III SA/Kr 1287/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. P. na akt Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidoczniła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema małoletnimi córkami. Określając swój majątek podała, że nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje dochody oszacowała na 520 zł renty chorobowej i 153 zł zasiłku pielęgnacyjnego. Uzasadniając swoje starania odniosła się do okoliczności nurtującej ją sprawy podnosząc, że sąd wyraził zgodę na oddanie jej zabranych dwa lata temu dzieci o ile otrzyma mieszkanie. Wezwana potwierdziła, że gospodarstwo domowe prowadzi z konkubentem. Wyjaśniła, że partycypuje tylko 30% w kosztach utrzymania mieszkania, resztę opłaca konkubent. Dla wykazania wysokości obciążeń związanych z utrzymaniem mieszkania przedłożyła kopie umowy najmu a także rachunków i pokwitowań. Z kopii tych dokumentów źródłowych wynika, że oprócz czynszu najemca zobowiązany jest pokrywać koszty mediów. Miesięczny czynsz najmu to wydatek 1300 zł, za prąd płacili ostatnio 111,90 zł, za gaz 250 zł. Skarżąca wyjaśniła, że konkubent odmówił wyjawienia źródła oraz wysokości swoich dochodów. Powtórzyła, że utrzymuje się z renty w wysokości 530 zł netto (vide: kopia decyzji o przyznaniu renty socjalnej), oraz 150 zł dodatku opiekuńczego . Tygodniowo z prac dorywczych jest w stanie dorobić ok. 110 zł [(5,5 zł x 4 godz.) x 5 dni]. Z własnej inicjatywy skarżąca okazała kopię orzeczenia lekarza orzecznika ZUS i zaświadczeń od lekarzy, kopie aktów urodzenia córek, kopie pisma Rady i Zarządu Dzielnicy do sądu rodzinnego w sprawie jej córek a także skierowań tychże do rodzinnego domu dziecka. Z okazanych kopii dokumentów źródłowych wynika, że skarżąca boryka się z problemami zdrowotnymi. Córki przebywają aktualnie w placówce opiekuńczo-wychowawczej a skarżąca widuje je tylko w soboty. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest odmowa przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy. Opierając się na argumentacji zbieżnej z tą jaka legła u podstaw uznania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, że przyznawanie dodatków mieszkaniowych mieści się w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społeczne należy wyrazić zapatrywanie, że skoro na pomoc mieszkaniową gminy mogą liczyć mieszkańcy mający niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe i osiągający niskie dochody to sprawy mające za przedmiot odmowę lub przyznanie lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu mieszkaniowego kwalifikować należy w podobny sposób. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jego wniosek należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, iż przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja prawna opiera się na założeniu, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że strony najzwyczajniej nie będzie stać na pokrycie wymaganych opłat to może wydać rozstrzygniecie w przedmiocie zwolnienia bez konieczności dokonywania wezwań strony o złożenie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenie dokumentów źródłowych (arg. ex art. 255 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa uzupełniając je na wezwanie dodatkowymi wyjaśnieniami. Niewielkie nieścisłości pozostają bez znaczenie i położyć je należy na karb nieporadności strony. Braku informacji na temat źródła oraz wysokości dochodów konkubenta nie można zaś postrzegać jako niewykonania zarządzenia. Skarżąca wyjaśniła bowiem powody dla których nie jest w stanie przedstawiać takich informacji. Uwzględniając, że w Polsce konkubinat nie jest unormowany prawnie wyjaśnienia te wypada przyjąć, bo skarżąca istotnie nie specjalnie ma możliwości wymuszenia na konkubencie określonego zachowania. Trzeba też sobie zdawać sprawę, ze konkubent – w przeciwieństwie do małżonka - nie ma obowiązku wspierania konkubiny w inicjowanych przez nią postępowaniach sądowych. W konsekwencji oświadczenie skarżącej jest wystarczające do oceny jej sytuacji bytowej i aktualnych możliwości płatniczych. Skarżąca należy do osób niezamożnych. Tak bowiem należy postrzegać osobę bez majątku, utrzymującą się z niskiej renty socjalnej, małego dodatku opiekuńczego i niewielkich zleceń pochodzących z prac dorywczych. Trzeba mieć przy tym świadomość, że przy znaczną cześć jej dochodów pochłaniają wydatki w których partycypuje. Dokonanie prostej operacji arytmetycznej uzmysławia bowiem, że jeśli suma obciążeń gospodarstwa domowego skarżącej sięga ok. 1660 zł, to skarżąca partycypuje w niej kwotą ok. 553 zł. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że środki jakie pozostają po tym skarżącej do dyspozycji wystarczają na opędzenie podstawowych potrzeby życia codziennego. Mając to na uwadze i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że skarżącej nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Chociaż bowiem obiektywnie są to kwoty niewielkie to jednak relatywnie przekraczają obecne możliwości płatnicze strony. Skoro zaś skarżąca nie jest w stanie bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania opłacić kosztów pełnomocnika z wyboru to należało udzielić jej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zgodnie z wnioskiem ustanowić adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. . Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.