III SA/Kr 1278/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. W. na rozstrzygnięcie Rektora Uniwersytetu z dnia 16 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia programu zajęć realizowanego w ramach programu MOST postanawia: umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Przedstawiając swój stan rodzinny uwidocznił brak osób z którymi pozostawałby we gospodarstwie domowym. Podał, że nie ma żadnego majątku, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani dochodów. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że jako student [...] roku [...] stacjonarnego na Uniwersytecie nie jest samodzielny finansowo. Zarządzeniem z dnia 12 stycznia 2009 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie wskazywanych dokumentów źródłowych. W reakcji na to wezwanie skarżący w piśmie złożonym dnia 27 stycznia 2009 r. oświadczył, że cofa wniosek o przyznanie zwolnienia z kosztów sądowych a jednocześnie informuje o uiszczeniu wymaganego wpisu od skargi. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje; W związku z wyartykułowanym przez skarżącego cofnięciem wniosku wypada zastanowić się jakie skutki wywołuje takie jego dictum. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że przepisy dotyczące postępowania mającego za przedmiot prawo pomocy nie wyjaśniają w sposób dostateczny kwestii cofnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy a choć odzwierciedleniem przyjmowanej na gruncie postępowania sądowoadministrcyjnego zasady dyspozytywności pozostaje przepis art. 60 ppsa, to jednak nie sposób przechodzić do porządku nad tym, że jego hipoteza odnosi się do skargi. Jeśli tak to kluczowego znaczenia nabiera odpowiedz na pytanie kto tak naprawdę jest gospodarzem złożonego wniosku? Wskazując na to, zwrócenia uwagi wymaga, że ani referendarz sądowy ani sąd administracyjny nie mają inicjatywy do podjęcia z urzędu postępowania o przyznanie prawa pomocy. Kwestię tę przesądza wprost treść art. 243 §1 ppsa wymagając "wniosku". W takiej sytuacji wydaje się więc, że kontynuacja wszczętego działania prowadząca do merytorycznego rozpatrzenia wniosku zależy jednak od tego, czy wnioskodawca swój wniosek podtrzymuje. W konsekwencji choć cofnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy jako czynność procesowa może budzić wątpliwości to jednak postępowanie o przyznanie prawa pomocy staje się via facti bezprzedmiotowe z innych przyczyn i stąd należy umorzyć je na podstawie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa. Przyjętą optykę spojrzenia w realiach rozstrzyganego przypadku dodatkowo wzmacnia to, że skarżący faktycznie uiścił też wpis od skargi. Odnosząc się do wypowiedzianego w literaturze przedmiotu poglądu, że do orzekania na podstawie art. 161 ppsa nie jest uprawniony referendarz sądowy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek; Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Zakamycze 2005 s. 377 teza 14) wypada zauważyć, że pogląd ten nie znajduje dla siebie wystarczającego uzasadnienia normatywnego. Stosownie bowiem do treści art. 258 §2 pkt. 7 ppsa w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy referendarze sądowi posiadają kompetencję do wydawania na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznawania lub odmowy przyznania prawa pomocy. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "co do" jest synonimem wyrażenia "w przedmiocie", które obejmuje pełne spektrum rozstrzygnięć jakie mogą zapaść. Do podobnych wniosków prowadzą zresztą wyniki wykładni logicznej "a maiori ad minus". Jeśli bowiem referendarz sądowy został uprawniony do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy to takie jego uprawnienie obejmuje tym bardziej kompetencję do zakończenia tego postępowania z powodu zaistnienia w jego toku zdarzeń, które uniemożliwiają osiągnięcie tego celu. Prawidłowości takiego wnioskowania nie podważa okoliczność, że przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że akurat w odniesieniu do rozstrzygnięć referendarskich ustawodawca przewidział rozwiązanie szczególne dopuszczając możliwość ich zaskarżania sprzeciwem (art. 259 ppsa). Z tych względów orzeczono jak sentencji na podstawie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku art. 258 §2 pkt. 7 ppsa.