III SA/Kr 127/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ł. N. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Ł. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oraz przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami kat. B postanawia: I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, bratem i ciotką. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi nieruchomość rolna o powierzchni 1,36 ha z 90 metrowym domem i zabudowaniami gospodarczymi. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody czteroosobowego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 1950,88 zł wyjaśniając, że składa się na to 550,88 zł emerytury matki, 900 zł jego wynagrodzenia i 500 zł renty socjalnej ciotki. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że ze względu na sytuację materialną nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Matka jest emerytką, skarżący pracuje jako pracownik gospodarczy, brat jest bezrobotny a ciotka jest osobą niepełnosprawną. Ojciec nie żyje. Skarżący podniósł, że ponieważ ciotka własny dochód przeznacza niemal w całości na leki i rehabilitację więc rodzina tak naprawdę utrzymuje się tylko z emerytury matki i zarobków skarżącego. W oparciu o przesłane przez organ wraz ze skargą akta administracyjne okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że w ubiegłym roku za przypisany skarżącemu czyn wymierzono mu m.in. karę 600 zł grzywny i orzeczono na rzecz stosownej fundacji świadczenie pieniężne w kwocie 200 zł (vide: kopie wyroku SR z dnia 10 grudnia 2008 r. sygn. akt [...] i wyroku SO z dnia 6 marca 2009 r. sygn. akt [...]). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile – poza wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa) a owa dokładność stopniowana jest przekonaniem sądu i referendarza, że strona podnoszone przez siebie okoliczności "wykazała". Zgodnie natomiast z art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych względnie wzbudzi wątpliwości można zażądać od strony dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. Zestawienie tych przepisów pozwala dojrzeć przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną, która opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się w sytuacji strony i nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony o składanie dodatkowych oświadczeń i przedkładanie dokumentów źródłowych. Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty postępowania pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony nie będzie stać na ich poniesienie to może wydać rozstrzygniecie bez konieczności prowadzenia dalszych czynności. Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione informacjami znanymi orzekającemu na zasadzie notorii urzędowej jest wystarczające do oceny aktualnej sytuacji gospodarstwa domowego skarżącego i jego możliwości płatniczych. Te nie rysują się specjalnie. Rodzina skarżącego nie należy do zamożnych. Dokonanie prostej operacji arytmetycznej uzmysławia, że dochód na osobę w gospodarstwie domowym skarżącego wynosi ok. 488 zł (1955/5=488,75) a tym samym oscyluje w okolicach kryterium ubóstwa wyznaczanego przepisami ustawy o pomocy społecznej. Nie można też tracić z pola widzenia tej części wyjaśnień skarżącego w której podnosi, że ponieważ ciotka własny dochód przeznacza niemal w całości na leki i rehabilitację więc rodzina tak naprawdę utrzymuje się tylko z emerytury matki i zarobków skarżącego. Do tego wszystkiego dochodzi jeszcze problem bezrobotnego brata. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że środki jakie pozostają gospodarstwu domowemu skarżącego po opłaceniu bieżących kosztów utrzymania wystarczają więc na opędzenie najbardziej podstawowych potrzeb życia codziennego osób tworzących to wspólne gospodarstwo domowe. Sytuacja taka uniemożliwia czynienia jakichkolwiek oszczędności a nie można też zapominać o orzeczonej karze grzywny i zasądzonym świadczeniu pieniężnym. Okoliczność, że do rodziny należy stosunkowo niewielka nieruchomość rolna z domem gdzie rodzina zamieszkuje nie może przekreślać obecnych starań skarżącego. Trudno bowiem byłoby wymagać od tych ludzi zbycia lub obciążenia posiadanego majątku celem zdobycia środków na koszty postępowania, gdyż rozporządzenia tego rodzaju godziłyby w podstawy ich egzystencji. Biorąc to wszystko pod uwagę udzielono skarżącemu zgodnie z wnioskiem pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekając jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 1 ppsa w związku z art. 245 §2 ppsa.