III SA/Kr 126/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia : WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie : NSA Krystyna Kutzner WSA Bożenna Blitek Protokolant: Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2003 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego J. Z. kwotę [...],- ([...].złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] 2003 r. ([...]) utrzymał w mocy orzeczenie Starosty [...] z dnia [...] 2003 r. [...] o odmowie przyznania J. Z. prawa do świadczenia przedemerytalnego. Powyższe decyzje organów administracji zapadły na tle następującego stanu faktycznego: J. Z. (ur. [...].1945 r.) został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...], w dniu [...] 2001 r. jako osoba bezrobotna. Z tym samym dniem wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego i skierowano do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] (Inspektorat w [...]) wniosek o ustalenie przez organ rentowy wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego. Do wniosku dołączone zostały dokumenty potwierdzające zatrudnienie J. Z. w okresie od [...]1962 r. do [...].2001 r. w [...] Fabryce [...] S.A. w pełnym wymiarze czasu (świadectwo pracy oraz zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu), a nadto oświadczenie wnioskodawcy oraz dwojga innych osób jako świadków, że J. Z. pracował w gospodarstwie rolnym rodziców w miejscowości [...] w okresie od [...]1961 do [...].1962 r. W dniu [...] 2002 r. organ rentowy wydał decyzję odmawiającą ustalenia wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego ustalając, że J. Z. wykazał 38 lat 9 miesięcy i 10 dni okresów składkowych 8 miesięcy i 4 dni okresów nieskładkowych, oraz tylko 10 dni okresów uzupełniających co łącznie stanowi 39 lat 5 miesięcy i 24 dni okresu uprawniającego do emerytury. Natomiast odmówiono uznania okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od [...].1961 r. do [...].1962 r., uznając, że uczęszczanie do Zasadniczej Szkoły Zawodowej w [...] wykluczało wykonywanie pracy stale i bezpośrednio przy produkcji rolnej, a praca dorywcza nie podlega zaliczeniu jako okres uzupełniający do emerytury. Decyzja organu rentowego została przez J. Z. do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...], który w dniu [...].2003 r. wydał wyrok (sygn. akt [...]), w którym ustalił wysokość emerytury J. Z. na kwotę [...] zł nie przesądzając o istnieniu podstaw prawnych do przyznania świadczenie przedemerytalnego. W związku z treścią wyroku oraz decyzji organu rentowego, Starosta [...] w dniu [...].2003 r. opisaną na wstępie decyzją orzekł o odmowie przyznania J. Z. prawa do świadczenia przedemerytalnego, przyjmując, że skarżący wykazał 39 lat 5 miesięcy i 24 dni okresu uprawniającego do. emerytury - stosownie do obliczeń zawartych w uzasadnieniu decyzji organu rentowego. Organ pierwszej instancji stanął mianowicie na stanowisku, że skoro zgodnie z art 37 k ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56) organ rentowy wydaje decyzję ustalającą wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego na wniosek powiatowego urzędu pracy, to ustalenia zawarte w decyzji organu rentowego dotyczące ustalenia okresu uprawniającego do emerytury, są nadal wiążące. Sąd Okręgowy w wyroku z dnia [...] 2003 r. nie zmienił stanowiska organu w tej kwestii, a jedynie w oparciu o tak ustalony okres uprawniający do emerytury, wskazał wysokość emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego. W tych okolicznościach Starosta [...] stwierdził, że J. Z. nie spełnia wymogów z art. 37 k ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r., zgodnie z którym "świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, która do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący (...) 40 lat dla mężczyzn.... ". Od decyzji tej J. Z. odwołał się do Wojewody [...] domagając się uznania jako okresu uzupełniającego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Organ odwoławczy utrzymując decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2003 r. w mocy, podkreślił w uzasadnieniu decyzji, że organ rentowy - w myśl przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, jest jedynie kompetentny do ustalenia okresu uprawniającego do emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego. O doliczeniu do okresów składkowych i nieskładkowych okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, jako okresu uzupełniającego, może decydować wyłącznie organ rentowy w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162 poz. 1118 z późn. z m.). Ze względu na brak 40 - letniego okresu uprawniającego do emerytury, organ odwoławczy decyzję organu pierwszej instancji uznał za trafną i opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] 2003 r. utrzymał jaw mocy. J. Z. wniósł skargę na decyzję Wojewody [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 37 Jt ust. 1 pkt 3 i 37 k ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2001 r. w związku z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (op. cit.), a w konsekwencji nie zaliczenie mu jako uzupełniającego do wymaganych 40 lat okresu od [...].1965 r. do [...]1962 r. tj. pomocy w gospodarstwie rolnym rodziców. W skardze nadmienił także, że od wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...].2003 r. ([...]) wniósł apelację do Sądu Apelacyjnego w [...], ze względu na fakt, iż Sąd Okręgowy nie orzekł o całości roszczenie tj. właśnie o doliczeniu do wymaganego do ustalenia uprawnień do świadczenia przedemerytalnego 40 letniego okresu uprawniającego do emerytury - spornego okresu pracy w gospodarstwie rolnym. W toku postępowania sądowoadministracyjnego zapadł w dniu [...] 2004 r. wyrok Sądu Okręgowego w [...] sygn. akt [...] ponownie rozstrzygający odwołanie J. Z. od decyzji ZUS - Oddział w [...] z dnia [...] 2002 r. Wyrokiem tym Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zobowiązał organ rentowy do ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego przy zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym w wymiarze koniecznym do uzupełnienia wymaganego 40-letniego okresu składkowego i nieskładkowego. Sąd Apelacyjny w [...] w dniu [...]2005 r. ([...]) oddalił wniesioną przez organ rentowy apelację, a zatem w/w orzeczenie Sądu Okręgowego stało się prawomocne. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stanowisko organów w zakresie wyłącznej kompetencji organów rentowych do ustalenia wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego, a co za tym idzie ustalenia także wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych i ewentualnego uwzględnienia okresów uzupełniających, jest trafne. Przepisy art. 37 k ust. 3 i 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu należy wykładać w ten sposób, że organ rentowy wydaje na wniosek powiatowego urzędu pracy zarówno decyzję ustalającą wysokość emerytury, jak decyzje odmawiającą tego ustalenia. Postanowienie tej treści w związku z niejednolitą praktyką orzeczniczą sądów powszechnych powstałą na gruncie wątpliwości interpretacyjnych, wydało w dniu 30.07.2003 r. kolegium kompetencyjne Sądu Najwyższego (III UZP 6/03 - publ. Prokuratura i Prawo 2004/2/41). Organ rentowy jest uprawniony do wydania decyzji ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego bez przesądzania o uprawnieniach do tegoż świadczenia, jednakże nie może to być oderwanie od regulacji zawartej w art. 53 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W myśl tego przepisu emerytura wynosi 24 % kwoty bazowej, o której mowa w art. 19, po 1,3% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów składkowych oraz 0,7 % za każdy rok okresów nieskładkowych. Oznacza to, że do organu rentowego należy kwestia ustalenia tych okresów, co obliguje do weryfikacji okresów zatrudnienia wskazanych we wniosku starosty (por. Uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19.03.2003 r. III UZP 1/03 OSNP 2003/13/317). W rozpatrywanym przypadku organ rentowy w dniu [...].2003 r. wydał decyzję odmawiającą ustalenia wysokości emerytury J. Z. w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego, dlatego Starosta [...] odmówił skarżącemu prawa do świadczenia przedemerytalnego, a Wojewoda [...] decyzję tę utrzymał w mocy. Na uwadze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pozostaje jednakże fakt, że w toku postępowania sądowoadministarcyjnego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] decyzja ta - w wyniku odwołania J. Z., została zmieniona w sposób, przesądzający o zaliczeniu do czterdziestoletniego okresu uprawniającego do emerytury, spornego okresu pomocy w gospodarstwie rolnym w wymiarze koniecznym do jego uzupełnienia. Okoliczność ta stanowi w myśl art. 145 § 1 pkt 8 kpa podstawę wznowienia postępowania, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit "b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, której zastosowanie w tej sprawie wynika z treści art. 97 § 1 ustawy z tej samej daty - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 i 1271). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.