III SA/Kr 1294/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką i ojcem. Określając majątek swój i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uwidoczniła, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni użytkowej 80 m2 oraz gospodarstwo rolne o powierzchni 3,85 ha. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżący oszacowała łącznie na kwotę 2100 zł wyjaśniając, że składa się na to świadczenia emerytalne rodziców. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że sama nie ma żadnych regularnych dochodów i utrzymują ją rodzice. Powiada, że z uwagi na to, iż opiekuje się bardzo chorą matką nie może podjąć żadnej pracy zarobkowej. Nie jest też w stanie pracować w gospodarstwie rolnym stanowiącym jej własność, gdyż stan zdrowia matki skarżącej uniemożliwia jej to. Podnosi, że również ojciec skarżącej, który posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności też wymaga opieki. Wszystko to powoduje, że jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu składa się 160 zł za prąd, 110 zł za telefon, ok. 60 zł za gaz butlowy, konieczność zakupu środków higienicznych dla matki skarżącej za ok. 300 zł, zakup leków dla ojca za ok. 50 zł, zakup leków dla skarżącej za ok. 50 zł. Resztę jest przeznaczana na żywność. Kwartalnie do wymienionych wydatków dochodzi jeszcze koniczność wygospodarowania ok. 379 zł na ubezpieczenie skarżącej w KRUS a rocznie 140 zł podatku, 450 zł za ubezpieczenie domu i ok. 2400 zł na opał. Do wniosku skarżąca dołączył kopię rachunków za prąd, nakazu płatniczego ustalającego wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2012, Policy ubezpieczeniowej, odcinków świadczeń emerytalnych rodziców, faktury za telefon, faktur za lek, paragon i dowód dostawy węgla, faktur za pieluchomajtki. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6329" opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jej wniosek o zwolnienie od koszów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to poparte kopiami przedłożonych dokumentów źródłowych jest wystarczające do oceny jej aktualnej sytuacji i możliwości płatniczych. Te nie rysują się specjalnie. Przy wykazanych obciążeniach i obecnym poziomie cen oraz usług środki jaki ma do dyspozycji gospodarstwo domowe skarżącej wystarcza na opędzenie podstawowych potrzeb. Okoliczność, że do skarżącej należy wykazane gospodarstwo rolne nie zmienia tego punktu widzenia. Chociaż bowiem posiada ono pewną wartość sprzedażną względnie podkładową to jednak nie można tracić z pola widzenia, że skarżąca nie posiada wystarczającej zdolności do regulowania zobowiązań. Trudno zaś byłoby oczekiwać od skarżącej jego sprzedaży celem pozyskania środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru albowiem rozporządzenia tego rodzaju godziłyby w podstawę jej egzystencji. Z podobnych względów nie można też oczekiwać takich rozporządzeń w odniesieniu do domu gdzie rodzina zamieszkuje. Mając to wszystko na uwadze i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można więc stwierdzić, że skarżącej nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika, bo choć obiektywnie są to kwoty niewielkie to jednak relatywnie przekraczają obecne możliwości płatnicze strony. Skoro zaś skarżąca nie jest w stanie bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania opłacić kosztów pełnomocnika z wyboru, to należało udzielić jej takiej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustanowić dla niej adwokata opłacanego ze środków budżetowych Skarbu Państwa. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.