusz Bociąga, Janusz Kasprzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Gmina Miasto jest zwolniona z opłaty za wydanie wypisu i wyrysu z rejestru gruntów, jeśli celem jest ujawnienie prawa własności nabytego z mocy prawa na podstawie decyzji administracyjnej, a nie przeniesienie prawa własności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Gmina Miasto jest zwolniona z opłaty za wydanie wypisu i wyrysu z rejestru gruntów, ponieważ celem jest ujawnienie prawa własności nabytego z mocy prawa, co mieści się w dyspozycji art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Sąd podkreślił, że termin "ujawnienia w księgach wieczystych" dotyczy pierwszego okazania prawa własności, a nie tylko zakładania księgi wieczystej, a także, że sytuacja faktyczna, w której prawo własności przeszło na gminę z mocy prawa, spełnia przesłanki z art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. b Prawa geodezyjnego i kartograficznego.
Stan faktyczny
Gmina Miasto Oświęcim wniosła o wydanie wypisu i wyrysu z rejestru gruntów w celu ujawnienia swojego prawa własności do działki, którą nabyła z mocy prawa na podstawie decyzji administracyjnej. Gmina uważała, że jest zwolniona z opłaty na podstawie art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Starosta ustalił opłatę, argumentując, że zwolnienie nie dotyczy sytuacji, gdy prawo zostało już ujawnione w księdze wieczystej. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał decyzję Starosty w mocy, uznając, że cel ustawowy zwolnienia został już osiągnięty.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Sąd zasądził od organu na rzecz Gminy zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

|Sygn. akt III SA/Kr 1250/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 stycznia 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Halina Jakubiec, Sędziowie: WSA Janusz Bociąga (spr.), WSA Janusz Kasprzycki, Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2019 r., sprawy ze skargi Gminy Miasta Oświęcim na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie z dnia 18 października 2018 r. nr IG-I.7220.5.22.2018.AZ w przedmiocie ustalenia opłaty za wydanie wypisu i wyrysu z rejestru gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie na rzecz Gminy Miejskiej Oświęcim kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z 18 października 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 7b ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Starosty z 30 sierpnia 2018 r. znak [...] orzekającej o ustaleniu dla Gminy Miasta opłaty w wysokości 150 zł za wydanie wypisu i wyrysu z rejestru gruntów dla działki nr [...] położonej w obrębie O., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W sprawie organ ustalił następujący stan faktyczny i prawny w sprawie. Upoważniony przez Prezydenta Miasta urzędnik wystąpił do Starosty z wnioskiem z 27 czerwca 2018 r. o wydanie wypisu z rejestru gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej dla działki nr [...] położonej w O. w celu ujawnienia prawa do nieruchomości jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej. We wniosku wskazano, że wypis i wyrys nie podlega opłacie na podstawie art. 40b ust. 2 pkt 4 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, gdyż Gmina Miasto (...) zmierza do ujawnienia swojego prawa w księdze wieczystej, które nigdy nie było ujawnione ponieważ miasto nabyło działkę [...] z mocy prawa ostatecznej decyzji Wojewody nr [...] z dnia 25 kwietnia 2018 r. Starosta 30 sierpnia 2018 r. wydał decyzję orzekającą o ustaleniu dla Gminy Miasta opłaty w wysokości 150 zł za wydanie wypisu i wyrysu z rejestru gruntów dla działki nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Starosta wyjaśnił, że czynności zmierzające do ujawnienia prawa w znaczeniu czynności wieczystoksięgowej w sytuacji, gdy prawo to już zostało ujawnione w księdze wieczystej (stanowiącej własność osób fizycznych) nie uprawnia Gminy Miasto do wykorzystania zwolnienia od opłaty na podstawie art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Prezydent Miasta odwołał się od tej decyzji. W odwołaniu wniósł o jej uchylenie i orzeczenie o nieodpłatnym wydaniu wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów dla działki [...]. Prezydent zakwestionował pogląd zaprezentowany w decyzji i wskazał, że wypis i wyrys jest mu niezbędny do ujawnienia prawa do nieruchomości jednostki samorządu terytorialnego, które w odniesieniu do wnioskowanej nieruchomości nigdy nie było ujawnione w księdze wieczystej. Gmina Miasto nabyła bowiem tą nieruchomość z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. jak orzekł w ostatecznej decyzji Wojewoda. Działanie Gminy nie zmierza do przeniesienia prawa własności (jak zaznacza w decyzji [...] Starosta), ale ujawnienia prawa jednostki samorządu terytorialnego nabytego z mocy prawa w księdze wieczystej. W związku z tym nie zachodzi przesłanka powtórnego ujawnienia prawa do nieruchomości jednostki samorządu w księdze wieczystej. Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego rozpatrując odwołanie wskazał, że istota sporu sprowadza się do analizy przepisu art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy Prawa geodezyjnego i kartograficznego, który stanowi, że nie pobiera się opłaty za wypisy i wyrysy z operatu ewidencyjnego sporządzane i wydawane na żądanie organów administracji rządowej oraz jednostek samorządu terytorialnego, w związku z ich działaniami mającymi na celu ujawnienie prawa do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej. Gmina nabyła na podstawie decyzji Wojewody z 25 kwietnia 2017 r. z dniem 1 stycznia 1999 r. własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0119 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], której właścicielami do 31 grudnia 1998 r. były osoby fizyczne ujawnione w tej księdze - zajętej pod drogę publiczną gminną ul. [...] w O., obecnie nr [...]. W księdze wieczystej nr [...], jest ujawniona m.in. działka nr [...], która zgodnie z opisem zamieszczonym w ww. decyzji Wojewody w formie "uwagi" - zmieniła konfigurację i oznaczenie na [...]", a następnie "Mapą uzupełniającą z 21 lipca 1980r. nr ewidencyjny materiału zasobu [...], pgr [...] podzieliła się na [...] i [...]. Następnie mapą z projektem podziału nr ewid. [...] przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 30 marca 2017r. pgr [...] o pow. 0,0415 ha podzieliła się na pgr [...] o pow. 0,0119 ha i pgr [...] opow. 0,0296 ha. W opinii organu pozostaje zatem rozważenie, czy do zastosowania zwolnienia z opłat wystarczająca jest okoliczność, że żądany wypis i wyrys z operatu ewidencyjnego ma stanowić podstawę ujawnienia w księdze wieczystej prawa do nieruchomości oznaczonej tu jako działka nr [...], a dokładniej ma służyć ujawnieniu prawa własności przysługującego Gminie Miasto na mocy decyzji Wojewody. Podstawą prawną decyzji Wojewody jest m.in. art. 73 ust. 1 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Wydanie decyzji zgodnej z normą prawną wyrażoną w art. 73 ustawy reformującej jest jednym z działań zmierzających do uregulowania stanu prawnego, którego następstwem może być ujawnienie prawa własności w księdze wieczystej. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 40b ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wśród enumeratywnie opisanych wyłączeń ustawodawca nie przewidział nieodpłatnego wydawania wypisów i wyrysów z operatu ewidencyjnego w przypadku przeniesienia prawa własności do nieruchomości stanowiących własność osób fizycznych na rzecz jednostki samorządu terytorialnego jak również przeniesienia prawa własności do nieruchomości stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. Zatem wyłączenie z art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy nie obejmuje sytuacji jaka wynika ze stanu faktycznego niniejszej sprawy. Zwolnienie z opłat na podstawie art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a i lit. b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne przysługuje tylko w stosunku do przeniesienia praw pomiędzy Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego i odwrotnie. Natomiast w sytuacji, gdy przeniesienie praw następuje pomiędzy Skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego a innym podmiotem, to opłata geodezyjna jest naliczana. Organ wskazał, że celem ustanowienia wyjątków od opłat, jak to wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, jest ułatwienie realizacji zadań publicznych przez uprawnione podmioty, bowiem zdaniem tych sądów - ustawodawca przynaglając jednostki samorządu terytorialnego do zakładania ksiąg wieczystych ułatwia im to działanie poprzez zwolnienie od opłat geodezyjnych (co Gmina - Miasto podnosi w odwołaniu), ale zwolnienie to - również według tych sądów - trwa do osiągnięcia zamierzonego celu ustawowego. Po osiągnięciu tego celu nie ma już podstaw do stosowania tych mechanizmów ustawowych. Późniejsze działania wieczystoksięgowe ujawnionego już właściciela nieruchomości podejmowane są w jego własnym interesie. Nie są to działania konieczne i nie zmierzają do ujawnienia prawa w księdze wieczystej. Ujawnienie to stanowi jedynie pośredni element działania podjętego w innym celu. O ile zatem ustawa (art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a) posługuje się pojęciem "ujawnienia prawa" bez zróżnicowania, czy chodzi o ujawnienie prawa dotychczas niewpisanego do księgi wieczystej, czy ujawnienie będące pochodną działań wieczystoksięgowych, to niewątpliwie niepobieranie opłaty geodezyjnej będzie usprawiedliwione jedynie w tym pierwszym przypadku. Ujawnienie prawa w znaczeniu czynności wieczystoksięgowej dotyczącej prawa już ujawnionego w księdze wieczystej, nie uprawnia gminy do powtórnego wykorzystania ustawowego zwolnienia od opłaty. Prawo to ujawnia wówczas nie gmina, lecz sąd wieczystoksięgowy przy zakładaniu nowej księgi wieczystej dla odłączonej działki. Prawo to również nie powstaje w wyniku odłączenia działki z dotychczasowego przedmiotu prawa i w rzeczywistości nie zostaje ujawnione, lecz podzielone w ramach prawa przysługującego nadal temu samemu podmiotowi. Czym innym jest ujawnienie prawa własności w rozumieniu przepisów ustawowych tworzących powinność właściciela założenia księgi wieczystej (art. 35 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece), dla nieruchomości nie posiadającej dotychczas księgi wieczystej, a czym innym ujawnienie prawa będące pochodną wpisania działki tworzącej z innymi działkami wspólną nieruchomość do oddzielnej księgi wieczystej. W tym drugim przypadku wpis prawa własności nie tyle ujawnia prawo do tej pory nieujawnione, lecz stanowi konieczny element wyodrębnienia przedmiotu już ujawnionego prawa. Ustawodawca określając przypadki zwolnienia od opłat posługuje się nie tylko kryterium podmiotowym, ale równocześnie stosuje kryterium przedmiotowe, wskazując tym samym jaki podmiot i w zakresie jakich spraw podlega zwolnieniu. Ustawodawca rozróżnia też ujawnienie prawa do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej (pkt 4 lit. a) od przeniesienia praw do nieruchomości pomiędzy Skarbem Państwa i jednostką samorządu terytorialnego i odwrotnie (pkt 4 lit. b i lit. c) stąd też utworzenie kilku nieruchomości w miejsce większej nieruchomości objętej jedną księgą wieczystą, nie stanowi ujawnienia prawa w rozumieniu art. 40 b ust.2 pkt 4 lit. a ustawy Pgik. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stwierdził, że sporne pojęcie, o którym mowa w art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy należy odczytywać ściśle. Czynności zmierzające do ujawnienia prawa w znaczeniu czynności wieczystoksięgowej w sytuacji gdy prawo to zostało już ujawnione w księdze wieczystej, nie uprawnia gminy do powtórnego wykorzystania zwolnienia od opłaty. Ułatwienie jednostkom samorządu terytorialnego zakładania ksiąg wieczystych przez zwolnienie od opłat geodezyjnych, miało na celu osiągnięcie zamierzonego celu ustawowego, a po jego realizacji brak jest podstaw do stosowania tych zwolnień. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie cel taki został osiągnięty. Działka nr [...] położona w O. posiada założoną księgę wieczystą, a zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Gmina Miasto zarzucając naruszenie: 1/ art. 40 b ust. 2 pkt 4 a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w związku z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez nieuzasadnione ustalenie opłaty za wypis i wyrys z ewidencji gruntów dotyczący działki nr [...], podczas gdy skarżący uprawniony jest do otrzymania bezpłatnych wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów, gdyż sprawa dotyczy ujawnienia prawa do nieruchomości jednostki samorządu terytorialnego, które w odniesieniu do wnioskowanej nieruchomości nigdy nie było ujawnione w księdze wieczystej. W uzasadnieniu podano, że przepis art. 40 b ust. 2 pkt 4 a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne uprawnia jednostkę samorządu terytorialnego do bezpłatnych wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów, gdyż dotyczy ujawnienia prawa do nieruchomości jednostki samorządu terytorialnego, które w odniesieniu do wnioskowanej nieruchomości nigdy nie było ujawnione w księdze wieczystej. Gmina Miasto nabyła bowiem tą nieruchomość z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. zgodnie z decyzją wojewody. Zatem działanie miasta nie zmierza do przeniesienia prawa własności, ale ujawnienia prawa jednostki samorządu terytorialnego nabytego z mocy prawa w księdze wieczystej. Analizując przedmiotową sprawę należy stwierdzić, że nie nastąpiło przeniesienie prawa do nieruchomości między osobą fizyczna a jednostką samorządu terytorialnego. Złożony wniosek o wydanie wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów na podstawie art. 40 b ust. 2 pkt 4 a nie służył do wszczęcia postępowania w przedmiocie przeniesienia prawa własności przez jednostkę samorządu terytorialnego, ale ujawnienia prawa do nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego w księdze wieczystej nabytego z mocy prawa. W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji organu i instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej powoływana jako "p.g.i.k."). Zgodnie z treścią art. 7d pkt 1 p.g.i.k. do zadań starosty należy w szczególności prowadzenie powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym: a) prowadzenie dla obszaru powiatu: ewidencji gruntów i budynków, w tym bazy danych, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu, w tym bazy danych, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 3, zwanej dalej "powiatową bazą GESUT", gleboznawczej klasyfikacji gruntów, b) tworzenie, prowadzenie i udostępnianie baz danych, o których mowa w art. 4 ust. 1a pkt 7 i 10 oraz ust. 1b, c) tworzenie i udostępnianie standardowych opracowań kartograficznych w skalach: 1:500, 1:1000, 1:2000, 1:5000, o których mowa w art. 4 ust. 1e pkt 1 i 2. Stosownie do art. 40b ust. 2 p.g.i.k. organy prowadzące państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny pobierają opłaty za sporządzanie i wydawanie wypisów oraz wyrysów z operatu ewidencji gruntów i budynków. Zatem zasadą jest że organy prowadzące państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny udostępniają materiały zasobu odpłatnie. Jednocześnie ustawodawca wprowadził enumeratywnie określone wyjątki. I tak z regulacji art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a p.g.i.k., wynika, że nie pobiera się opłaty za wypisy i wyrysy z operatu ewidencyjnego sporządzane i wydawane na żądanie organów administracji rządowej oraz jednostek samorządu terytorialnego, w związku z ich działaniami mającymi na celu ujawnienie prawa do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej. Intencją ustawodawcy była w tym przypadku możliwość nieodpłatnego udostępnienia danych przestrzennych w celu ułatwienia realizacji zadań publicznych przez uprawnione podmioty. Z kolei z art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. b p.g.i.k. nie pobiera się opłaty za wypisy i wyrysy z operatu ewidencyjnego sporządzane i wydawane na żądanie (...) jednostek samorządu terytorialnego w związku z ich działaniami mającymi na celu przeniesienie praw do nieruchomości Skarbu Państwa na rzecz jednostki samorządu terytorialnego Spór pomiędzy organem a stroną skarżącą sprowadzał się do kwestii interpretacji art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Przede wszystkim wskazać należy, że stan faktyczny przedmiotowej sprawy jest bezsporny. Gmina Miasto nabyła na podstawie decyzji Wojewody z 25 kwietnia 2017 r. z dniem 1 stycznia 1999 r. własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0119 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], której właścicielami do 31 grudnia 1998 r. były osoby fizyczne ujawnione w tej księdze W opinii organu w niniejszej sprawie nie ma zastosowanie zwolnienie z opłaty gdyż niewystarczająca jest okoliczność, że żądany wypis i wyrys z operatu ewidencyjnego ma stanowić podstawę ujawnienia w księdze wieczystej prawa do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], a dokładniej ma służyć ujawnieniu prawa własności przysługującego Gminie Miasto na mocy decyzji Wojewody. Zdaniem Sądu z takim zapatrywaniem organu nie można się zgodzić. Przede wszystkim jeszcze raz podkreślić należy, że w art. 40 ust. 2 p.g.i.k. zawarto katalog zwolnień od pobierania opłaty, a treść przepisu wskazuje, że ustawodawca określając przypadki zwolnienia od opłat posługuje się nie tylko kryterium podmiotowym, ale równocześnie stosuje kryterium przedmiotowe, wskazując tym samym jaki podmiot i w zakresie jakich spraw podlega zwolnieniu. Ustawodawca rozróżnia ujawnienie prawa do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej (pkt 4 lit. a) od przeniesienia praw do nieruchomości pomiędzy Skarbem Państwa i jednostką samorządu terytorialnego i odwrotnie (pkt 4 lit. b i lit. c). Tylko w stosunku do przeniesienia praw pomiędzy Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego i odwrotnie ustawodawca zastosował zwolnienie od opłat, w sytuacji zaś gdy przeniesienie praw następuje pomiędzy Skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego na rzecz podmiotu trzeciego, zwolnienie z opłat nie przysługuje. W pierwszej kolejności należy rozważyć przesłankę z art. 40 b ust. 2 pkt 4 lit. a czyli niepobieranie opłat za ujawnienie prawa do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej. Użyty ustawowy termin "ujawnienia w księgach wieczystych" w sposób bezsporny dotyczy wyłącznie pierwszego ujawnienia Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego jako właściciela określonej nieruchomości. O takim zakresie znaczeniowym terminu ujawnienia w księdze wieczystej świadczy treść ustawy z dnia 7 września 2007 r. o ujawnieniu w księgach wieczystych prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego. Jednocześnie w ocenie Sądu, organ w niniejszej sprawie w sposób niewłaściwy użył zawężającej wykładni literalnej tego przepisu i dlatego też błędnie uznał, że nie należy go zastosować w rozpoznawanej sprawie. Z treści przepisu jednoznacznie wynika, że chodzi o ujawnienie w księdze wieczystej czyli pierwsze okazanie. Jednocześnie ustawodawca w żadnym miejscu omawianego przepisu nie stwierdził, że ma być to ujawnienie przy zakładaniu księgi wieczystej. Dlatego też trudno zgodzić się z argumentacją organu, że skoro nieruchomość ma założona księgę wieczystą to nie może być mowy o ujawnieniu treści prawa własności. Tymczasem sytuacja faktyczna wygląda tak, że owszem nieruchomość ma założona księgę, ale jest ona nieaktualna, gdyż w jej dziale II jako właściciele wykazane są osoby fizycznej za zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. Tym samym Gmina Miasta , która nabyła działkę z mocy samego prawa na podstawie art. 73 ust. 1 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, dąży właśnie do ujawnienia swojego prawa własności w księdze wieczystej. Zdaniem Sądu użycie wykładni zawężającej wskazywanej normy prawnej prowadzi do skutków, które z pewnością nie były zamierzone przez ustawodawcę, gdyż prowadzi do utrudnienia aktualizacji danych znajdujących się w księdze wieczystej. Przy tym należy mieć na względzie, że nieruchomości jako rzeczy o szczególnym przeznaczeniu społeczno – gospodarczym w prawie cywilnym podlegają wyjątkowemu (w stosunku do innych rzeczy) reżimowi prawnemu. Jednym z przejawów tej wyjątkowości jest właśnie istnienie ksiąg wieczystych. Artykuł 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece uzupełniany o art. 3 ust. 2 tejże ustawy wprowadza jedną z naczelnych zasad prawa materialnego ksiąg wieczystych. Zgodnie z nim domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym a prawo wykreślone nie istnieje. Tym samym obywatele działają w zaufaniu do treści księgi wieczystej, która powinna być zgodna z rzeczywistym stanem prawnym. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że Gmina Miasto dąży właśnie do ujawnienia swojego prawa własności do nieruchomości i z tego względu jej wniosek nie podlega opłacie na podstawie art. 40 b ust. 2 pkt 4 lit. a Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Ponadto należy jeszcze rozważyć treść art. 40 b ust. 2 pkt 4 lit. b Prawa geodezyjnego i kartograficznego. W myśl tego przepisu nie pobiera się opłaty za wypisy i wyrysy z operatu ewidencyjnego sporządzane i wydawane na żądanie organu administracji rządowej oraz jednostek samorządu terytorialnego w związku z ich działaniami mającymi na celu przeniesienie prawa do nieruchomości Skarbu Państwa na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. Przypomnieć bowiem należy, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego w/w nieruchomości, jest ostateczna decyzja wojewody. Pamiętać należy zatem, że w niniejszej sprawie brak jest jakiegokolwiek węzła prawnego między gminą a osobami fizycznymi, dotychczasowymi właścicielami działki. Własność działki przeszła na gminę z mocy samego prawa. Węzeł prawny istnieje zatem między Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego. Dlatego też, w ocenie Sadu w sprawie ziściła się również przesłanka wskazana w art. 40 b ust. 2 pkt 4 lit. b Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Sąd podziela stanowisko, że wystarczające do zastosowania zwolnienia z opłat jest okoliczność, że żądane wypisy i wyrysy z operatu ewidencyjnego mają stanowić podstawę ujawnienia prawa do nieruchomości, a dokładniej są związane z czynnościami, które mają służyć ujawnieniu tego prawa. Przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego bowiem nie stanowią o zakładaniu księgi wieczystej, a jedynie o ujawnieniu własności w księdze wieczystej. Biorąc pod uwagę powyższe WSA w Krakowie doszedł do wniosku, że naruszenia, jakiego dopuściły się orzekające w sprawie organy, uzasadnia uchylenie przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu i instancji, a rzeczą organów będzie uwzględnienie przedstawionych przez Sąd wskazań co do dalszego postępowania. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 P.p.s.a. Konsekwencją uwzględnienia skargi stało się obciążenie organu obowiązkiem zwrotu na rzecz strony skarżącej poniesionych przez nią kosztów postępowania sądowego, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło