III SA/Kr 1283/18

WyrokWSA w Krakowie2019-03-28

Skład orzekający: Janusz Bociąga, Bożenna Blitek, Barbara Pasternak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy okres pracy w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez zakon (osobę prawną) w charakterze domownika może zostać zaliczony do okresu służby strażaka Państwowej Straży Pożarnej, od którego zależy prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że okres pracy w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez zakon (osobę prawną) nie może zostać zaliczony do okresu służby strażaka, od którego zależy prawo do wzrostu uposażenia. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że ustawa o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy dotyczy wyłącznie gospodarstw rolnych prowadzonych przez osoby fizyczne, a nie osoby prawne, takie jak klasztor. Ponadto, sąd uznał, że skarżący nie spełnił przesłanki stałej pracy w gospodarstwie oraz nie był osobą bliską rolnikowi w rozumieniu przepisów.
Stan faktyczny
A. M., strażak Państwowej Straży Pożarnej, wnioskował o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez Klasztor [...] w W w charakterze domownika do okresu służby, od którego zależy wzrost jego uposażenia. Organy administracji odmówiły uwzględnienia wniosku, wskazując, że skarżący nie spełniał definicji domownika, a gospodarstwo prowadzone przez zakon nie jest indywidualnym gospodarstwem rolnym w rozumieniu przepisów. Strażak zaskarżył decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

|Sygn. akt III SA/Kr 1283/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 marca 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Janusz Bociąga (spr.), Sędziowie: WSA Bożenna Blitek, WSA Barbara Pasternak, , Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r., ze skargi A. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwiększenia okresu wysługi lat służby skargę oddala, Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 104 K.p.a. w związku z art. 88 ust. 2 i 4 pkt 4 oraz art. 96 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1313), art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej, § 1 pkt 1 oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1997 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie okresów zaliczanych do okresu służby, od którego zależy nabycie przez strażaka Państwowej Straży Pożarnej prawa do nagrody jubileuszowej oraz szczegółowych zasad jej obliczania i wypłacania po rozpatrzeniu wniosku A. M. odmówił prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat pracy w okresie od 25.11.1997 r. do 24.06.2000 r. gospodarstwie rolnym położonym w W, prowadzonym przez [...]. W uzasadnieniu organ podniósł, że A. M. zwrócił się o zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w okresie od 25.11.1997 r. do dnia 24.06.2000 r. do okresu służby, od której zależy prawo do wzrostu uposażenia. Do raportu dołączył następujące dokumenty: zaświadczenie wydane przez Starostę potwierdzające posiadanie przez Klasztor [...] gruntu rolnego, zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt czasowy w W przy ul. K, postanowienie Urzędu Miejskiego w W o odmowie wydania zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym, oświadczenie wnioskodawcy, zeznania świadków – E. P. i J. S. Organ ustalił, że w okresie od 25.11.1997 r. do 24.06.2000 r. wnioskodawca pracował w gospodarstwie rolnym położonym w W, o pow. 6,8833 ha, prowadzonym przez [...]. Uczęszczał wówczas do Liceum Ogólnokształcącego przez nich prowadzonego oraz mieszkał w internacie. Potwierdzeniem tego faktu jest zameldowanie na pobyt czasowy przy ul. K w W w tym okresie. W gospodarstwie tym wnioskodawca pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej uposażenie zasadnicze strażaka ustala się według stawki odpowiadającej grupie uposażenia należnej na danym stanowisku służbowym. Natomiast według ust. 2 uposażenie zasadnicze strażaka wzrasta z tytułu wysługi łat w Państwowej Straży Pożarnej, od dnia udokumentowania posiadanych okresów służby, o 2% po 2 latach służby i o dalszy 1% za każdy następny rok służby do wysokości 20% po 20 latach służby oraz o dalsze 2% za każde następne 2 lata służby powyżej 20 lat, aż do wysokości 32% po 32 latach służby. Po osiągnięciu 35 lat służby wzrost uposażenia zasadniczego strażaka wynosi 35%. W myśl art. 88 ust. 4 pkt 4 ustawy do okresu służby, od którego zależą prawo do wzrostu uposażenia i jego wysokość, zalicza również inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegająca one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Szczególnym aktem prawnym, do którego odsyła powyższy przepis, jest m. in. ustawa z dnia 20 lipca 1990 roku o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. W art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawodawca określił, że ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w spranie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Okresem, który można wliczyć do pracowniczego stażu pracy, jest praca w gospodarstwie w charakterze domownika po dniu 31 grudnia 1982 roku, czyli po objęciu rolników ubezpieczeniem społecznym. Z punktu widzenia spełnienia warunku opisanego w pkt. 3 art. 1 ust. 1 przesądzające znaczenie ma stwierdzenie, czy mamy do czynienia z "domownikiem" w rozumieniu tego przepisu. Przepis ten co do pojęcia "domownika" odsyła z kolei do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin. Art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników domownika definiuje, jako osobę, która spełnia łącznie pięć warunków: (a) jest osobą bliską rolnikowi, (b) pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, (c) ukończyła 16 lat, (d) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym, (e) nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Z dokumentacji załączonej do wniosku o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie do pracowniczego stażu pracy wynika, iż wnioskodawca spełnił tylko cztery przesłanki: ukończył 16 lat, zamieszkiwał w gospodarstwie, stale w nim pracował, a także nie był związany stosunkiem pracy. Natomiast nie spełnił zasadniczego warunku, a mianowicie nie był osobą bliską rolnikowi. Co więcej w art. 6 pkt 1 ustawa rolnika definiuje jako pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Zatem za rolnika ustawa na potrzeby ubezpieczenia społecznego rolników traktuje tylko i wyłącznie osoby fizyczne, a już nie osoby prawne czy jednostki organizacyjne, a za taką uznać należy Klasztor [...]. W niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych, pozwalających wliczyć okres pracy w gospodarstwie rolnym położonym w W a prowadzonym przez [...] do pracowniczego stażu pracy. Tym samym okres ten nie zostanie zaliczony do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze i w konsekwencji okresy wykonywanej pracy w gospodarstwie rolnym nie mogą zostać zaliczone do okresu służby, od którego zależy prawo do wzrostu uposażenia. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A. M. zarzucając naruszenie art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w związku z art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu rolników, a także naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 K.p.a. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją nr [...] z dnia 10 października 2018 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. ,art. 88 ust. 2 i 4 pkt 4 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 88 ust. 4 pkt 4 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej do okresu służby od którego zależą prawo do wzrostu uposażenia i jego wysokości, należą okresy, które na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy od którego zależą uprawnienia pracownicze. Odrębnymi przepisami, o których mowa w ww. przepisie ustawy jest m.in. ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. W ustawie powyższej wymienione są okresy pracy w gospodarstwie rolnym, które są wliczane do stażu pracy oraz sposób dokumentowania tych okresów. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy wliczeniu podlegają okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników pod pojęciem domownika rozumiemy: 1/ osobę bliską rolnikowi, 2/ która ukończyła 16 lat, 3/ pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, 4/ nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy, 5/ stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym. Zgodnie zaś z art. 6 pkt 1 tej ustawy "rolnika" definiuje się jako pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym. Wniosek skarżącego dotyczy okresu od 25 listopada 1997 r. do 24 czerwca 2000 r. Wnioskodawca w okresie od 18.04.1997 r. do 24.06.2000 r. był zameldowany na pobyt czasowy w W ul. K, co było związane z uczęszczaniem do LO [...] i przebywaniem w tamtejszym internacie. W latach 1997 -2000 Klasztor [...] w W figurował jako właściciel gruntów rolnych o łącznej powierzchni : 13,8337 ha. W ocenie organu strażak nie tylko nie spełniał kryteriów niezbędnych do uznania go za domownika w świetle art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ale także nie zaistniały inne przesłanki wymagane zgodnie z ustawą o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, gdyż cytowana ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników definiuje rolnika jako pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym. Za rolnika ustawa na potrzeby ubezpieczenia społecznego rolników traktuje tylko i wyłącznie osoby fizyczne, a już nie osoby prawne, a za taką należy uznać Klasztor [...]. Również Główny Urząd Statystyczny dla potrzeb statystyki rolnej przyjął na podstawie ustawy z dnia 2 lutego 1996 r. o powszechnym spisie rolnym, że "Indywidualne gospodarstwo rolne oznacza gospodarstwo o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 1 ha, będące własnością lub znajdujące się w użytkowaniu tej samej osoby fizycznej lub grupy osób". W świetle powyższego nie można uznać gospodarstwa należącego do Klasztoru [...], posiadającego osobowość prawną, za indywidualne gospodarstwo rolne, a tylko pracy w takich gospodarstwach dotyczy ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. A. M. również nie spełnia przesłanki stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Strażak we wnioskowanym okresie był uczniem Liceum [...] w W, gdzie mieszkał w internacie. Jak wskazał w odwołaniu, wszyscy uczniowie jak i bracia zakonni pracowali na gospodarstwie rolnym. Tymczasem z orzecznictwa sądowego jasno wynika, że "zaliczeniu podlega tylko praca stała o istotnym znaczeniu dla prowadzonej działalności rolniczej. Doraźna pomoc, zwyczajowo świadczona przez członków rodziny rolnika nie stanowi stałej pracy w gospodarstwie rolnym, a tym samym pracy mającej wpływ na wysokość wysługi lat ustalanej dla celów pracowniczych" (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2015 r, sygn. akt l OSK 1959/13 oraz z dnia 22 maja 2015 r, sygn. akt l OSK 2208/13). Nie można zatem stwierdzić, że praca każdego ucznia, a zarazem mieszkańca internatu miała istotne znaczenie dla prowadzenia działalności rolniczej i była pracą niezbędną do funkcjonowania tego gospodarstwa. Również istotne jest nastawienie do samej pracy w gospodarstwie rolnym, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt l OSK 321/11 oraz z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt l OSK 2286/14 "stała praca wymaga pewnego nastawienia psychicznego polegającego na wiązaniu się na określony czas z gospodarstwem rolnym. Pojmowana w ten sposób cecha stałości świadczy o istotnym znaczeniu nastawienia samego domownika na stałe świadczenie pracy w gospodarstwie rolnym i odpowiadającą temu nastawieniu niezmienną możliwość skorzystania z jego pracy przez rolnika prowadzącego gospodarstwo". Głównym zajęciem wnioskodawcy w tym okresie była nauka w liceum i obowiązki z nią związane. Samo uczęszczanie do liceum i zamieszkiwanie w internacie oraz pomoc świadczona przez uczniów w gospodarstwie rolnym nie daje podstaw do przypisywania uczniowi statusu domownika. Organ podniósł ponadto, że zeznania świadków są lakoniczne, nieprecyzyjne i de facto nie stanowią wystarczającego materiału dowodowego, przy ewentualnym zaliczaniu pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł A. M. zarzucając naruszenie: 1/ art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w związku z art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez błędne uznanie, że skarżący nie spełniał wszystkich warunków dla uznania go za domownika co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji; 2/ art. 6 § 1 ustawy poprzez błędne uznanie, że to Klasztor [...] miał spełniać definicję tę wypełniali bracia zakonni tam mieszkający i będący osobami bliskimi dla swoich wychowanków, co zaś prowadzi do konkluzji, że w okresie wskazanym decyzją skarżący pracował w gospodarstwie rolnym rolnika i spełnia wymagania dla wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat; 3/ art. 7, art. 8, art. 77 K.p.a. poprzez niepodjęcie czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i dowolne ustalenia w tym zakresie tj. poprzez brak zbadania kto był podmiotem definicji rolnika, przez brak zbadania statusu prawnego Klasztoru [...] jak i również poszczególnych braci zakonnych, a jedynie wyciągnięcie ogólnego wniosku bez poparcia dowodami mimo zwrócenia na tę okoliczność uwagi w odwołaniu; 4/ art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która powinna zostać uchylona w całości, a organ II instancji powinien orzec co do istotny sprawy poprzez ustalenie prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego skarżącego. W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek przeanalizowania sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżonym aktem w jej całokształcie, czyli od momentu jej wszczęcia. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa mogące mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Materialnoprawną podstawę żądania zaliczenia do wysługi lat pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczeniu okresów prac w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. W myśl ust. 2 tego artykułu - jeżeli organ, o którym mowa w ust.1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie. Ustęp 3 tego artykułu stanowi zaś, że - w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne. Przepis art. 1 cytowanej ustawy nakazuje pracodawcy wliczyć pracownikowi do stażu pracy okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Natomiast w art. 3 ustawodawca określił w jaki sposób zainteresowany może potwierdzić okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w celu ustalenia stażu pracy i związanych z tym uprawnień pracowniczych. W niniejszej sprawie A. M. zwrócił się o zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w okresie od 25 listopada 1997 r. do dnia 24 czerwca 2000 r. do okresu służby, od której zależy prawo do wzrostu uposażenia. Do raportu dołączył następujące dokumenty: zaświadczenie wydane przez Starostę potwierdzające posiadanie przez Klasztor [...] gruntu rolnego, zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt czasowy w W przy ul. K, postanowienie Urzędu Miejskiego o odmowie wydania zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym, oświadczenie wnioskodawcy, zeznania świadków – E. P. i J. S. Bez wątpienia okresem, który można wliczyć do pracowniczego stażu pracy, jest praca w gospodarstwie w charakterze domownika po dniu 31 grudnia 1982 roku, czyli po objęciu rolników ubezpieczeniem społecznym. Z punktu widzenia spełnienia warunku opisanego w pkt. 3 art. 1 ust. 1 przesądzające znaczenie ma stwierdzenie, czy mamy do czynienia z "domownikiem" w rozumieniu tego przepisu. Przepis ten co do pojęcia "domownika" odsyła z kolei do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin. Art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników domownika definiuje, jako osobę, która spełnia łącznie pięć warunków: (a) jest osobą bliską rolnikowi, (b) pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, (c) ukończyła 16 lat, (d) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym, (e) nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Z dokumentów załączonych do wniosku i zgormadzonych w aktach sprawy wynika, że skarżący w okresie od 25 listopada 1997 r. do dnia 24 czerwca 2000 r. spełniał tylko niektóre warunki wskazane w art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Nie ulega bowiem wątpliwości, że miał ukończone 16 lat, mieszkał w internacie zakonu, który prowadził gospodarstwo, a także nie był związany stosunkiem pracy. Zdaniem Sądu w sprawie istotnym jest rozważnie, czy skarżącego można uznać za osobę bliską rolnikowi, a także czy faktycznie stale pracował w gospodarstwie rolnym. Ustawa z 1990 r. nie określa bliżej pojęcia "osoby bliskiej rolnikowi". Dlatego przyjąć należy, że będą to osoby powiązane z rolnikiem więzami rodzinnymi, jak również osoby związane z rolnikiem więzami o charakterze emocjonalnym, pozostające w faktycznym związku, np. konkubinat. Zawsze jednak będzie to osoba, której osobiste relacje z rolnikiem uzasadniają wykonywanie pracy bez wynagrodzenia w gospodarstwie. Biorąc pod uwagę powyższe trudno byłoby uznać skarżącego za osobę bliską rolnikowi. Strażak we wskazanym we wniosku okresie był uczniem Liceum Ogólnokształcącego [...] w W, gdzie zamieszkiwał w internacie. Jak sam wskazał każdy z uczniów i mieszkańców internatu pomagał w pracach w gospodarstwie. Nie można stwierdzić, że praca każdego ucznia była pracą niezbędna go funkcjonowania tego gospodarstwa. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie jest przyjęte, że doraźna pomoc, zwyczajowo świadczona przez członków rodziny rolnika, nie stanowi stałej pracy w gospodarstwie rolnym wpływającej na wysokość wysługi lat ustalanej dla celów pracowniczych (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1959/13). W sprawie istotna jest jeszcze jedna kwestia, na którą wyraźnie zwrócił uwagę organ II instancji, a mianowicie to czy Klasztor [...] w W można uznać za rolnika. Zgodnie z definicją zawartą w art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przez rolnika rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym. Tymczasem klasztor bez wątpienia jest osobą prawną. Zatem nie można uznać gospodarstwa należącego do Klasztoru [...] za indywidualne gospodarstwo rolne. Skarżący na poparcie swoich twierdzeń o wykonywaniu stałej pracy w gospodarstwie rolnym przedłożył enigmatyczne zeznania dwóch świadków. Z ich oświadczeń wynika, że skarżący wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym. Nie dość, że oświadczenia są lakoniczne to zdaniem Sądu są zupełnie niewystarczające do uwiarygodnienia twierdzeń skarżącego. W ocenie Sądu, jeśli skarżący faktycznie chciał wykazać, że wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym do akt sprawy powinien dołączyć stosowne zaświadczenia czy też zeznania poszczególnych braci z Klasztoru [...] w W, a więc dokumenty wystawione przez klasztor, które miałyby potwierdzać jego stałą pracę w gospodarstwie rolnym zakonu. Podkreślić w tym miejscu należy, że w świetle art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, zaznania świadków przedstawione w sprawie dotyczącej przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi powinny być na tyle wiarygodne, aby można je było potraktować jako równoważne w zakresie wartości dowodowej z informacjami zawartymi w świadectwach służby, czy świadectwach pracy, które co do zasady stanowią podstawowy dowód w takim postępowaniu. Zeznania świadków - w przypadku nieposiadania przez właściwy urząd gminy dokumentów uzasadniających wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, stanowią bowiem podstawowe i obligatoryjne dowody w sprawie. Jako takie nie powinny zatem budzić wątpliwości co do ich wiarygodności i stwierdzonych faktów. W ocenie Sądu należy zgodzić się z organem, że zeznania złożone przez świadków w niniejszej sprawie budzą uzasadnione wątpliwości co do ich wiarygodności. Organ w decyzji wyczerpująco uzasadnił powody dla których odmówił prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat pracy w okresie od 25 listopada 1997 r. do 24 czerwca 2000 r. w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez [...] w W. Przedstawił swoje rozumowanie w procesie oceny dowodów w postaci zeznań świadków, a także przeanalizował obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa. W takiej sytuacji nie można zarzucić organowi naruszeń prawa procesowego. Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Przed podjęciem rozstrzygnięcia organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające czyniąc zadość wymogom określonym w art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Swe stanowisko w sprawie uzasadnił zaś należycie - stosownie do przesłanek zawartych w art. 107 § 3 K.p.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło