III SA/Kr 1250/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Renata Czeluśniak Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2025 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia 20 czerwca 2024 r. nr 208/OR06/2024 w przedmiocie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na 2023 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie utrzymującym w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Proszowicach w części odmawiającej przyznania płatności niezwiązanej do tytoniu oraz płatności uzupełniającej dla producentów surowca tytoniowego; II. uchyla decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Proszowicach z dnia 11 maja 2024 r. nr 0112-2024-003335 w zakresie odmawiającym przyznania płatności niezwiązanej do tytoniu oraz płatności uzupełniającej dla producentów surowca tytoniowego; III. zasądza od Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie na rzecz skarżącego A. C. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z 20 czerwca 2024 r., nr 208/OR06/2024 Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Proszowicach z 11 maja 2024 r. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a."). Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. 15 maja 2023 r. A. C. (dalej: "skarżący") wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich: podstawowego wsparcia dochodów (PWD) i płatności redystrybucyjnej (RED), schematów na rzecz klimatu, środowiska, dobrostanu zwierząt- rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi - wymieszanie słomy z glebą. Pismem z 30 listopada 2023 r. skarżący zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Proszowicach o przywrócenie weryfikacji wniosku obszarowego, ponieważ po otrzymaniu zaliczki dopłat skarżący zorientował się, że nie otrzymał płatności niezwiązanej do tytoniu. Skarżący podniósł, że zainstalował nową aplikację i w związku ze zmianą nie została zaznaczona płatność niezwiązana do tytoniu. Podkreślił, że brak jej zaznaczenia nie jest winą skarżącego, który ufał aplikacji. Podniósł, że w roku 2023 obowiązywał COVID i w razie jakichkolwiek wątpliwości beneficjenci mogli porozumiewać się z ARiMR wyłącznie w formie telefonicznej. Skarżący wniósł o przywrócenie wniosku do weryfikacji i o wypłacenie należnych pieniędzy. Do pisma dołączył wniosek o przyznanie m. in. przejściowego wsparcia krajowego – uzupełniającej płatności podstawowej, płatności niezwiązanej do tytoniu. Pismem z 17 stycznia 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Proszowicach poinformował skarżącego, że postępowanie o przyznanie płatności jest wszczynane wyłącznie na wniosek strony, która określa zakres żądania. Organ wskazał, że termin składania wniosków o przyznanie pomocy otwarty był od 15 marca 2023 r. do 30 czerwca 2023 r., a ponadto wnioski mogły być składane jeszcze do 25 lipca 2023 r. Zmiany wniosków mogły być dokonywane do 25 lipca 2023 r. Organ zwrócił uwagę, że wnioski są rozpatrywane wyłącznie w zakresie w jakim zostały prawidłowo złożone i wypełnione we wskazanych terminach. W rezultacie, zmiana wniosku złożona przez skarżącego 30 listopada 2023 r. nie może zostać uwzględniona. Organ wyjaśnił, że to wnioskodawca odpowiada za prawidłowe wypełnienie wniosku. W związku ze zmianą roku referencyjnego dane dotyczące płatności do surowców tytoniowych nie mogły zostać automatycznie uzupełnione w deklaracji. Decyzją z 11 maja 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał skarżącemu podstawowe wsparcie dochodów – 2023 w wysokości 5345 zł; płatność redystrybucyjną-2023 w wysokości 1925,41 zł; wymieszanie słomy z glebą – 2023 w wysokości 1774,74 zł; uzupełniającą płatność podstawową w wysokości 702,51 zł; odmówił przyznania płatności niezwiązanej do tytoniu oraz uzupełniającej dla producentów surowca tytoniowego. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 20, art. 65 i art. 67 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r., poz. 261). W uzasadnieniu odmowy przyznania płatności uzupełniającej dla producentów surowca tytoniowego organ wskazał, że skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności za rok 2023 r. terminie, ale w zakresie tytoniu 30 listopada 2023 r. Tymczasem, termin na składanie wniosków w kampanii obszarowej w 2023 r. wraz z wymaganymi załącznikami był określony od 15 marca 2023 r. do 30 czerwca 2023 r., można też było złożyć wniosek do 25 lipca 2023 r. z tym, że za każdy dzień roboczy opóźnienia stosowane było zmniejszenie płatności o 1%. Zmiany do wniosku można było składać do 17 lipca 2023 r., a także do 25 lipca 2023 r. Wnioskowanie o nową deklarację po terminie 25 lipca 2023 r. nie jest możliwe, a zamiana dokonana przez skarżącego 30 listopada 2023 r. nie może być uwzględniona. W konsekwencji, odmówiono skarżącemu przyznania płatności bezpośredniej uzupełniającej dla producentów tytoniu. W uzasadnieniu odmowy przyznania płatności uzupełniającej dla producentów surowca tytoniowego (płatność niezwiązana do tytoniu) organ wskazał, że postępowanie o przyznanie płatności bezpośrednich wszczynane jest na wniosek, a strona we wniosku określa zakres żądania. 30 listopada 2023 r. skarżący złożył zmianę wniosku, a zatem jego złożenie miało miejsce po terminie. W odwołaniu od decyzji skarżący podniósł, że odmówiono mu przyznania płatności uzupełniającej dla producentów surowca tytoniowego – mimo, że skarżący spełniał wymogi przyznania podstawowego wsparcia. Kiedy zorientował się, że nie otrzymał dopłat do tytoniu złożył zmianę wniosku. Skarżący zwrócił uwagę, że zamontował aplikację, która podkreśla na czerwono błędy. Tymczasem, zadeklarował uprawę tytoniu, a aplikacja nie podkreśliła błędu we wniosku o przyznanie płatności. Skarżący działał w zaufaniu do aplikacji, co roku uzyskiwał płatności do tytoniu, a dotychczas organ z urzędu zaznaczał wszystkie wnioskowane przez skarżącego płatności. Wobec podniesionych zarzutów, skarżący wniósł o przyznanie dopłat we wnioskowanym zakresie. Decyzją z 20 czerwca 2024 r. Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że terminy składania wniosków określa art. 60 ustawy o planie strategicznym, wniosek o przyznanie płatności tytoniowej został złożony z naruszeniem terminów. Termin ten nie polega przywróceniu. Skarżący nie zgłosił zmian do wniosku w terminie do 25 lipca 2023 r. Organ podkreślił, że wnioskodawca dysponuje podglądem treści wniosku, ma możliwość edytowania danych zawartych we wniosku, jednakże przed złożeniem wniosku musi zaznaczyć, że zapoznał się z wnioskiem i potwierdza poprawność danych. Organ dokonał również analizy sprawy skarżącego pod kątem zaistnienia siły wyższej, jednakże nie dopatrzył się zaistnienia takich okoliczności w sprawie skarżącego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zaskarżył decyzję dotyczącą płatności bezpośrednich za rok 2023 r. Podniósł, że jest beneficjentem płatności bezpośrednich z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, a także beneficjentem płatności niezwiązanej do tytoniu oraz płatności uzupełniającej dla producentów surowca tytoniowego. Podniósł, że ARiMR posiada rejestry z KOWR i jest w stanie uzupełniać automatycznie wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich, tak jak to miało miejsce w latach poprzednich. W roku 2023 Agencja po raz pierwszy nie zastosowała automatycznego wypełnienia wniosku i nie poinformowała beneficjentów o zmianie. Skarżący podkreślił, że gdyby wiedział o wadliwości wniosku złożyłby korektę. Skarżący podkreślił, że działał w zaufaniu do działań Agencji. Podkreślił, że spełnia wszystkie wymogi uzyskania dopłat do tytoniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 do 2027 (Dz. U. z 2023 r., poz. 412 ze zm., dalej: "ustawa o planie strategicznym"), wniosek o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4, składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Wniosek ten można złożyć po upływie tego terminu, ale nie później niż w dniu, w którym upływa 25 dni od dnia upływu tego terminu, z tym że w takim przypadku na podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy nakłada się karę w wysokości 1% danej pomocy za każdy dzień opóźnienia, nie licząc dni ustawowo wolnych od pracy oraz sobót. Zgodnie z ust. 2 zmiany wniosku o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4, dokonuje się w terminie do dnia: 1) 31 maja roku, w którym dany wniosek został złożony, przy czym zmiany można dokonać po upływie tego terminu, ale nie później niż w ostatnim dniu składania wniosku, z tym że w takim przypadku na podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy za każdy dzień opóźnienia, nie licząc dni ustawowo wolnych od pracy oraz sobót, nakłada się karę w wysokości 1% pomocy przysługującej w związku z tą zmianą; 2) 15 września roku, w którym został złożony ten wniosek - w przypadku gdy Agencja poinformowała beneficjenta o nie prawidłowościach wykrytych w ramach kontroli administracyjnych lub systemu monitorowania obszarów zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia 2022/1173. Wnioskodawca może całkowicie lub częściowo wycofać wniosek o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4, nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4, z tym że wycofanie nie jest możliwe, jeżeli: 1) dotyczy części wniosku, w której wykryto nieprawidłowości; 2) wnioskodawca został poinformowany o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu (ust. 3). Zgodnie z art. 60 ust. 4 termin złożenia wniosku o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4, oraz termin dokonania zmiany albo wycofania tego wniosku nie podlegają przywróceniu. W niniejszej sprawie okolicznością niesporną jest, że skarżący nie złożył w terminie wynikającym z powołanego przepisu wniosku o przyznanie płatności niezwiązanej do tytoniu, płatności uzupełniającej dla producentów surowca tytoniowego. Niesporną okolicznością jest również, że 30 listopada 2023 r. skarżący wniósł o "weryfikację" wniosku, wskazując na okoliczności, które spowodowały brak złożenia wniosku o dopłaty do tytoniu w terminie. W ocenie Sądu z treści odwołania skarżącego oraz treści skargi wynika, że kwestionował on decyzję organu I instancji i organu II instancji w zakresie, w jakim organy odmówiły skarżącemu płatności niezwiązanych do tytoniu oraz płatności uzupełniającej dla producentów surowca tytoniowego. Nie kwestionował on natomiast pozytywnego rozstrzygnięcia w postaci przyznania podstawowego wsparcia dochodów 2023 r., płatności redystrybucyjnej – 2023, wymieszanie słomy z glebą – 2023, uzupełniającej płatności podstawowej. Wskazać należy, że wydanie przez organ I i II instancji decyzji o odmowie przyznania skarżącemu płatności niezwiązanej do tytoniu oraz płatności uzupełniającej dla producentów surowca tytoniowego oznacza, że wniosek skarżącego o ich przyznanie został poddany ocenie merytorycznej, w wyniku której stwierdzono, że skarżący nie spełnia przesłanek przyznania dopłat. Tymczasem, organ nie miał podstaw do dokonania merytorycznej oceny wniosku złożonego po terminie wynikającym z art. 60 ustawy o planie strategicznym. Zdaniem Sądu, merytorycznej ocenie można poddać jedynie wniosek, który został skutecznie złożony, a zatem w szczególności złożony w terminie. W sytuacji, gdy skarżący nie złożył do dnia 25 lipca 2023 r. wniosku o przyznanie dopłat do tytoniu brak było podstaw do dokonania jego merytorycznej oceny, a w szczególności do wydania decyzji w przedmiocie odmowy ich przyznania. W ocenie Sądu organ powinien dokonać oceny wniosku skarżącego z 30 listopada 2023 r. w kategoriach wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o dopłaty bezpośrednie do tytoniu, zaistnienia siły wyższej w rozumieniu art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. Urz. UE L z 6.12.2021 r.) oraz odnieść się do powołanego przez skarżącego argumentu o wadliwości działania aplikacji zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy, który stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Organ powinien również poddać analizie powołany przez skarżącego argument złożenia wniosku w czasie trwania epidemii COVID. Dopiero po dokonaniu oceny wniosku skarżącego i podniesionych w nim argumentów, organ będzie mógł rozstrzygnąć, czy zachodzą przesłanki dokonania merytorycznej oceny wniosku, czy też zakończenia postępowania w sposób formalny z uwagi na brak złożenia wniosku w terminie wynikającym z art. 60 ustawy o planie strategicznym. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") orzekł jak w punkcie I i II wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 oraz 205 §1 p.p.s.a. i zasądził na rzecz skarżącego zwrot wpisu od skargi (punkt III wyroku).