III SA/Kr 1285/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Wojciech Jakimowicz WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2016 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie posiłków w barze skargę oddala. Zaskarżoną decyzją z dnia 31 lipca 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 2, 3, 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 48 ust. 1 i 4, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn., Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej), § 1 pkt 1 lit.a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r., poz. 823), uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia 15 stycznia 2014 r. w sprawie przyjęcia programu osłonowego dotyczącego udzielania mieszkańcom Gminy pomocy w zakresie dożywiania (Dz. Urz. Woj. z 2014 r., poz. 415 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. nr [...] o odmowie przyznania L. B. świadczenia w formie posiłków barze. Rozstrzygnięcie to zapadło w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego: L. B. (dalej Skarżąca) zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 12 maja 2015 r. o przyznanie pomocy w formie posiłków w barze. Organ I instancji - Prezydenta Miasta - decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] odmówił przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Organ ustalił, że Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osoba rozwiedzioną i ma troje dorosłych dzieci. Dysponuje orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 26 czerwca 2014 r. o częściowej niezdolności do pracy do dnia 30 czerwca 2017 r. Zadeklarowała, że pozostaje w leczeniu, a w dniu 17 marca 2015 r. zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej – prowadzenie salonu fryzjersko – kosmetycznego. W miesiącu kwietniu 2015 r. na dochód Skarżącej złożyła się renta w wysokości 616,86 z netto oraz środki uzyskane z wynajmu pokoi w domu przy ul. C w kwocie 2 400 zł. Łącznie dochód wyniósł 3016,86 z. Ponadto ustalono, że posiada zasoby w postaci lokalu przy ul. N o łącznej powierzchni 116,36 m2, wyposażenie sklepu fryzjersko – kosmetycznego, jest współwłaścicielem domu przy ul. C oraz działek przy ul. P w K. W dniu 6 maja 2015 r. otrzymała wypłatę zasiłku chorobowego w kwocie 7 719,04 zł. Powyższe ustalenia dały podstawę do przyjęcia, że Skarżącej nie przysługuje pomoc na gruncie ustawy o pomocy społecznej, gdyż jej dochód przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej (542 zł) o kwotę 2 474,86 zł. Również ze względu na wysokość dochodu nie przysługuje jej pomoc na gruncie uchwały Rady Miasta z dnia 15 stycznia 2014 r. Nr [...] w sprawie przyjęcia programu osłonowego dotyczącego udzielania mieszkańcom Gminy pomocy w zakresie dożywiania (Dz. Urz. Woj. z 2014 r., poz. 415 ze zm.), gdyż jej dochód jest wyższy od 150 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, czyli kwoty 813 zł oraz przekracza 200 % kryterium dochodowego, to jest kwotę 1084 zł. Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji organu I instancji. Szczegółowo opisała swoją kondycję finansową i zdrowotną. Ponadto wniosła o dokonanie kontroli osób pracujących w lokalu przy ul. S w K oraz o zweryfikowanie szeregu osób pod kątem prawidłowości otrzymywania pomocy społecznej z MOPS – u. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 31 lipca 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia, działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przytoczyło na wstępie zasady przyznawania pomocy społecznej, akcentując, że dotyczy osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, które nie są w stanie samodzielnie doprowadzić do polepszenia własnej sytuacji bytowej (art. 2 ust. 1, 3 ustawy o pomocy społecznej). W przypadku osoby samotnie gospodarującej wyznacznikiem pomocy społecznej jest dochód, który nie może przekroczyć kwoty 542 zł oraz wystąpienie jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2 – 15 cytowanej ustawy jak bezdomność, bezrobocie, niepełnosprawność czy długotrwała lub ciężka choroba. Posiłek, zgodnie z art. 48 ust. 1 ww. ustawy należy się, gdy osoba jest go pozbawiona. Organ podzielił dokonane w I instancji ustalenia faktyczne, które wskazują, że Skarżąca nie mieści się w żadnym z kryteriów dochodowych, czy to na gruncie ustawy o pomocy społecznej, czy ww. uchwały Rady Miasta. Kolegium wskazało, że w jego ocenie Skarżąca jest w stanie zapewnić sobie posiłki w ramach posiadanych środków. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję Skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, akcentując, że jej sytuacja materialna i bytowa kwalifikuje ją do grona beneficjentów pomocy społecznej. Wyjaśniła, że "odwiesiła" działalność gospodarczą, ale nie może zatrudniać pracowników, gdyż lokal nie spełnia przepisów prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 1647.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd kontrolując wydane w tej sprawie decyzje, co do ich zgodności z prawem, nie dopatrzył się takich naruszeń przepisów postępowania, które mogły by mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy, ani też naruszeń prawa materialnego, które miały wpływ na jej wynik, czego konsekwencją byłaby konieczność uchylenia kontrolowanych decyzji. Materialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej). Zgodnie z jego brzmieniem osoba lub rodzina ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona (ust. 1) Pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić (ust. 4). Z powyższą regulacją prawną łączy się ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267, poz. 2259), a stricte w ramach Gminy uchwała Nr [...] Rady Miasta w sprawie przyjęcia programu osłonowego dotyczącego udzielania mieszkańcom Gminy pomocy w zakresie dożywiania (Dz. Urz. Woj. z 2014 r., poz. 415 ze zm.), które w stosunku do ustawy o pomocy społecznej uściślają kryteria dochodowe przyznania pomocy w zakresie dożywiania. Przepis art. 7 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" wskazuje, że do udzielania pomocy w zakresie dożywiania, z wyłączeniem pomocy określonej w art. 6a, mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej Powyższe oznacza, że ocena potrzeb Skarżącej w zakresie posiłków w barze musi zostać dokonana względem przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej kryteriów. Wykładnia przepisu art. 48 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej zmierza do wniosku, że istotną kwestią jest ustalenie, czy osoba wnioskująca o pomoc w formie posiłku jest w stanie go sobie zapewnić ze względu na osiągany dochód. W zakresie dochodu zasadę udzielania pomocy społecznej dla osób w rodzinie, formułuje art. 8 ust 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym prawo do świadczeń przysługuje osobie samotnie gospodarującej (za taką została uznana Skarżąca), której dochód nie przekracza kwoty 542 zł (zgodnie z obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, Dz. U. z 2012 r., poz. 823) przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt. 2-15 ustawy o pomocy społecznej. Okolicznościami tymi są między innymi ubóstwo, bezrobocie, bezdomność, długotrwała choroba, bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego. Zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" celem programu jest: m.in. poprawa poziomu życia osób i rodzin o niskich dochodach. Art. 5 ust. 1 tej ustawy określa, że pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie natomiast z uchwałą Rady Miasta z 15 stycznia 2014 r. pozostałym osobom (znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej) pomoc w formie gorącego posiłku przysługuje: 1) bez obowiązku zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, gdy dochód na osobę lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kwoty kryterium dochodowego, 2) pod warunkiem zwrotu 25% wydatków na udzielone świadczenie w sytuacji, gdy dochód na osobę lub dochód na osobę w rodzinie przekracza 150%, a jednocześnie nie przekracza 200% kwoty kryterium dochodowego (§ 5). Z powyższych regulacji wynika zatem, że udzielane świadczenie jest zależne od całokształtu sytuacji życiowej osoby bądź rodziny ubiegającej się o jej przyznanie. O treści decyzji w tym przedmiocie decyduje więc ocena i przekonanie organu o celowości wydania decyzji o określonej treści. Oznacza to, że rodzaj, forma rozmiar przyznanego świadczenia dostosowane są do indywidualnej sytuacji świadczeniobiorcy, a żądanie przez osobę ubiegającą się o pomoc przyznanie świadczenia w określonej formie, pozostaje bez wpływu na treść decyzji. Działanie w granicach uznania administracyjnego nie oznacza jednak dowolności przy załatwianiu sprawy. W tym względzie orzekający organ związany jest zarówno przepisami procedury administracyjnej, jak i przepisami prawa materialnego - celami i zasadami określonymi w ustawie o pomocy społecznej. Dla dokonania oceny legalności decyzji uznaniowej istotną kwestią jest natomiast to, że decyzja uznaniowa nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia jej celowości. Dokonywana przez Sąd kontrola legalności sprowadza się do oceny, czy uwzględniony został całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz czy ocena materiału dowodowego nie była dowolna, a organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Innymi słowy, Sąd bada czy dopuszczalne było uznanie administracyjne i czy wydając decyzję nie przekroczono jego granic, a w szczególności, czy prawidłowo uzasadniono rozstrzygnięcie, poprzez wyraźne określenie kryteriów jakimi organ kierował się przy wyborze rozstrzygnięcia. Zdaniem składu orzekającego Sądu, w niniejszej sprawie, przy wydaniu zaskarżonych decyzji organ uwzględnił wskazane wyżej kryteria oraz prawidłowo ustalił stan faktyczny, w tym wysokość dochodu Skarżącej. Organy dokonały też prawidłowej wykładni obowiązujących przepisów. Podkreślić należy, że ani Sąd, ani żaden z organów nie kwestionuje sytuacji szczególnej, w której Skarżąca się znalazła, w tym również w jej aspekcie zdrowotnym, niemniej należy mieć na uwadze, co słusznie orzekające w sprawie organy uwypukliły, iż Skarżąca w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku (w kwietniu 2015 r.) dysponowała dochodem, który przekroczył ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Osiągnęła bowiem dochód w wysokości 3 016,86 zł. Kwota ta nie pozwala na przyznanie Skarżącej wnioskowanego posiłku również na gruncie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" oraz uchwały Rady Miasta w sprawie przyjęcia programu osłonowego dotyczącego udzielania mieszkańcom Gminy pomocy w zakresie dożywiania, gdyż dochód skarżącej przekracza kryteria w tych aktach prawnych wskazane to jest 150 i 200 % kwoty kryterium dochodowego. Wskazać należy, że ustalenia w zakresie dochodu Skarżącej poczynione zostały zgodnie z treścią wywiadu środowiskowego, pod treścią którego Skarżąca złożyła podpis. Wynika z niego, że Skarżąca osiąga dochód w postaci renty, wysokości 616,86 zł netto oraz dochód z najmu pokoi w domu przy ul. C w K, którego jest współwłaścicielką w wysokości 2400 zł miesięcznie. Zdaniem Sądu wysokość oraz rodzaj uzyskiwanego przez Skarżącą dochodu a zwłaszcza jego ciągłość pozwala na wysunięcie wniosku, że Skarżąca wbrew podnoszonym w toku postępowania twierdzeniom jest w stanie zapewnić sobie we własnym zakresie jeden gorący posiłek dziennie. Zaakcentować należy, że pomoc społeczna przyznawana jest w szczególnych sytuacjach, w których znaczenie ma cecha ubóstwa. Natomiast ze stanu faktycznego sprawy wynika, że Skarżąca pozostaje współwłaścicielem nie tylko domu przy ulicy C, ale także lokalu przy ul. N oraz działek przy ul. P w K. Podniesione w skardze przeszkody na drodze regulacji prawnej ww. nieruchomości czy niepowodzenia w związku ze staraniami się o dotacje na prowadzenie działalności gospodarczej nie mogły zmienić prawidłowej oceny stanu rzeczy, dokonanej przez organy, iż Skarżąca nie spełniła kryteriów beneficjenta pomocy społecznej. Co więcej, fakt, że Skarżąca podejmuje działania, które na nowo pozwolą jej prowadzić działalność gospodarczą nasuwa wniosek, iż cele pomocy społecznej, które realizowane są przypadku osób, nie potrafiących we własnym zakresie poprawić sytuacji materialnej, nie zostałyby w niniejszej sprawie zrealizowane. W ocenie Sądu organy zgodnie zatem z obowiązującymi przepisami, wszechstronnie zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy i dokonały prawidłowej jego oceny, jak nakazuje to art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). Organy w wydanych decyzjach w sposób szczegółowy przedstawiły ustalenia stanu faktycznego, wskazały przepisy, które miały zastosowanie w sprawie, prawidłowo interpretując ich treść. Dodatkowo, w ocenie działania organów, Sąd uwzględnił powszechnie znaną okoliczność, że środki przeznaczane na świadczenia z pomocy społecznej są dość ograniczone. Organy odpowiedzialne za realizacje zadań z zakresu pomocy społecznej muszą rozdzielać posiadane fundusze na różne niezbędne potrzeby bytowe swych beneficjentów oraz pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.