III SA/Kr 1263/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie WSA Tadeusz Kiełkowski ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2021 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 września 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia I. skargę oddala; II. przyznaje adwokat N. G. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu związanej z udziałem w postępowaniu w pierwszej instancji. Postanowieniem z 15 września 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy o odmowie wydania zaświadczenia P. W. (skarżący). W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że skarżący 8 lipca 2020 r. zwrócił się o wydanie zaświadczenia zawierającego informację, że: - nie jest właścicielem domu jednorodzinnego pod adresem J; - jest osobą samotnie gospodarującą, nie posiadającą żadnego przychodu i nie mającą prawa do renty rodzinnej; - jest najemcą pokoju z kuchnią i łazienką w domu jednorodzinnym pod adresem J, którego właścicielem jest Pan S. W. Dalej Kolegium wskazało, że okoliczności te nie były takimi, które organ zobowiązany byłby potwierdzić zgodnie z art. 218 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) – dalej k.p.a. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z powołanym przepisem organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Tymczasem dane, o których potwierdzenie wnioskował skarżący, nie wynikały ani z ewidencji, ani z rejestrów prowadzonych przez Wójta Gminy. Zdaniem Kolegium potwierdzeniem prawa własności byłyby zapisy w księgach wieczystych, a nie rejestry prowadzone przez organy gminy. Co do samotnego gospodarowania to również i ta okoliczność nie wynikała z prowadzonych rejestrów, ale mógł ją poświadczyć sam zainteresowany w drodze złożonego oświadczenia. Natomiast poświadczeniem najmu pokoju z kuchnią byłaby umowa najmu, czy też użyczenia. W złożonej skardze skarżący wniósł o wydanie "odezwy" do Kolegium ponieważ ubiega się o zachowek. W piśmie z 2 sierpnia 2021 r. ustanowiona w sprawie pełnomocniczka z urzędu, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, ponieważ nie zostały uiszczone w całości, ani w części. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie argumentując jak dotychczas. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie ponieważ rację miał organ, że okoliczności, których potwierdzenia domagał się skarżący – nie wynikały z rejestrów prowadzonych przez organy gminy. Rację miały organy, że zgodnie z art. 218 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Innymi słowy, tylko wtedy gdy konkretne ewidencje lub rejestry potwierdzają fakty, których poświadczenia domaga się wnioskodawca – organ ma obowiązek wydać takie zaświadczenie. Jak więc wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 kwietnia 2020 r., II OSK 1223/19 wydanie zaświadczenia jest czynnością materialnotechniczną organu polegającą na urzędowym potwierdzeniu w formie pisemnej obiektywnie istniejącego stanu rzeczy, dotyczącego faktów lub prawa. Jest ono przy tym przejawem wiedzy, a nie woli organu administracji publicznej, dokonywanym - w myśl art. 218 § 1 k.p.a. - w oparciu o posiadane rejestry i ewidencje bądź inne dane znajdujące się w jego posiadaniu. Zakres postępowania wyjaśniającego, prowadzonego przed wydaniem zaświadczenia, jest w konsekwencji takiej konstrukcji ograniczony do analizy posiadanej dokumentacji oraz danych zgromadzonych w ww. zasobach i oceny możliwości ich przeniesienia do treści zaświadczenia. Nie jest natomiast dopuszczalne dokonywanie w tym trybie ustaleń faktycznych i ocen prawnych niewynikających wprost z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Kolegium słusznie przy tym wskazało, że jedynym "rejestrem" poświadczającym prawo własności jest aktualny wypis z ksiąg wieczystych. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2204) księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Co więcej, zgodnie z art. 5 powołanej ustawy w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Prawa własności nie mogą więc poświadczyć jakiekolwiek rejestry i ewidencje prowadzone przez organy gminy – chociażby dla celów podatkowych. Podobnie słusznie organ zauważał, że samotne gospodarowanie i wynajmowanie przez skarżącego pomieszczeń we wskazanym przez niego budynku – nie może również zostać potwierdzone w drodze urzędowego zaświadczenia. Organ w ogóle nie prowadzi tego typu rejestrów. Sąd dodatkowo zauważa, że teoretycznie skarżący mógłby się zwrócić o wydanie mu kserokopii dokumentów wywiadu środowiskowego, ale tylko wtedy gdy taki wywiad zostałby faktycznie sporządzony w przeszłości w związku np. z udzielaną pomocą społeczną. Zgodnie bowiem z art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Z kolei zgodnie z art. 73 § 2 k.p.a. strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Niewątpliwie postępowanie o zachowek jest ważnym interesem strony, ale Sąd jeszcze raz podkreśla, że dokumenty takie powinny zostać wytworzone w przeszłości w związku z konkretnymi postępowaniami – dodatkowo nie byłoby to "zaświadczenie", ale odpis lub kopia opisująca fakty, na które powoływał się skarżący. Jeszcze raz należałoby więc powtórzyć, że żadną miarą organ nie był zobowiązany do prowadzenia odrębnego postępowania dowodowego w celu potwierdzenia faktów i okoliczności nie wynikających z posiadanych rejestrów i ewidencji. Z tych to powodów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.). Sąd przyznał wynagrodzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu w kwocie 240 zł netto powiększonej o należny podatek od towarów i usług na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r, poz. 18). Wynagrodzenie zostało obliczone zgodnie z § 21 ust.1 pkt 1 lit. c powołanego rozporządzenia.