III SA/Kr 1270/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) NSA Grażyna Danielec Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 września 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala Wójt Gminy B decyzją z dnia [...] 2010r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 104 i 107 kpa oraz art. 4, art. 7 pkt 15, art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 40 ust. 2 i 3, art. 101 ust. 1, art. 104 ust. 4 i art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.), odmówił K. K. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego w wysokości do 100.000 zł z przeznaczeniem na remont budynku mieszkalnego nr 25 położonego w A, w którym powstały zniszczenia wskutek powodzi w miesiącu maju 2010r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w przedmiotowym budynku wnioskodawca nie zamieszkiwał ani w czasie powodzi ani w dniu wydania decyzji oraz nie prowadził w nim gospodarstwa domowego. Dlatego Wójt uznał, że wnioskodawca nie spełniał przesłanek do uzyskania zasiłku celowego na remont budynku. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł K. K. Odwołujący się potwierdził, że w budynku nr 25 nie zamieszkują obecni jego właściciele, w tym jego ojciec J., gdyż jest w podeszłym wieku, obłożnie chory i pozostaje pod opieką odwołującego się, który na jego zlecenie zarządza gospodarstwem. Odwołujący się z ojcem mieszka w A pod numerem 87. W odwołaniu podkreślono, że przedmiotowe gospodarstwo jest położone na terenach zalanych przez powódź w miejscowości, w której wszyscy posiadacze zalanych gospodarstw rolnych otrzymali pomoc społeczną formie zasiłków celowych. Fakt zalania i powstania szkód ustaliła komisja powołana przez Wójta Gminy B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 września 2010r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 2 ust. 1 art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło treść przepisów regulujących kwestię przyznawania świadczeń z pomocy społecznej i wskazało na Procedurę Urzędu Wojewódzkiego - przyznawania dotacji na pomoc udzielaną w trybie art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej dla osób, które poniosły straty w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych od maja 2010r, stanowiąca załącznik nr 1 do pisma znak: [...] z dnia 1 czerwca 2010r. wydanego przez Dyrektora Wydziału Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego. Zgodnie z Procedurą "Dotacja nr 3" przeznaczona jest na wypłatę zasiłku celowego w maksymalnej kwocie do 100 tysięcy złotych. Dotacja przeznaczona jest na remont lub odbudowę budynków. Jedna rodzina może otrzymać maksymalnie kwotę do 100 tysięcy, niezależnie od liczby lokali lub budynków. Jeżeli w lokalu lub budynku zamieszkuje kilka rodzin, pomoc przysługuje w częściach, do łącznej wysokości nie przekraczającej 100 tysięcy na jeden lokal lub budynek mieszkalny. Weryfikacji szkód i określenia ich wartości dokonuje osoba wyznaczona przez Wojewodę. Wojewoda wyznacza te osoby spośród pracowników inspekcji architektoniczne - sanitarnej lub innych osób posiadających uprawnienia rzeczoznawcy majątkowego. Kolegium wskazało, że dom należący do wnioskodawcy położony w A nr 25 uległ uszkodzeniu w wyniku powodzi, co zostało ustalone w toku prowadzonego postępowania dowodowego. Jednakże wnioskodawca we wspomnianym domu nie zamieszkuje, bowiem jak ustalono na podstawie wywiadu środowiskowego mieszka wraz z ojcem w domu położonym w A 87. Kolegium wyjaśniło, że pomoc społeczna ze swej istoty jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ma ona zatem charakter incydentalny, pomocniczy do przezwyciężenia ciężkich sytuacji. Sam tylko fakt, że dana osoba poniosła straty wskutek powodzi, nie przesądza jeszcze o tym, że należne jest jej świadczenie z pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium, nie można stwierdzić, że wnioskodawca w wyniku powodzi, która miała miejsce w A, znalazł się w trudnej sytuacji życiowej, której nie może przezwyciężyć za pomocą własnych środków, skoro w jego faktycznym miejscu zamieszkania powódź nie poczyniła żadnych szkód. Dlatego w ocenie Kolegium postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez organ l instancji w sposób prawidłowy, zaś stanowisko Wójta znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skargę na powyższą decyzję SKO wniósł K. K., zarzucając błędną i dowolną wykładnie przepisów kpa oraz ustawy o pomocy społecznej. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, uchylenia decyzji Wójta Gminy B, a także zasądzenia kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pomimo komisyjnego potwierdzenia i ustalenia, że dom położony w A 25 wraz z budynkami gospodarczymi podczas powodzi, która miała miejsce w maju i czerwcu 2010r., uległ uszkodzeniu w rozmiarach określonych w protokole komisji, odmówiono przyznania zasiłku celowego w kwotach do 6 i do 100 tysięcy złotych jedynie z tej przyczyny, że ojciec skarżącego mieszka razem ze skarżącym w domu w A 87. Stan taki spowodowany jest tym, że jest on obłożnie chory i stan jego zdrowia wymaga całodobowej opieki. Skarżący zarzucił, że organy nie odróżniają pojęcia uznania administracyjnego od swobodnej oceny dowodów. W jego ocenie ojciec, właściciel gospodarstwa rolnego płożonego A 25, spełnia kryteria zawarte w procedurze o nazwie "Dotacja Nr 3"- bowiem dotacja ta przeznaczona jest "na remont lub odbudowę budynków", osobom, rodzinom poszkodowanym ostatnią, dwukrotną, powodzią w 2010r, w wysokości do 100 tysięcy złotych. Dlatego odmowa wypłaty zasiłku celowego była bezpodstawna. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Okoliczności faktyczne ustalone w kontrolowanym postępowaniu były bezsporne. Nie ulega bowiem wątpliwości, że budynek mieszkalny nr 25 położony w miejscowości A uległ zniszczeniom wskutek powodzi, która miała miejsce w maju 2010r. Skarżący we wniosku o przyznanie pomocy finansowej podał, że w przedmiotowym budynku nie zamieszkuje a jest jego użytkownikiem. Z przeprowadzonego przez organ wywiadu wynika, że skarżący nie prowadzi w tym budynku gospodarstwa domowego i nie prowadził go ani w czasie powodzi ani w dniu orzekania przez organy administracyjne. Zamieszkuje na stałe w budynku położonym w tej samej miejscowości, oznaczonym nr 87. Tam prowadzi swoje gospodarstwo domowe i jest to jego centrum życiowe. Stosownie do art. 40 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Jest to szczególnego rodzaju zasiłek celowy, ponieważ mogą go otrzymać osoby niezależnie od swoich dochodów i może być przyznany bezzwrotnie. Ocenę okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia, jego przyznanie a także określenie kwoty zasiłku oraz zastrzeżenie jego zwrotu (częściowego lub całkowitego) pozostawiono swobodnej ocenie organu. Oczywistym jest, że wydawanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności czy arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, ramy uznania określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Istotnym jest, że wydając decyzję o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem ustanowionego przepisu oraz normami etycznymi. Dlatego dla właściwej oceny zaskarżonej decyzji, wydanej na podstawie ustawy o pomocy społecznej, konieczne jest przytoczenie celu, jaki ustawodawca postawił przed pomocą społeczną. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z drugiej strony z treści art. 3 ustawy pomoc społeczna nie ma służyć pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych, lecz jedynie wspierać osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiać im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Odnosząc powyższe zasady do kontrolowanego postępowania, wskazać trzeba, że zadaniem organów administracji było ustalenie, czy szkoda, jaką powódź niewątpliwie wyrządziła w budynku położonym w A pod nr 25, którego skarżący jest użytkownikiem, była tego rodzaju, że strona nie była w stanie przezwyciężyć zaistniałej sytuacji przy wykorzystaniu jej własnych uprawnień, zasobów i możliwości. W ocenie Sądu organy właściwie odczytały treść art. 40 w związku z art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej i poczyniły w tym celu odpowiednie ustalenia. Podkreślić trzeba, że organy pomocy społecznej muszą też brać pod uwagę fakt, że posiadane przez nie środki finansowe są ograniczone i dlatego w przypadku pomocy przyznawanej osobom dotkniętym zdarzeniem losowym w postaci powodzi pomoc powinna być skierowana w pierwszej kolejności do osób zamieszkujących w domach czy lokalach mieszkalnych, które uległy zniszczeniu bądź uszkodzeniu i które przez to znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, jakiej nie są w stanie same, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości przezwyciężyć. Skoro prawidłowo ustalono, że skarżący zamieszkuje w innym domu niż ten uszkodzony przez powódź i tam prowadzi gospodarstwo domowe, to należało uznać, że powódź nie poczyniła strat w gospodarstwie domowym skarżącego i nie znalazł się skarżący w sytuacji życiowej, której nie byłby w stanie przezwyciężyć przy wykorzystaniu własnych środków i możliwości. Konsekwencją takich, prawidłowych ustaleń musiała być odmowa przyznania świadczenia. Dlatego Sądu uznał, że odmowa przyznania zasiłku celowego była uzasadniona, bowiem samo powstanie, na skutek zdarzenia losowego, straty w nieruchomości budynkowej stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ta ma zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia zasiłku celowego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 lipca 2008r., sygn. akt IV SA/G1182/08, Lex Omega nr 509562). W świetle powyższych rozważań nie są zasadne zarzuty skargi wskazujące na błędną wykładnię przepisów ustawy o pomocy społecznej. Nie można również zarzucić organom, że przekroczyły granice uznania administracyjnego i działały w sposób dowolny. Z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie bowiem wynika, jakimi kryteriami kierowały się organy, odmawiając skarżącemu przyznania zasiłku celowego, zaś kryteria te nie były dowolne, lecz znajdowały oparcie w regulacjach określających cele pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe, należało uznać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i oddalić skargę na podstawie art. 151 ppsa.