III SA/Kr 1281/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Ewa Michna WSA Maria Zawadzka Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy do czasu przedłożenia wymaganego orzeczenia psychologicznego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego M. L. - Kancelaria Radcy Prawnego w K ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Decyzją z dnia [...] 2018 r. ([...]) na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.2017. 978 ze zm.), art. 104 §1 kpa Prezydent Miasta zatrzymał M. Ł. prawo jazdy kat. B na okres do czasu przedłożenia wymaganego orzeczenia psychologicznego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia 26 lutego 2015 r. M. Ł. został skierowany na badania psychologiczne w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami kategorii B, w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Ww. wyznaczono 30-to dniowy termin poddania się badaniom. Decyzja ta została doręczona 16 marca 2015 r. ; do chwili wydania przedmiotowej decyzji ww. nie wykonał zaleconych badań psychologicznych i nie przedłożył wymaganego orzeczenia psychologicznego. Od powyższej decyzji odwołanie złożył M. Ł. podnosząc, iż organ pierwszej instancji naruszył zasadę wyrażoną w art. 7a kpa oraz wskazał, że przyczyną wydania w stosunku do niego wyroku zaocznego "było dostarczenie przez Sąd pism procesowych, pod adres pod którym nie miał szansy ich odebrać. Podał, że wracał motorowerem po bocznej i mało uczęszczanej drodze, po wypiciu kilka godzin wcześniej jednego piwa i był przekonany, iż nie ma alkoholu we krwi. Dodał, że po odbyciu kary prowadzi samochód bez wypadku. Decyzją z dnia 16 lipca 2018 r. ([...]) na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit b ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 138 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podał, co następuje: Decyzją z dnia [...] 2015 r., nr [...] M. Ł. został skierowany na badania psychologiczne w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami kategorii B, w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Poinformowano Stronę, że badania psychologiczne należy wykonać w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nr [...] z dnia [...] 2015 r. Pismem z dnia 26 stycznia 2018 r. wszczęto postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy M. Ł. Pismo to zostało doręczone w dniu 26 marca 2018 r. W aktach sprawy brak jest dowodów, że M. Ł. poddał się badaniom, na które został skierowany; nie przedstawił orzeczeń o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Zgodnie z art. 102 ust. 1pkt 3 lit a i b ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia: a) o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2, b) o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 84 ust. 1. Wobec nie przedstawienia przez M. Ł. orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem, zasadnym jest w oparciu o art. 102 ust. 1 pkt 3 lit b ustawy o kierujących pojazdami wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Wskazać również należy, że strona ma możliwość poddania się badaniom na które został skierowany i zgodnie z art. 102 ust. 2 ustawy, zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjne. Jednakże, jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął co najmniej rok, warunkiem wydania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu od przedmiotowej decyzji zarzutu, iż organ pierwszej instancji naruszył zasadę wyrażoną w art. 7a kpa, wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie nie występuje wątpliwość co do treści normy prawnej. Odnosząc się zaś do zarzutu, że po odbyciu kary M. Ł. prowadzi samochód bez wypadku, to okoliczność ta nie może mieć znaczenia w sprawie, gdyż żaden przepis prawa nie uzależnia wstrzymania wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy od bezwypadkowej jazdy. Na powyższe rozstrzygnięcie M. Ł. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów: - art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami poprzez zastosowanie w sprawie w przypadku, gdy istniały uzasadnione wątpliwości co do zasadności wydania decyzji kierującej M. Ł. na badania lekarskie i w związku z tym wydanie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzję organu I instancji w sytuacji, gdy organy nie miały wiedzy, czy wyrok zaoczny wydany w sprawie o wykroczenie nadal jest prawomocny oraz czy rzeczywiście zachodziły okoliczności uzasadniający jego wydanie; - art. 7, art. 77, art. 80 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, zaniechanie zebrania materiału dowodowego oraz niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, a to w szczególności poprzez niewyjaśnienie i nieustalenie, czy wyrok zaoczny, który był podstawą wydania decyzji kierującej na badanie lekarskie pozostaje nadal w mocy oraz czy okoliczności będące podstawą do wydania wyroku zaocznego w sprawie o wykroczenie okazały się udowodnione, pomimo tego, że organ mógł powziąć takie wątpliwości w związku z posiadanymi przez organ informacjami o kwestionowaniu tego orzeczenia przez skarżącego, a także niewyjaśnienie okoliczności powoływanych przez skarżącego w odwołaniu; - art. 7a kpa poprzez brak rozstrzygnięcia wątpliwości co do treści normy prawnej, czy powinna mieć zastosowanie w sprawie skarżącego wobec wyjaśnienia przez niego okoliczności związanych z wyrokiem zaocznym i brakiem rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść skarżącego, - art. 10 kpa poprzez uniemożliwienie stronie brania czynnego udziału w postępowaniu, a w szczególności poprzez uniemożliwienie stronie zapoznania się z materiałem dowodowym, po zakończeniu postępowania, a przed wydaniem decyzji; - art. 138 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156k.p.a., sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Kontrola sądowa przeprowadzona w niniejszej sprawie zgodnie z przytoczonymi wyżej zasadami doprowadziła do uznania, że skarga jest nieuzasadniona. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. 2017.978 ze zm.), dalej u.k.p.. Stosownie do przepisu art.102 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p., starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy kategorii B nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 84 ust. 1 ww. ustawy. Art. 84 ust. 1 stanowi natomiast, że uprawniony psycholog, po przeprowadzeniu badania psychologicznego w zakresie psychologii transportu, wydaje osobie badanej orzeczenie psychologiczne o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem lub wykonywania odpowiednich czynności, o których mowa w art. 82 ust. 2, zwane dalej "orzeczeniem psychologicznym". Bezsporne jest w sprawie, że decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. Nr [...] skarżący został skierowany na badanie psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na skutek rozpatrzenia odwołania M. Ł., decyzją z dnia [...] 2015 r., [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W decyzji SKO zawarte było pouczenie o terminie na odbycie badania, oraz terminie przedstawienia organowi kierującemu na badanie orzeczenia lekarskiego a więc o treści art. 12 ust. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. 2014.970), tj. obowiązku poddania się badaniu w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji, oraz przedstawienia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu. Przepis art. 101 u.k.p. wszedł w życie z dniem 4 czerwca 2018 r. zatem pouczenie to było zgodne z regulacją obowiązującą w dniu wydania decyzji o skierowaniu na badanie. Bezsporne i przesądzające dla oceny zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej jest, że skarżący do dnia wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie tj. do 26 stycznia 2018 r. ani do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie przedłożył staroście orzeczenia psychologicznego. Zatem nie przedłożył takiego orzeczenia w wymaganym terminie, o którym był pouczony w ww. decyzji SKO z dnia [...] 2015r. Z tych względów starosta orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. B na okres do czasu przedłożenia wymaganego orzeczenia psychologicznego, z tych też przyczyn, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Nie ulega zatem wątpliwości, że stan faktyczny sprawy wyczerpuje hipotezę normy wynikającej z przepisu art. 102 ust. 1 pkt. 3) lit.b) u.k.p. ustawy o kierujących pojazdami. Konsekwencją zaistnienia takiego stanu faktycznego jest wydanie przez organ decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Podkreślić należy, że decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego lecz jest tzw. decyzją związaną, tj. taką, którą organ był zobowiązany wydać. Takie stanowisko w sposób jednolity prezentują sądy administracyjne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 403/16, opub. w LEX nr 2151301; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2088/15, opub. w LEX nr 2189919; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Go 736/16, opub. w LEX nr 2188526; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2224/14, opub. w LEX nr 2082527). Także Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową skargę podziela pogląd o związanym charakterze decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy kierowcy, który nie zgłosił się na badania psychologiczne, mimo że została wydana decyzja nakazująca poddanie się takiemu badaniu. Związany charakter decyzji oznacza, że obowiązkiem organu było ustalenie, czy skarżący poddał się badaniu psychologicznemu i przedłożył stosowne zaświadczenie, zaś w sytuacji ustalenia braku zgłoszenia się na te badania i co za tym idzie nieprzedłożenia w terminie orzeczenia, organ miał obowiązek orzeczenia o zatrzymaniu prawa jazdy. Zarzuty skargi nie mogły zostać uwzględnione. W aktach przedstawionych Sądowi zalega odpis prawomocnego wyroku zaocznego Sądu Rejonowego Wydział II Karny z dnia 16 września 2014 r. sygn. akt [...], którym Sąd uznał skarżącego winnym popełnienia wykroczenia z art. 87 § 1 kodeksu wykroczeń. Wyrok ten był podstawą wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badanie psychologiczne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało podstaw, aby czynić przedmiotem swoich rozważań podnoszone przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji zarzuty kierowane przeciwko powyższemu wyrokowi, ponieważ nie jest organem powołanym do oceny postępowań prowadzonych przez sądy powszechne. Ponadto, przesłanką wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji nie było istnienie powyższego, prawomocnego wyroku, ale fakt niepoddania się przez skarżącego badaniu psychologicznemu, który to obowiązek wynikał z ostatecznej decyzji i w konsekwencji nie przedstawienia orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 84 ust. 1 u.k.p. Wbrew także twierdzeniom skargi, na organach nie ciążył obowiązek czynienia ustaleń, o których mowa lit. b) pkt. 1 skargi, ani rozważanie możliwości zastosowania art. 7a kpa, a to wobec nieistnienia jakichkolwiek wątpliwości co do treści normy stanowiącej podstawę zaskarżonej decyzji. Kwestie podnoszone w skardze dotyczące zasadności wyroku karnego nie wymagają szerszego omówienia, bowiem sąd nie ma obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu. W toku kontrolowanego postępowania administracyjnego zachowano wszystkie uprawnienia strony i zapewniono skarżącemu czynny udział w postępowaniu, a zebrany materiał dowodowy wyjaśniał wszystkie istotne w tej sprawie okoliczności. Zarzuty skargi okazały się bezzasadne, a Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja była dotknięta innymi wadami, które uzasadniałyby jej uchylenie. Organy obydwu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Tak ustalony stan faktyczny stał się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co szczegółowo wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podsumowując, stwierdzić należy, że skarżący miał obowiązek poddania się badaniom psychologicznym i przedstawienia w wymaganym terminie stosownego orzeczenia a ponieważ tego nie uczynił, to obowiązkiem organu było wydanie decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku. O wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego dla skarżącego z urzędu orzeczono w pkt. II sentencji wyroku, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt. 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. 2019.68).