III SA/Kr 1280/17
WyrokWSA w Krakowie2018-01-18
Skład orzekający: Barbara Pasternak, Krystyna Kutzner, Ewa Michna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek świadczeniodawcy o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, złożony ponad dwa lata po udzieleniu świadczenia w stanie nagłym, może zostać uznany za złożony "niezwłocznie" w rozumieniu art. 54 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że termin "niezwłocznie" w art. 54 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej nie jest terminem procesowym ani materialnym, a jego niedochowanie nie skutkuje bezskutecznością czynności ani odmową wszczęcia postępowania. Termin ten ma charakter instrukcyjny i dyscyplinujący. Organy administracji naruszyły prawo, nie przeprowadzając postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy wniosek został złożony w możliwie najkrótszym terminie, bez zbędnej zwłoki, po uzyskaniu negatywnej odpowiedzi z systemu eWUŚ lub po zakwestionowaniu rozliczeń przez NFZ, co doprowadziło do błędnego uznania wniosku za złożony po terminie.Stan faktyczny
Szpital Specjalistyczny złożył wniosek o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej dla pacjenta J. P. w dniu 13 lutego 2017 r., wskazując, że świadczenie zostało udzielone w stanie nagłym w dniu 28 października 2014 r. Organ pierwszej instancji odmówił potwierdzenia prawa, uznając, że wniosek nie został złożony "niezwłocznie" po udzieleniu świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Szpital złożył skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię pojęcia "niezwłocznie".Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Ewa Michna Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Szpitala Specjalistycznego [...] w K Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 sierpnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 28 czerwca 2017 r. ([...]) na podstawie art. 104 i 107 kpa w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 7 ust. 2, art. 54 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U.2016.1793 ze zm.), dalej u.ś.o.z., Prezydent Miasta odmówił potwierdzenia prawa J. P. Pesel [...] do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W uzasadnieniu organ przytoczył treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa, przedstawiając warunki wydania decyzji administracyjnej potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zwrócił uwagę m.in. na treść art. 54 ust. 4 u.ś.o.z., w myśl którego decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego - na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia.
Organ I instancji zauważył, że świadczeniodawca - Szpital Specjalistyczny [...] w K Sp. z o. o. — złożył wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo J. P. do świadczeń opieki zdrowotnej dnia 13 lutego 2017 r., a wniosek dotyczył potwierdzenia istnienia prawa świadczeniobiorcy od dnia 28 października 2014 r. W związku z tym, że wniosek złożono ponad dwa lata po udzieleniu świadczenia zdrowotnego w stanie nagłym J. P., Prezydent Miasta zwrócił się z prośbą do Szpitala Specjalistycznego [...] o przedstawienie okoliczności, które mogą potwierdzić, że wniosek został złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia opieki zdrowotnej w stanie nagłym. W odpowiedzi Szpital Specjalistyczny [...] przedkładając pismo z dnia 20 marca 2017 r. wyjaśnił, że wniosek w sprawie wydania przedmiotowej decyzji został złożony z powodu zakwestionowania po weryfikacji wstecznej przez Narodowy Fundusz Zdrowia - Oddział Wojewódzki poprawności rozliczeń sporządzanych przez Szpital. Organ I instancji stwierdził, że wniosek Szpitala Specjalistycznego [...] w sprawie wydania decyzji nie został złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia w stanie nagłym. Równocześnie fakt zakwestionowania przez Narodowy Fundusz Zdrowia – Oddział Wojewódzki po weryfikacji poprawności rozliczeń przedstawionych przez szpital nie stanowi, zdaniem organu przesłanki do uznania, że przedmiotowy wniosek został złożony niezwłocznie.
Odwołanie od powyższej decyzji, złożył Szpital Specjalistyczny [...] w K Sp. z o. o. wskazując, że w przedmiotowej sprawie Szpital bez zbędnej zwłoki, tj. po zakwestionowaniu przez NFZ podstawy do rozliczenia świadczeń, wystąpił do Prezydenta Miasta o wydanie decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 4 u.ś.o.z. Przytoczono także prezentowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego tezy dotyczące rozumienia terminu "niezwłocznie", jak również tezy wyroków sądów administracyjnych, w których sądy potwierdzają, iż świadczeniodawca ma prawo do potwierdzenia przez właściwy organ uprawnienia do świadczeń opieki zdrowotnej w sytuacji udzielenia świadczeń medycznych nieubezpieczonemu świadczeniobiorcy.
Decyzją z dnia 18 sierpnia 2017 r. ([...]) na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 127 §2 i art. 17 pkt 1 kpa w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), a także na podstawie art. 6. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 54 ust. 1, 2, 3, i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1793 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy podał, co następuje:
Warunki udzielania i zakres świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych określają przepisy wspomnianej wyżej ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.ś.o.z. do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo: 1) osoby objęte powszechnym - obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, 2) inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U.1650, ze zm.), spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2016. 930 i 1583), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych, 3) inne niż wymienione w pkt 1 i 2 osoby, które nie ukończyły 18 roku życia: a) posiadające obywatelstwo polskie lub b) które uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 4) inne niż wymienione w pkt 1-3 osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które są w okresie ciąży, porodu lub połogu: a) posiadające obywatelstwo polskie lub b) które uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Stosownie do art. 54 ust. 1 UŚOZ dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo.
Z kolei według regulacji zawartej w art. 54 ust. 3 u.ś.o.z., decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej wydaje się po: 1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumentów potwierdzających: a) posiadanie obywatelstwa polskiego lub b) posiadanie statusu uchodźcy, lub c) objęcie ochroną uzupełniającą, lub d) posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach; 2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego; 3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; 4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2.
Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 10 lutego 2017 r. Szpital Specjalistyczny [...] w K wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo J. P. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (data wpływu do MOPS - 13 lutego 2017 r.). We wniosku świadczeniodawca, tj. Szpital Specjalistyczny [...] w K oświadczył, iż w dniu 28 października 2014 r. zostały udzielone świadczenia opieki zdrowotnej w trybie stanu nagłego na rzecz świadczeniobiorcy, tj. J. P. We wniosku wskazano, że świadczeniobiorca został sprawdzony w Elektronicznej Weryfikacji Uprawnień Świadczeniobiorców (eWUŚ) i nie uzyskał potwierdzenia prawa do świadczeń zdrowotnych przez NFZ. Wobec tego świadczeniodawca zwrócił się o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla J. P. od dnia 28 października 2014 r., który jest dniem udzielenia świadczenia w stanie nagłym.
Zgodnie ze wspomnianym wyżej przepisem art. 54 ust. 4 u.ś.o.z., decyzję, o której mowa w ust. 1 wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego - na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. Należy wskazać, iż w stanach nagłych opieka medyczna musi być udzielona natychmiastowo, zaś świadczeniobiorca z uwagi na stan zdrowia może nie uczynić zadość obowiązkowi udokumentowania prawa do opieki. Dlatego też w takich sytuacjach ustawodawca przewidział szczególny tryb postępowania, mianowicie przyznał świadczeniodawcy możliwość złożenia wniosku do organu w przypadku stanu nagłego, z tym, że wniosek należy złożyć niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. Jak wynika z akt sprawy, dnia 28 października 2014 r. Szpital Specjalistyczny [...] w K udzielił J. P. świadczenia opieki zdrowotnej w stanie nagłym, natomiast wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych złożony przez świadczeniodawcę wpłynął do organu dnia 13 lutego 2017 r. Powyższe oznacza, że świadczeniodawca złożył wniosek po upływie ponad 2 lat od dnia udzielenia świadczenia.
Z powyższego wynika, że wniosek w sprawie wydania zaskarżonej decyzji nie został złożony przez Szpital niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. Trafnie wskazał również organ I instancji, że użyty przez ustawodawcę termin "niezwłocznie" w orzecznictwie i w doktrynie traktowany jest jako pojęcie nieostre, którego organy administracji publicznej - mimo trudności — nie mogą interpretować dowolnie. Termin "niezwłocznie" należy traktować jako termin realny, mający na względzie okoliczności miejsca i czasu, a zatem w przypadkach związanych z udzieleniem świadczenia opieki zdrowotnej w stanie nagłym, termin "niezwłocznie" oznaczać będzie złożenie wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w możliwie najkrótszym terminie, bez zbędnej zwłoki. Jak wynika z wniosku Szpitala Specjalistycznego [...], świadczeniobiorca został sprawdzony w systemie eWUŚ i nie uzyskał potwierdzenia prawa do świadczeń zdrowotnych przez NFZ. Słusznie zatem organ I instancji zwrócił uwagę na to, iż wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla J. P. powinien być złożony niezwłocznie po uzyskaniu negatywnej odpowiedzi z systemu eWUŚ. Wskazywana przez świadczeniodawcę przyczyna niezłożenia przedmiotowego wniosku niezwłocznie po udzieleniu świadczenia w stanie nagłym nie zasługuje na akceptację, gdyż zakwestionowanie przez Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia, po weryfikacji wstecznej, poprawności rozliczeń przedstawionych przez Szpital, nie stanowiło przeszkody uniemożliwiającej wcześniejsze zweryfikowanie uprawnień do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i ewentualnego wystąpienia z wnioskiem do Prezydenta Miasta o wydanie decyzji potwierdzającej prawo ww. do świadczeń opieki zdrowotnej. Chybione pozostaje ponadto podniesione w odwołaniu twierdzenie, że wniosek został złożony niezwłocznie, tzn. bez zbędnej zwłoki po zakwestionowaniu przez NFZ podstawy do rozliczenia świadczeń. W myśl bowiem przepisu art. 54 ust. 4 u.ś.o.z., decyzję wydaje się w przypadku stanu nagłego na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia, a nie - jak w przedmiotowym przypadku - niezwłocznie po weryfikacji wstecznej przeprowadzonej przez oddział NFZ. Nadto zarówno z treści odwołania, jak i z pisma wyjaśniającego Szpitala z dnia 20 marca 2017 r. wynika, iż rzeczywistym powodem opóźnienia w złożeniu wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej był błąd Szpitala polegający na omyłkowym wprowadzeniu w systemie sprawozdawczym uprawnienia AL dla ww. na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U.2016.487 t.j.), co umożliwiło rozliczenie świadczenia z NFZ. Wskazany błąd świadczeniodawcy nie uzasadnia zastosowania rozszerzającej i elastycznej wykładni terminu "niezwłocznie", pozwalającej na uznanie, iż świadczeniodawca może złożyć wniosek o którym mowa w art. 54 ust. 4 UŚOZ w dowolnie wybranym przez siebie czasie, całkowicie abstrahując od dnia, w którym nastąpiło w stanie nagłym udzielenie świadczeniobiorcy świadczenia opieki zdrowotnej. Stąd złożenie przedmiotowego wniosku po upływie ponad 2 lat od udzielenia świadczenia w stanie nagłym nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 54 ust. 4 ustawy, tj. niezwłocznego złożenia przedmiotowego wniosku.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy podał, że potwierdzenie omawianych uprawnień w drodze decyzji może nastąpić wyłącznie przy spełnianiu wymagań ustawowych, a także z poszanowaniem warunku, o którym mowa art. 54 ust. 4 UŚOZ. Jeżeli natomiast warunki te nie są spełnione, organ powinien wydać decyzję odmowną, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Na powyższe rozstrzygnięcie Szpital Specjalistyczny [...] w K sp. z o.o. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię to jest przyjęcie, że wniosek o ustalenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej nie został złożony niezwłocznie.
Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę, strona skarżąca podała, że art. 68 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że każdy ma prawo do ochrony zdrowia, jednak ta generalna zasada zapewnia prawo do ochrony zdrowia, ale nie uprawnia do stwierdzenia, że każdy ma prawo do bezpłatnej opieki zdrowotnej. Z kolei art. 68 ust. 2 Konstytucji stanowi, że "Obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa". Zatem to ustawy regulują zasady związane z tym, którym osobom bezpłatna ochrona zdrowia przez państwo winna być zapewniona. Aktem takim jest właśnie ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W pozostałych przypadkach przepisy przewidują partycypowanie przez obywateli w kosztach tej opieki.
Strona skarżąca dodała, że jako podstawę do rozliczania świadczenia wskazano art. 12 ust. 2 u.ś.o.z w związku z art. 21 ust.1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przedstawiając, że Oddział [...] udziela świadczeń zgodnie z zawartą umową nr [...] z Narodowym Funduszem Zdrowia. Szpital wskazując podstawę do rozliczenia pacjenta nie mógł jednocześnie wskazywać innej tj. występować o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Po zakwestionowaniu przez OW NFZ niezwłocznie zwrócono się do Prezydenta Miasta o wydanie decyzji w tej sprawie.
Wedle szpitala uprawnienie podmiotu wykonującego działalność leczniczą do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy skorelowane jest z normą art. 15 ustawy o działalności leczniczej, zgodnie z którym podmiot leczniczy nie może odmówić udzielenia świadczenia zdrowotnego osobie, która potrzebuje natychmiastowego udzielenia takiego świadczenia ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia. Skoro zatem szpital ponosi w sytuacji, gdy pacjent znajduje się w stanie nagłym, ryzyko (także o charakterze finansowym, a koszt udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej wyniósł 6 708 PLN) związane z ratowaniem zdrowia i życia osoby nieubezpieczonej, to nie może zostać pozbawiony uprawnienia do potwierdzenia prawa tej osoby do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej. Stąd też w przepisie art. 54 ust. 4 u.ś.o.z. ustawodawca związał uprawnienie świadczeniodawcy do złożenia wniosku z jego materialnym prawem do domagania się decyzji (wskazuje na to imperatywna forma czasownikowa "wydaje się") od właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego, potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w związku z udzieleniem przez niego nieubezpieczonemu świadczeniobiorcy określonych świadczeń medycznych.
Wskazano nadto, że prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych musi być stwierdzone stosownym dokumentem. W przypadku świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, dokumentem tym jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Zasadniczo akt ten podejmowany jest na wniosek świadczeniobiorcy (art. 54 ust. 4 cyt. ustawy). Nieustalenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej przez właściwy organ będzie miało natomiast taki skutek, iż świadczeniodawca nie uzyska zwrotu kosztów poniesionych wskutek udzielania pomocy zdrowotnej od Narodowego Funduszu Zdrowia. Treść art. 54 ust. 3 pkt 3 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że organy, niezależnie od ich woli lub przekonania, przy podejmowaniu decyzji w trybie art. 54 w/w ustawy mają obowiązek ustalić, czy strona spełnia warunki w przepisie tym określone i jedynie w takiej sytuacji wydać decyzję zgodną z wnioskiem. Organy orzekające w tym przedmiocie nie mogą działać na zasadzie uznania administracyjnego, bowiem decyzja ta ma charakter tzw. decyzji związanej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie, jak również rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie odpowiadają prawu.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.; zwanej dalej "ppsa"), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia interpretacji pojęcia "niezwłocznie po udzieleniu świadczenia", którego użył ustawodawca w art. 54 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (dalej u.ś.o.z.), a który to przepis stanowił podstawę prawną rozstrzygnięć organów tj. odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z powyższym przepisem decyzję, o której mowa w art. 54 ust. 1 u.ś.o.z., wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego - na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. Należy rozważyć, czy powyższemu sformułowaniu można przypisać charakter terminu materialnego lub procesowego, gdyż takie rodzaje terminów rozróżnia się na gruncie prawa administracyjnego. Terminem materialnym jest okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego, natomiast terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu powyższe sformułowanie nie ma charakteru ani terminu materialnego, ani terminu procesowego.
Ponieważ przepis art. 54 ust. 4 u.ś.o.z. został zamieszczony w ustawie, która zawiera zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego, charakter ustawy nie przesądza w tym wypadku charakteru powyższego terminu. Złożenie wniosku (podania) inicjującego postępowanie administracyjne jest niewątpliwie czynnością procesową, zatem należy wykluczyć możliwość zakwalifikowania powyższego terminu jako terminu materialnego. Ustawodawca nie powiązał określenia "niezwłocznie" wprost z niemożnością dochodzenia uprawnienia. Teoretycznie zatem można by rozważać, czy termin ów nie jest terminem procesowym. Gdyby jednak tak przyjąć, skutkiem uchybienia temu terminowi byłaby bezskuteczność dokonanej czynności. Skoro tak, to organ winien – realizując zasadę informowania – poinformować stronę o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a gdyby termin nie został przywrócony, organ winien odmówić wszczęcia postępowania, zgodnie z regulacją art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z powyższym przepisem gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Gdyby nawet zatem przyjąć, że termin "niezwłocznie" określony w art. 54 ust. 4 u.ś.o.z. jest terminem procesowym, to rozstrzygnięcia organów należałoby uznać za naruszające prawo w sposób istotny, poprzez niezastosowanie normy art. 61a k.p.a.
Zdaniem Sądu jednak nie sposób przypisać terminowi określonemu pojęciem "niezwłocznie" charakteru terminu procesowego. Termin procesowy musi być terminem pewnym, w tym znaczeniu, iż jego upływ musi następować w konkretnej dacie, możliwej do pewnego, konkretnego ustalenia. Ustawodawca wprowadzając regulacje mające charakter terminu procesowego czyni to poprzez wskazanie momentu rozpoczęcia biegu terminu oraz określenia jego długości. Pojęcie niedookreślone "niezwłocznie" jest natomiast powiązane z terminem instrukcyjnym, który ma charakter dyscyplinujący, a jego niedochowanie nie wywołuje negatywnych skutków procesowych, w szczególności nie powoduje bezskuteczności dokonanej czynności procesowej. Odnosząc się do stanowiska Kolegium, iż wskazywana przez stronę skarżącą przyczyna niezłożenia wniosku niezwłocznie po udzieleniu świadczenia nie zasługuje na akceptację należy raz jeszcze wskazać, że ustawodawca nie powiązał z użyciem terminu "niezwłocznie" żadnych ani negatywnych ani pozytywnych dla świadczeniodawcy skutków. Istotne jest natomiast, że decyzja wydawana na podstawie art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. ma charakter deklaratoryjny i po spełnieniu przesłanek określonych w ust. 3 tego przepisu, organ nie może odmówić potwierdzenia prawa.
Zasadne są zatem zarzuty skargi, a w szczególności zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. art. 54 ust. 1, 2, 3 i 4, u.ś.o.z. poprzez uznanie, iż złożenie wniosku po upływie ponad dwóch lat po udzieleniu świadczenia w stanie nagłym, a priori oznacza, iż Szpital [...] w K nie złożył go niezwłocznie. Organy niewątpliwie naruszyły także przepisy postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 kpa, poprzez zaniechanie przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w celu weryfikacji przesłanek, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 54 u.ś.o.z. i wydania decyzji co do istoty sprawy. Wobec powyższego organ odwoławczy dopuścił się również naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, wydanej z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.
Ponownie rozpoznając sprawę organy winny przeprowadzić pełne postępowanie wyjaśniające celem ustalenia zasadności złożonego przez stronę skarżącą wniosku o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, celem ustalenia istnienia lub nieistnienia przesłanek wskazanych w art. 54 ust. 3 u.ś.o.z. i orzec stosownie do wyników przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.
Mając na uwadze powyższe, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło