III SA/Kr 1262/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie WSA Tadeusz Wołek Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu w dniu 15 września 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia zawiesić postępowanie sądowe. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2010 r. [...], orzekł o zatrzymaniu P. R. prawo jazdy kategorii B nr [...] wydanego w dniu 25 lutego 2000 r. przez Prezydenta Miasta, na okres do czasu stwierdzenia ustania przyczyn zatrzymania- na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że do Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców wpłynęło pismo Wydziału Świadczeń Socjalnych Urzędu Miasta wnioskujące o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu P. R. We wniosku wskazano, że zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, tj. P. R. uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Ponadto organ właściwy dłużnika skierował do Prokuratury Rejonowej wniosek o ściganie dłużnika alimentacyjnego P. R. za popełnienie przestępstwa polegającego na uporczywym uchylaniu się od ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Mając na uwadze art. 5 ust. 5 ustawy należało wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. P. R. od powyższej decyzji wniósł odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 sierpnia 2010r. [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji - na podstawie art. 5 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przywołując treść art. 3 ust. 5, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 3, 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazało, że do organu I instancji wpłynął wniosek organu właściwego dłużnika o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu P. R., z jednoczesną informacją, że organ działa na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy. Z akt sprawy wynika, że: - wniesiono o wszczęcie postępowania w sprawie popełnienia przez P. R. przestępstwa określonego w art. 209 § 1 Kodeksu karnego, - Urząd Miasta wystąpił z wezwaniem do dłużnika alimentacyjnego o stawienie się w dniu 5 maja 2009 r., w sprawie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz złożenia oświadczenia alimentacyjnego. Wezwanie zostało doręczone P. R. w trybie doręczenia zastępczego - zgodnie z art. 44 § 4 kodeksu postępowania administracyjnego. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania stronie prawa jazdy oraz decyzja organu I instancji zostały doręczone - w trybie art. 43 k.p.a. - do rąk matki P. R. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium wyjaśniło, że wiadomość o pobycie strony w zakładzie karnym organ I instancji powziął dopiero w dniu 9 marca 2010 r., a zatem po wydaniu decyzji. Pismem z dnia 16 marca 2010 r. wyjaśniono stronie, że w związku z sytuacją uniemożliwiającą osobiste stawiennictwo można ustanowić pełnomocnika, który będzie reprezentował Odwołującego, będzie miał wgląd do akt sprawy i będzie mógł składać w imieniu Odwołującego oświadczenia i wnioski. Odwołujący jednakże w odwołaniu wyraźnie oświadczył, że nie zamierza ustanawiać pełnomocnika. Kolegium - zgodnie z art. 10 k.p.a. - zapewniło Odwołującemu czynny udział tj. umożliwiło wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Kolegium wyjaśniło, że przepisy k.p.a. przewidują instytucję pełnomocnictwa, która - w sytuacji, gdy Strona faktycznie i fizycznie nie jest w stanie działać osobiście - umożliwia czynny udział Strony. Z powyższego uprawnienia Odwołujący jednak nie skorzystał. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, iż zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Powołane przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów są przepisami o charakterze związanym, których istota polega na tym, że organ administracji publicznej nie ma możliwości uznaniowej ich interpretacji. P. R, wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Ustanowiony w ramach prawa pomocy profesjonalny pełnomocnik skarżącego zaskarżonej decyzji zarzucił: naruszenie prawa materialnego - art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawionym do alimentów przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 22 września 2009 r. uznał za niezgodny z art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji analogicznie brzmiący, jak przepis, na którym oparto zaskarżone rozstrzygnięcie, art. 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Wniósł o: - uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji, orzeczenie o braku możliwości wykonania zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego na rzecz pełnomocnika z urzędu według norm przepisanych, - oraz z ostrożności procesowej, o zawieszenie postępowania w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na zawisłą przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawę o zbadanie konstytucyjności art. 5 ust. 3, 5 i 6 ustawy o pomocy osobom uprawionym do alimentów (sygn. K 23/10). W uzasadnieniu skargi wskazał, że materialnoprawną podstawą kwestionowanego rozstrzygnięcia jest art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawionym do alimentów. Przepis ten jest analogiczny do art. 5 ust. 2 nieobowiązującej już ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Konstytucyjność tego uchylonego przepisu była badana przez Trybunał Konstytucyjny, który orzekł o jego niezgodności z art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji RP (wyrok z dnia 22 września 2009 r., P 46/07, OTK-A 2009/8/126). Trybunał orzekał w momencie, gdy obowiązywał już art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawionym do alimentów i zauważył, iż obecnie obowiązująca ustawa zawiera analogicznie brzmiące do tych uznanych za niekonstytucyjne uregulowania. Przed Trybunałem zawisła już sprawa dotycząca zbadania konstytucyjności art. 5 ust. 3, 5 i 6 ustawy o pomocy osobom uprawionym do alimentów (sygn. akt K 23/10. Wnioskodawcą jest Prokurator Generalny i można antycypować uznanie powyższych przepisów za niekonstytucyjne. W takim stanie prawnym konieczne jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wydanych w oparciu o wskazywane przepisy. Sąd administracyjny ma prawo do odmowy ich zastosowania i w konsekwencji do uchylenia zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta. Pogląd taki wyraziły m.in: WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 22 grudnia 2010r., II SA/G1 706/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/DBClE9797D; WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 9 grudnia 2010 r., III SA/WR 217/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/6BA4432508: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2010 r., II SA/Po 715/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/9B5639A5B4. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Organy w sprawie poddanej kontroli Sądu, wydały rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 1 z 2009r., poz. 7 ze zm.). Przepis ten przewiduje wydanie przez starostę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego po otrzymaniu przez starostę wniosku złożonego przez organ właściwy dłużnika. Należy zaznaczyć, iż do dnia 1 października 2008r. obowiązywał art. 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r., nr 86 poz. 732 ze zm.). Zgodność art. 5 tej ustawy z Konstytucją była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego. Wyrokiem z dnia 22 września 2009r. sygn. akt P 46/07 (Dz. U. z 2009 r., nr 159, poz. 1261).Trybunał orzekł, iż art. 5 ustawy z 22 kwietnia 2005r. jest niezgodny z art. 2 i art. 33 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał w uzasadnieniu wyroku zauważył, że jego orzeczenie dotyczy art. 5 ustawy o dłużnikach alimentacyjnych z dnia 22 kwietnia 2005 r. Ustawa ta obowiązywała do 1 października 2008 r. i została uchylona na mocy art. 47 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Obowiązująca aktualnie ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w ocenie Trybunału, mieści w art. 5 ust. 3 pkt 3, ust. 5 i 6 unormowania analogiczne do zawartych w art. 5 kwestionowanej (a już nieobowiązującej) ustawy o dłużnikach alimentacyjnych z 22 kwietnia 2005 r. W rozpoznawanej sprawie organy orzekły o zatrzymaniu prawa jazdy skarżącemu na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Trybunał Konstytucyjny nie orzekał w przedmiocie konstytucyjności tego przepisu. Jednakże, jak wcześniej wspomniano, wyraźnie zaakcentował, iż przepis ten jest analogiczny do niezgodnego z Konstytucją unormowania zawartego w art. 5 nieobowiązującej ustawy o dłużnikach alimentacyjnych z dnia 22 kwietnia 2005 r. W powyższej sytuacji rozważenia wymaga, czy sąd administracyjny uprawniony jest do orzekania o niekonstytucyjności przepisu prawa rangi ustawowej. Trybunał Konstytucyjny orzeka w sprawach zgodności ustaw z Konstytucją (art. 188 pkt 1 Konstytucji). Skład orzekający w niniejszej sprawie uznaje wyłączną kognicję Trybunału Konstytucyjnego do badania zgodności z Konstytucją aktów normatywnych rangi ustawowej. Jedynie takie podejście gwarantuje, bowiem jednolitość w zakresie uznawania określonych przepisów czy aktów prawnych za zgodne/sprzeczne z ustawą zasadniczą, mocą orzeczeń Trybunału wiążących wszystkie sądy. Przed Trybunałem Konstytucyjnym toczy się postępowanie z wniosku Prokuratora Generalnego RP o zbadanie zgodności art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego oraz art. 5 ust. 5 i 6 tej ustawy z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Sprawa posiada sygnaturę K 23/10 i nie została jeszcze wyznaczona na rozprawę. Mając na uwadze brzmienie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., z którego wynika, iż Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym, Sąd rozpoznający sprawę uznał, że z uwagi na treść podjętego rozstrzygnięcia i zarzuty wobec zaskarżonej decyzji, postępowanie sądowe należy zawiesić.