III SA/Kr 1296/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: 1. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. K. Ś. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podał, że utrzymuje się z zasiłku stałego w kwocie 535 zł. Uzasadnienie wniosku ograniczył do stwierdzenia, że adwokat wskaże fakty. Postanowieniem z dnia 17 października 2014 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych i oddalił wniosek o ustanowienie adwokata. Referendarz wskazał, że skarżący zaskarżył jednocześnie 72 orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnosząc w każdej z tych spraw o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W ocenie referendarza stanowi to nadużycie prawa do sądu. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z uwagi na wniesienie sprzeciwu w terminie, wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpoznaniu. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Niniejsza sprawa, w której skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy jest sprawą z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy, a w związku z tym postanowiono jak w punkcie 1 sentencji działając na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zob. postanowienie NSA z dnia 2 września 2010 r., I OZ 651/10, LEX nr 741897; postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2008 r., I OZ 74/08). Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3). W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd stwierdza z urzędu, że z akt administracyjnych prowadzonych dla wszystkich 160 spraw ze skarg K. Ś. wynika, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, niezdolną do pracy, ale zdolną do samodzielnej egzystencji. Chodzi samodzielnie, słyszy dobrze, mieści się w granicach normy intelektualnej, posiada pełną zdolność przyswajania wiedzy, funkcjonuje samodzielnie. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest rozwiedziony i obciążony alimentami. Dwóch synów, którzy mieszkają z matką w tej samej kamienicy, nocuje u niego. Z dziećmi utrzymuje kontakt. Zajmuje lokal o powierzchni 37 mkw bez tytułu prawnego, albowiem z powodu zadłużenia czynszowego została z nim rozwiązana umowa najmu. Opłaty za bezumowne korzystanie z lokalu wynoszą obecnie 570,52 zł miesięcznie, natomiast zadłużenie z tego tytułu przekracza kwotę 13.765 zł. Skarżący pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej objęty jest od 2009 r., a tylko w 2013 r. łączna wysokość pomocy udzielonej skarżącemu przekroczyła 13.979 zł. W ocenie Sądu wniosek K. Ś. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że przedmiotem skargi jest odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, przy czym strona nie podaje powodu uchybienia terminowi, który to powód powinna znać. Tym samym, zdaniem Sądu, udział adwokata w sprawie należy uznać za niecelowy, a - jak wskazano już wcześniej - skarżący jest w stanie działać samodzielnie w tego rodzaju sprawie. Nadto Sąd zwraca uwagę, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 258/06). O ile Sąd zobligowany jest wszcząć postępowanie na skutek wniesienia każdej skargi, to już przyznanie uprawnienia procesowego, które wiąże się z przejęciem przez Skarb Państwa kosztów udziału strony w postępowaniu, musi być racjonalnie uzasadnione. Sąd, jako gospodarz postępowania, będący jednocześnie dysponentem środków publicznych w tym zakresie, nie może akceptować sytuacji, w której koszty wszczętych przez skarżącego licznych, merytorycznie wątpliwych postępowań sądowych, zostałyby sfinansowane przez Skarb Państwa (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2014 r. sygn. akt I OZ 1171/14 ). Zdaniem Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie, prawo pomocy stanowiące formę realizacji prawa do sądu, nie może być przyznane podmiotowi, który ze swego prawa czyni nienależyty użytek. Niedopuszczalne jest bowiem używanie uprawnień procesowych do celów innych, nie odpowiadających ich przeznaczeniu. W konsekwencji zachowanie, które jest formalnie zgodne z literą prawa lecz sprzeciwia się jej sensowi nie może zasługiwać na ochronę. Jako nadużycie prawa należy więc ocenić działanie podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych nie w celu ochrony swoich praw, ale dla którego inicjowanie tych postępowań jest celem samym w sobie. Należy wskazać, że obecnie skarżący zainicjował 160 spraw, z których znaczna część pozbawiona jest przedmiotu zaskarżenia, a sprawa niniejsza nie wymaga żadnych wiadomości fachowych. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.