III SA/Kr 1273/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2011 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 września 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego skargę oddala Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2010r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 104 i art. 107 kpa oraz art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 19 i 20, art. 37, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), odmówił S. O. przyznania zasiłku stałego. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w dniu 22 grudnia 2009r. J. O. wniósł o przyznanie pomocy finansowej dla S. O. W dniu 6 stycznia 2010 r. przeprowadzono próbę dokonania wywiadu środowiskowego, ale rodzina odmówiła pracownikowi socjalnemu udostępnienia jakichkolwiek koniecznych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej. Decyzją z dnia [...] 2010r. organ I instancji odmówił przyznania stronie wnioskowanego świadczenia, lecz na skutek odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2010r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Następnie 5 lipca 2010r. pracownik socjalny przeprowadził u rodziny S. O. wywiad środowiskowy. Organ ustalił, iż prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem, J. O. Ponadto wspólnie z nimi zamieszkuje, ale prowadzi osobne gospodarstwo, ich córka z mężem i córką. S. O. nie posiada własnego dochodu a rodzina utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego J. O. w wysokości 1.279,22 zł. Na okres od 1 marca 2010r. do 31 sierpnia 2010r. przyznany został także dodatek mieszkaniowy w wysokości 499,92 zł. Dochód rodziny w czerwcu 2010r. wyniósł 1.779,14 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie dało kwotę 889,57 zł. Suma ta przekraczała kryterium dochodowe ustalone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto organ I instancji ustalił, że do 2005r. S. O. posiadała orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 21 marca 2000r., jednakże po upływie terminu, na jaki zostało ono wydane, strona nie wniosła do Powiatowego Zespołu do Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności o jego kontynuację. Na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy organ I instancji odmówił S. O. prawa do zasiłku stałego, wskazując, iż fakt opiekowania się przez 35 lat niepełnosprawnymi członkami rodziny nie uprawnia do przyznania tego świadczenia. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. O., podnosząc, że jego żona przez 35 lat opiekowała się trzema synami z orzeczoną I grupą inwalidzką. Uznał za absurdalne stwierdzenie organu, iż w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego świadczenie się nie należy. Wniósł o przyznanie wnioskowanej pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 września 2010r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 i art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uznał, że wniosek o przyznanie pomocy jak i odwołanie od decyzji organu I instancji wnosił J. O., lecz stroną postępowania jest jego żona, S. O. i do niej skierował swoją decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że S. O. ma 58 lat, jest żoną J. O. i prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego dochodu i nie pracowała, bo opiekowała się chorymi dziećmi. Natomiast J. O. pobiera emeryturę w wysokości 1.279,22 zł miesięcznie, a zgodnie z decyzją z dnia [...] 2010r. rodzina otrzymuje także dodatek mieszkaniowy w wysokości 499,92 zł przyznany na okres od 1 marca 2010r. do 31 sierpnia 2010r. Zatem łączny dochód rodziny S. O. wyniósł 1.779,14 zł miesięcznie, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie - 889,57 zł. Ponadto z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że strona nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności ani o niezdolności do pracy. Kolegium przedstawiło przesłanki przyznania zasiłku stałego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i stwierdziło, że S. O. nie spełniała żadnego z wymienionych warunków, ponieważ nie posiada orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy czy też o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie jest także osobą zaliczaną do niezdolnych do pracy z powodu wieku, jako że nie ukończyła jeszcze 60 lat. Ponadto dochód przypadający na osobę w rodzinie S. O., tj. 887,57 zł, znacznie przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, tj. 351,00 zł. Dlatego Kolegium uznało odmowę przyznania stronie zasiłku stałego za zasadną. Skargę na decyzję SKO wniosła S. O., ponownie wskazując, iż opiekowania się przez 35 lat niepełnosprawnymi dziećmi, inwalidami I grupy a z uwagi na rodzaj choroby konieczne było właściwie sprawowanie opieki szpitalnej i absolutne poświęcenie. Okoliczności te przemawiają więc za przyznaniem zasiłku stałego. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej, mąż J. O. przedłożył do akt zaświadczenie lekarza rodzinnego z 9 marca 2010 r. potwierdzające fakt sprawowania przez skarżącą opieki nad obłożnie chorymi synami, przez okres 35 lat. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że art. 6 kpa stanowi, iż organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że w konkretnej sprawie zobowiązane są podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 kpa), a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosować odpowiednie przepisy prawa. Wyjaśnić trzeba, że organy administracji publicznej są uprawnione jedynie do stosowania obowiązujących przepisów prawa, zaś dokonywanie jakichkolwiek zmian w treści tych przepisów należy do wyłącznych kompetencji władzy ustawodawczej. Zatem organ administracji publicznej w żadnym wypadku nie może nie zastosować się do jednoznacznie brzmiącego przepisu prawa, gdyż takie działanie organu skutkowałoby nieważnością decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa jako wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc powyższe do kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym skarżąca ubiegała się o przyznanie zasiłku stałego, należy przytoczyć treść art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Przyznanie prawa do zasiłku stałego nie jest więc decyzją uznaniową, lecz zależy od spełnienia ustawowych kryteriów wynikających z powyższego przepisu. Sytuację skarżącej, jako osoby zamieszkującej i gospodarującej wspólnie z mężem, należało więc - pod kątem istnienia uprawnień do uzyskania tego świadczenia - oceniać według kryteriów przewidzianych w pkt 2 cytowanego przepisu, który przewiduje przyznanie zasiłku stałego pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie przy łącznym spełnieniu dwóch warunków. Pierwszym z nich jest niezdolność do pracy z powodu wieku lub całkowitej niezdolności do pracy, drugim zaś - uzyskiwanie przez stronę dochodów niższych niż kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. Zatem organy administracji publicznej, rozpatrujące wniosek skarżącej o przyznanie zasiłku stałego, zobowiązane były do zbadania, czy skarżąca spełnia wymienione wyżej warunki do przyznania wnioskowanego zasiłku. Jeżeli chodzi o warunek pierwszy, to organy prawidłowo ustaliły, że skarżąca jedynie do 2005r. posiadała orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zaś w dniu orzekania nie legitymowała się orzeczeniem o niepełnosprawności ani o niezdolności do pracy. Potwierdził to pełnomocnik skarżącej na rozprawie w dniu 12 lipca 2011r. Skoro zaś S. O. nie ukończyła jeszcze 60 lat, to nie jest także osobą zaliczaną do niezdolnych do pracy z powodu wieku. Dlatego w stosunku do niej nie został spełniony pierwszy warunek przyznania zasiłku stałego opisany w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Już takie ustalenie uprawniało organy administracji publicznej do odmowy przyznania skarżącej zasiłku stałego. Należy jednak wskazać, że skarżąca nie spełniała także drugiego z ustawowych warunków. Skarżąca konsekwentnie podawała, że prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem, a więc uzyskiwany przez nich dochód należy podzielić na dwie osoby. W kontrolowanym postępowaniu ustalono i w ocenie Sądu ustalenia te nie budzą wątpliwości, że skarżąca nie uzyskuje żadnego dochodu, zaś jej mąż posiada emeryturę w wysokości 1.279,22 zł miesięcznie. Ponadto, zgodnie z decyzją z dnia 24 lutego 2010r., rodzina skarżącej otrzymuje także dodatek mieszkaniowy w wysokości 499,92 zł przyznany na okres od 1 marca 2010r. do 31 sierpnia 2010r. Zatem łączny miesięczny dochód rodziny S. O. wyniósł 1.779,14 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie dało kwotę 889,57 zł. Stosownie zaś do art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej oraz § 1 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosiło w dniu orzekania przez organy 351 zł. W związku z tym dochód przypadający na osobę w rodzinie skarżącej przekraczał kryterium dochodowe o ponad 500 zł. Zatem stan faktyczny ustalony przez organy pomocy społecznej w kontrolowanym postępowaniu jednoznacznie wskazywał, że skarżąca nie spełnia żadnego z dwóch warunków przyznania zasiłku stałego opisanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i dlatego organy, działając na podstawie obowiązujących przepisów prawa, nie były uprawnione do przyznania wnioskowanego zasiłku. Odnośnie zaś okoliczności opisanych w skardze, istotnie wskazują one na bardzo trudne sytuacje, z którymi musiała zmagać się rodzina skarżącej oraz sama skarżąca osobiście. Niewątpliwie też konieczność sprawowania opieki nad poważnie chorymi dziećmi uniemożliwiła skarżącej wykonywanie pracy zawodowej. Jednakże przedstawiona wyżej treść obowiązujących przepisów prawa regulujących przyznawanie zasiłków stałych, sprawia, że organy pomocy społecznej zobowiązane są do ustalenia, czy w stosunku do strony ubiegającej się o zasiłek stały spełnione są wymogi z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zaś okoliczności przedstawione w skardze nie mają wpływu na przyznanie lub odmowę przyznania zasiłku stałego. Decyzja o przyznaniu zasiłku stałego Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.