III SA/Kr 1285/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego B. S. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych postanawia: przyznać od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie radcy prawnemu B. S. wykonującemu zawód w Kancelarii Radcy Prawnego przy ul. [...] w K, kwotę 120 zł (słownie: sto dwadzieścia złotych) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu zażaleniowym, podwyższoną o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług. Po orzeczonym przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzuceniu skargi z uwagi na jej nieopłacenie (k. 23) a także odrzuceniu wniosku strony o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi (k. 51), Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 27 czerwca 2014 r. przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące również ustanowienie radcy prawnego z urzędu (k. 63). Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych ustanowiła tego ostatecznie w osobie mecenasa B. S. (k. 82). Rzeczony sporządził zaś za stronę wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek strony o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi (k. 87) a po orzeczonej przez tut. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmowie przywrócenia tego terminu (k. 91), wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego (k. 101). W obu w/w pismach wyznaczony radca prawny sformułował przy tym wnioski o przyznanie wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej stronie z urzędu, według norm przepisanych. Oświadczając, że wynagrodzenie to nie zostało zapłacone w całości ani w części (k. 88; 103) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie i Naczelny Sąd Administracyjny w wydanych przez siebie postanowieniach nie wypowiedziały się co do złożonych przez radcę prawnego wniosków o przyznanie wynagrodzenia, za zastępstwo prawne wykonane przez niego na zasadzie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do treści art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02/153/1270 ze zm.) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady te precyzuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 02/163/1349 ze zm.) określając czynności, stawki minimalne i szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielnej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (§1 rozp.) Zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi w §16 powołanego rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości lub części. W realiach rozstrzyganego przypadku radca prawny złożył takie oświadczenia. Podstawę zasądzenia opłat stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-4 (§2 ust. 2). Gdy chodzi o postępowanie przed sądami administracyjnymi wysokość stawek minimalnych konkretyzuje umieszczony w rozdziale 5 rozporządzenia przepis §14 ust. 2 różnicując w zależności od instancji i przejawionej przez radcę prawnego aktywności wysokość wskaźnika stawki należnego wynagrodzenia. Uwzględniając to wszystko, nie ulega więc wątpliwości, że za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu zażaleniowym przysługuje radcy prawnemu wynagrodzenie w wysokości 120 zł. Kwota ta wynika wprost z §14 ust. 2 pkt. 2 lit. d) powołanego rozporządzenia a na mocy §2 ust. 3 cytowanego rozporządzenia ulega przy tym powiększeniu o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług. Wątpliwości pojawiają się natomiast co do tego czy w realiach niniejszej sprawy radca prawny uprawniony jest również do wynagrodzenia za sporządzony wcześniej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek strony o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Nie można bowiem traci z pola widzenia, że czynność tę radca prawny podejmował przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Kwestią rozstrzygającą jest zatem konieczność znalezienia odpowiedzi, czy czynność ta miała miejsce w pierwszej instancji (vide: §14 ust. 2 pkt. 1 cyt. rozp.). Udzielenie takiej odpowiedzi nie jest rzeczą prostą. Chociaż bowiem rzeczownik "instancja" występuje zarówno w języku potocznym jak i prawniczym, to jednak pojęcie to jest niezdefiniowane w języku prawnym. Uogólniając, można jedynie stwierdzić że instancja to szczebel (wyższy albo niższy stopień) w systemie powiązanych ze sobą hierarchicznie (tzn. podległych) organów, wyposażony w ściśle określone kompetencje. W konsekwencji instancja sądowa, to sąd określonego rzędu, szczebla (wyższy albo niższy stopień) w systemie powiązanych ze sobą hierarchicznie sądów, wyposażony w ściśle określone kompetencje (tak M. Michalska-Marciniak "Definicja pojęcia instancja). Wobec tego, że w myśl ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądami pierwszej instancji są Wojewódzkie Sądy Administracyjne a sądem drugiej instancji jest Naczelny Sąd Administracyjny takie uogólnienie prowadzi do wstępnej konkluzji, że skoro po niekorzystnym dla strony postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, radca prawny zmuszony był wnieść zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, to podjęta przezeń czynność polegająca na wcześniejszym złożeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek strony o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi miał miejsce w ramach pierwszej instancji. Rozumowanie prowadzące do takiej wstępnej konkluzji obarczone jest jednak bardzo poważnym błędem. Nie uwzględnia bowiem tego, iż użytego w powołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości zwrotu "w pierwszej instancji" nie można wykładać w relacji do przedmiotu rozstrzygnięcia (tutaj: wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek strony o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi) lecz rozstrzygająca jest relacja do przedmiotu sprawy sądowoadministracyjnej. W konsekwencji nie każde postanowienie wydane (po raz pierwszy – przyp. aut.) przez Wojewódzki Sąd Administracyjny będzie obarczone znamieniem wydania "w pierwszej instancji" lecz tylko to, które odnosi się do głównego nurtu postępowania. Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji.