III SA/Kr 1287/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego skargę oddala. Decyzją z dnia [...] 2016 r. ([...]) na podstawie art. 104, 107 oraz 151 §1 pkt 2 w zw. z art. 145 §1 pkt 5kpa oraz na podstawie art. 12, 25 w zw. z art. 2 pkt 4, 5, 5a pkt 10, 12, 18, art. 9 ust. 1 i 2, ust. 4a, art. 15, 18, 19 i 20 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r., poz. 169 ze zm.) rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego z dnia 8 grudnia 2015 r. (Dz. U. 2015 r., poz. 2229) Wójt Gminy uchylił decyzję z dnia [...] 2015 r. ([...]) przyznającą prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną w wieku od 18 lat do ukończenia 25 roku życia przyznaną na K. W. z dniem 25 maja 2016 r. oraz odmówił prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną w wieku od 18 lat do ukończenia 25 roku życia na K. W. na kres 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r. Organ pierwszej instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz podał, że po ustaleniu zasadności wznowienia postępowania, rozpatrzył wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, złożony 23 września 2015 r. przez panią K. W. Stwierdził, że uzyskanie dochodu przez członka jej rodziny pana W. K. powoduje, iż nie jest ona osobą uprawnioną do uzyskania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Tym samym wniosek złożony przez panią K. W. powinien być rozpatrzony odmownie. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez K. W. od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 6 lipca 2016 r. ([...]) na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz art. 1 a, 2, 9 ust. 1 i 2 , 4a, art. 10 ust. 1, art. 18, art. 19, art. 24, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r., poz. 169 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podał, co następuje: Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. z 2016 r. poz. 169 ze zm.) świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 9 ust. 4a ustawy). Dochód rodziny stosownie do art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza sumę dochodów członków rodziny; z kolei znaczenie dochodu członka rodziny określone zostało w art. 2 pkt 5a ww. Zgodnie z tym przepisem jest to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a. Jeśli chodzi o pojęcie rodziny (art. 9 pkt 12), to oznacza ono odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25 rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.) albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. póz. 567 oraz z 2015 r. poz. 1240 i 1359), a także osobę uprawnioną. W niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] 2015 r. ([...]) przyznano K. W. świadczenie z funduszu alimentacyjnego, w kwocie 500,00 zł. na okres od 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r. Jednak w dniu 22 grudnia 2015 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynęły oświadczenia W. K. (małżonka rodzica osoby uprawnionej) z których wynika, że od dnia 31 sierpnia 2015 r. do nadal jest on zatrudniony w firmie na terenie Norwegii i w miesiącu wrześniu 2015 r. uzyskał dochód w wysokości 10 290,20 zł. Ponieważ okoliczność ta istniała w dniu wydania decyzji przyznającej stronie prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a organ orzekający o niej nie wiedział należało - w myśl art. 145 § 1 pkt 5 kpa. - wznowić postępowanie celem zbadania jej wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Postanowieniem z dnia [...] 2016 r. ([...]) wznawiając postępowanie w przedmiotowej sprawie organ zawiadomił jednocześnie stronę o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Z uprawnienia tego strona skorzystała i w dniu 18 maja 2016 r. złożyła - pod rygorem odpowiedzialności karnej - oświadczenie, z którego wynika, iż W. K. (ojczym) nadal pracuje w Norwegii. Koniecznym stało się zatem ponowne przeliczenie dochodu rodziny od miesiąca września 2015 r., czyli od miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Ustalono, że łączny dochód rodziny uzyskany w 2014 r. wynosi 348,11 zł, miesięczny dochód rodziny wyniósł 29,01 zł, po doliczeniu dochodu uzyskanego po 2014 r. (za wrzesień 2015 r. tj. miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu) w wysokości 10 290,20 zł dało ostatecznie kwotę 10 319,21 zł, co w przeliczeniu na czteroosobową rodzinę wynosi 2 579,80 zł. na osobę w rodzinie i przekracza kryterium dochodowe (tj. kwotę 725,00 zł) o 1 854,80 zł. Natomiast bez znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia jest fakt podnoszony przez K. W., iż jest osobą pełnoletnią i utrzymuje się samodzielnie z otrzymywanych alimentów, albowiem świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny (który zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza sumę dochodów członków rodziny) w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Przy czym w art. 2 pkt 12 ustawodawca określił, iż w jej skład wchodzą: rodzice osoby uprawnionej, małżonek rodzica osoby uprawnionej, osoba, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25 rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 i 693) albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567), a także osoba uprawniona. Mając powyższe na uwadze w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż dochód W. K. również wchodzi w skład dochodu rodziny odwołującej się i jego wysokość ma wpływ na uprawnienie strony do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Na powyższą decyzję K. W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Podniosła, że wbrew sugestiom Kolegium – W. K. przez sam fakt tego, że jest mężem jej matki nie stał się jej ojcem i nie jest w stosunku do niej żadną rodziną, albowiem nie łączą ich więzy krwi, pokrewieństwa, czy też nie adoptował jej i nie sprawuje nad nią żadnej władzy rodzicielskiej. Dlatego też w przekonaniu strony nie powinno się wliczać jego dochodu przy ustalaniu dochodu rodziny. Zdaniem skarżącej Kolegium wydaną decyzją niejako przerzuca obowiązki alimentacyjne względem jej osoby z jej ojca biologicznego, a na męża matki przyjmując, iż tworzą razem rodzinę. Podała, że jest osobą pełnoletnią i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa rodzinnego z matką i jej mężem oraz utrzymuje się jedynie z otrzymywanych świadczeń alimentacyjnych. Dodała, że utrzymaniu w mocy decyzji sprzeciwiają się zasady współżycia społecznego, bowiem skarżąca pozbawiona zostanie należnych jej świadczeń, nie będzie miała z czego się utrzymywać, a jej ojciec biologiczny zostanie zwolniony z obowiązku alimentacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie – w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest przyjęte przez organy stanowisko, zgodnie z którym skarżąca nie jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego rodziny. O wysokości dochodu rodziny ustalonego w kontrolowanym postępowaniu zadecydowało osiągnięcie przez męża matki dochodu w postaci wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia W. K. (męża matki skarżącej) w firmie na terenie Norwegii od dnia 31 sierpnia 2015 r., w szczególności okoliczność, że we wrześniu 2015 r. tj. w miesiącu następującym po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty uzyskał on dochód w wysokości 10 290,20 zł. W związku z tym, jak ustaliły organy dochód na osobę w rodzinie wyniósł 2 579,80 zł i przekroczył tym samym kryterium dochodowe wynoszące 725 zł na osobę w rodzinie. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem skarżąca zarzuca naruszenie art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nadto uważa, że oznacza ono w istocie przerzucenie obowiązków alimentacyjnych z jej ojca na męża matki, który nie jest zobowiązany do jej alimentowania. Skarżąca uważa, że zaskarżonej decyzji sprzeciwiają się zasady współżycia społecznego, ponieważ jej ojciec został w ten sposób zwolniony z obowiązku alimentacyjnego. Zaskarżona decyzja wydana została po wznowieniu z urzędu, postanowieniem z dnia [...] 2016 r., [...] postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz skarżącej. Postanowienie to zapadło wobec ustalenia, iż po wydaniu przez organ I instancji decyzji z dnia [...] 2015 r. o przyznaniu skarżącej prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Podstawą prawną wznowienia postępowania z urzędu był zatem przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.. Ujawniona została bowiem okoliczność nie znana organowi w dniu wydania decyzji z dnia [...] 2015 r. istniejąca w tej dacie, iż mąż matki skarżącej od dnia 31 sierpnia 2015 r. jest zatrudniony w firmie na terenie Norwegii i we wrześniu 2015 r. uzyskał dochód w wysokości 10 290, 20 zł. Jest to okoliczność mająca istotny wpływ na rozstrzygnięcie, gdyż przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uzależnione jest od dochodu rodziny i jej składu. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2016.169 t.j.), dalej u.p.o.u.a., świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Prawidłowo zatem organ wznowił postępowanie z urzędu, tym samym uruchamiając tryb nadzwyczajny, na skutek którego stosownie do art. 151 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję z dnia [...] 2015 r. wobec stwierdzenia podstaw do jej uchylenia i wydał decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Stan faktyczny ustalony przez organy w toku wznowionego postępowania nie budzi wątpliwości i nie jest przez skarżącą kwestionowany. W tak ustalonym stanie faktycznym organ prawidłowo wskazał, że dochód rodziny stanowi sumę dochodów członków rodziny, co wynika z art. 2 pkt 4 i 5 u.p.o.u.a. w zw. z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Prawidłowo także powołano regulacje wynikająca z art. 2 pkt 12 u.p.o.u.a. zgodnie z którą pod pojęciem rodziny rozumie się odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25 rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, a także osobę uprawnioną. Zasadnie więc organy przyjęły, iż rodzinę strony tworzą cztery osoby - skarżąca, jej siostra, jej matka i małżonek matki. Wobec jednoznacznie brzmiącego ustawowego pojęcia "rodziny"(art. 2 pkt. 12 u.p.o.u.a.) i kwestionowania ustaleń organu w tym zakresie przez skarżącą pokreślić trzeba, że pojęcie "rodzina" w rozumieniu ustawy uwzględnia jej status prawny, a nie stan faktyczny. Ustawodawca nie uzależnił przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego od czynienia jakichkolwiek dalszych ustaleń, poza ustaleniami dotyczącymi osiąganego przez członków rodziny dochodu. W szczególności organ nie bada, czy ubiegający się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem rodzica. Nie jest także przedmiotem ustaleń ani ocen organu w sprawie o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, czy zaliczenie męża matki do członków rodziny w konkretnym stanie faktycznym zgodne jest z zasadami współżycia społecznego. Stanowisko takie nie budzi zastrzeżeń w świetle regulacji u.p.o.u.a. oraz jednolitego orzecznictwa sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 66/13; wyrok NSA z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 407/13 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kwestie te zostały przez organ odwoławczy prawidłowo i wyczerpująco wyjaśnione, z powołaniem przepisów prawa materialnego. Jak prawidłowo wskazało SKO fakt, iż skarżąca jest pełnoletnia i utrzymuje się samodzielnie z otrzymywanych alimentów jest bez znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia z uwagi na treść art. 2 ust. 12 u.p.o.u.a. oraz art. 3 pkt. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli chodzi o ustalenie dochodu rodziny. Zasadnie też Kolegium wskazało, że decyzje wydane w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie mają charakteru uznania administracyjnego, ponieważ regulacja prawna w tym zakresie ma charakter bezwzględny co oznacza, że organ jest nią związany i bierze pod uwagę tylko przesłanki wskazane przez ustawodawcę. W konsekwencji ustalenie, że dochód na członka rodziny wynosił 2579,80 zł i tym samym przekroczył kryterium określone na kwotę 725 zł, doprowadziło do odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na wnioskowany okres. Odnosząc się do zarzutów dotyczących niezgodności zaskarżonej decyzji z zasadami współżycia społecznego, wskazać trzeba, że kontrola sądu administracyjnego polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd ten uprawniony jest do ingerencji w moc wiążącą zaskarżonego aktu tylko w razie stwierdzenia wad enumeratywnie wymienionych w przepisach art. 145- 150 ppsa, co nie zezwalało na ocenę zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, których rozważenie z urzędu powodowałoby konieczność uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.