III SA/Kr 130/15

WyrokWSA w Krakowie2015-05-13

Skład orzekający: Janusz Bociąga, Halina Jakubiec, Barbara Pasternak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie, której prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasło z mocy prawa w związku ze zmianą przepisów, a której małżonek pobiera dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, przysługuje zasiłek dla opiekuna?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji dokonały nieprawidłowej interpretacji przepisów ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów w związku z ustawą o świadczeniach rodzinnych. Skoro żona skarżącego pobierała dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad córką, a skarżący ubiegał się o zasiłek dla opiekuna z tytułu opieki nad matką, nie można było odmówić mu prawa do tego świadczenia na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Okoliczność pobierania przez małżonka dodatku do zasiłku rodzinnego nie może zniweczyć prawa skarżącego do świadczenia stanowiącego kontynuację świadczenia pielęgnacyjnego, które wygasło na podstawie przepisu uznanego następnie za niezgodny z Konstytucją.
Stan faktyczny
J. Z. złożył wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. w związku z opieką nad matką A. Z. Jego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasło z dniem 1 lipca 2013 r. Organy odmówiły przyznania zasiłku, wskazując, że żona J. Z., M. Z., pobierała w tym okresie dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad córką P. Z. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. J. Z. wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych oraz błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 listopada 2014r. nr [ ] w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku dla opiekuna uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Burmistrz Miasta i Gminy decyzją nr [...] z dnia [...] 2014 r. znak: [...] odmówił J. Z. przyznania na okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad A. Z. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 2 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567) w związku z art. 17, art. 23, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 r. nr 139 poz. 992 ze zm. w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2012 r.) oraz art. 104, art. 107 i art. 108 kpa. Organ ustalił, że decyzją z dnia [...] 2010 r. J. Z. nabył od 29 lipca 2010 r. bezterminowo prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką A. Z. Decyzja ta z mocy prawa wygasła z dniem 1 lipca 2013 r. na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548). Burmistrz wskazał, że z dniem 15 maja 2014 r. weszła w życie ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zaś 3 września 2014 r. J. Z. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. oraz od 15 maja 2014 r. Do wniosku dołączył oświadczenie, że jego żona M. Z. przebywa do 29 października 2014 r. na urlopie wychowawczym, sprawując opiekę nad córką P. Z. Ponadto ustalono, że M. Z. w okresie od 5 sierpnia 2011 r. do 29 października 2012 r. pobierała dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad córką A. Z. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Natomiast od 30 października 2012 r. do 29 października 2014 r. M. Z. miała i ma nadal prawo do dodatku z tytułu opieki nad P. Z. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Burmistrz wskazał, że ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów stanowi, że zasiłek dla opiekuna przysługuje za okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r., jeżeli osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Organ I instancji powołał się na art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 10 tej ustawy i stwierdził, że skoro w całym w okresie od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. żona J. Z. miała ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, to w całym okresie objętym wnioskiem J. Z. nie spełniał warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką w brzmieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujących w dniu 31 grudnia 2012 r. Burmistrz wyjaśnił też, że sprawa przyznania, zasiłku dla opiekuna od dnia 15 maja 2014 r. zostanie rozstrzygnięta odrębną decyzją. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. Z., podając, że w sierpniu 2010 r. nabył bezterminowo, poczynając od 29 lipca 2010 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A. Z. (urodzoną [...] 1927 r.) i legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazał, że świadczenie to zostało mu odebrane z dniem 1 lipca 2013 r. Odwołujący się opisał bardzo trudną sytuację finansową swojej rodziny i zarzucił, że pracownik MGOPS nie poinformował go, że jest możliwość otrzymania zasiłku dla opiekuna pod warunkiem rezygnacji przez żonę z dodatku do zasiłku rodzinnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 listopada 2014r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 2, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów w związku z art. 17, art. 23, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a także art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję organu l instancji. Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] 2010 r. przyznano J. Z. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – A. Z. w oparciu o ustawę z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Decyzja ta wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z dniem 1 lipca 2013 r. Kolegium wyjaśniło, że w tych okolicznościach i w świetle przepisów ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2012 r. miał zastosowanie przepis art. 17 ust. 5 pkt. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną. Kolegium wskazało, że żona odwołującego się, M. Z., w okresie od 5 sierpnia 2011 r. do 29 października 2012 r. miała ustalone prawo i pobierała dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad córką A. Z. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, jak również od dnia 30 października 2012 r. do 29 października 2014 r. miała i ma nadal ustalone prawo do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem, w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, sprawując opiekę nad córką P. Z. Zatem w całym okresie od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 14 maja 2014 r. żona odwołującego się miała ustalone prawo do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem, w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, a więc J. Z. nie spełniał warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w brzmieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujących w dniu 31 grudnia 2012 r. W ocenie Kolegium podnoszony w odwołaniu zarzut braku poinformowania przez pracownika MGOPS nie miał wpływu na treść zaskarżonej decyzji, bowiem odmowa świadczenia obejmowała okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r., w którym J. Z. nie spełniał warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w brzmieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujących w dniu 31 grudnia 2012 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł J. Z., zarzucając naruszenie: 1) art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię, w sposób sprzeczny z celem i funkcją ustawy, a w szczególności w sposób sprzeczny z Konstytucją - bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o analogicznym stanie faktycznym (wyrok z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt SK 7/11); 2) art. 8, art. 11 i art. 7 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów administracji i niewyczerpującym wyjaśnieniu przesłanek, którymi organ kierował się przy wydaniu decyzji i niepodjęciu czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; 3) art. 7 w związku z art. 80, art. 75 i art. 77 kpa poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego; 4) art. 9 kpa poprzez nieudzielenie skarżącemu prawidłowego pouczenia, wyjaśnień i wskazówek oraz brak wyjaśnienia konsekwencji pobierania przez żonę świadczenia z tytułu urlopu wychowawczego; 5) art. 107 § 3 kpa poprzez nienależytą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów. Skarżący domagał się wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych i zbadanie zgodności tego przepisu z Konstytucją. Skarżący zarzucił też, że organy pominęły wykładnię tego przepisu dokonaną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt SK 7/11, w którym Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do 13 października 2011 r., w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rodzicowi (opiekunowi faktycznemu), który rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, nad niepełnosprawnym dzieckiem, w sytuacji, gdy drugi z rodziców (opiekunów faktycznych) ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inne dziecko w rodzinie, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji. Skarżący nadesłał również stanowisko Dyrektora Departamentu Polityki Rodzinnej MPiPS odnośnie powołanego wyroku TK. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Kontrolując zaskarżoną decyzję z uwzględnieniem powyższych zasad, Sąd uznał skargę za uzasadnioną. W dniu 15 maja 2014 r. weszła w życie ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. 2014.567). Jest ona wynikiem reakcji ustawodawcy na wyrok o sygn. K 27/13 Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. K 27/13. W wyroku tym Trybunał uznał, że przepisy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz.1548) określające termin wygaśnięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego zgodnie z zasadami sprzed nowelizacji, są niezgodne z art. 2 Konstytucji RP, ponieważ zastosowanie przyjętego w nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych rozwiązania było nieadekwatne do celu, jakim było wyeliminowanie nadużyć związanych z pobieraniem świadczeń pielęgnacyjnych przez osoby w rzeczywistości nie świadczące opieki. Doszło w ten sposób do naruszenia praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r., a jednocześnie nie spełniły nowych przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego. Trybunał uznał nadto, że nie przekonuje teza, iż dopiero wygaszenie wszystkich decyzji administracyjnych i poddanie rygorom nowej regulacji podmiotów posiadających dotychczas uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego pozwoliło na ograniczenie kręgu osób, które nie sprawują faktycznej opieki nad osobą niepełnosprawną. Mając na uwadze stanowisko Trybunału Konstytucyjnego należy uznać, że w sytuacji korzystania przez osoby ze świadczeń pielęgnacyjnych przysługujących im na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych do końca czerwca 2013 r., wydanych w stanie uzasadniającym przyznanie takiego świadczenia ze względu na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną, organ nie ma podstaw do kwestionowania wcześniej przyjętej w danym stanie faktycznym wykładni. Nowy rodzaj świadczenia, jakim jest zasiłek dla opiekuna jest bowiem świadczeniem mającym rekompensować niekonstytucyjne pozbawienie prawa nabytego do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567) określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1 i 2 tej ustawy, zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2013.1548) z dniem 1 lipca 2013 r. Zasiłek ten przysługuje za okresy : 1) od 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym 31 grudnia 2012 r., 2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym 31 grudnia 2012 r. Ust. 5 art. 2 ustawy stanowi, że prawo do zasiłku dla opiekuna nie przysługuje za okresy, w których : 1) osobie ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego lub 2) na osobę wymagającą opieki innej osobie zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 5 ustawy, świadczenie to przyznawane jest na wniosek, który mógł być złożony nie później, niż 4 miesiące po upływie wejścia w życie ustawy. Zasiłek dla opiekuna jest świadczeniem o charakterze stałym - art. 6 ust. 1 ustawy stanowi, że prawo do tego świadczenia ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. Ust. 2, ust. 3 i ust. 4 tego przepisu regulują zasady przyznawania zasiłku dla opiekuna w przypadkach uzyskania nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Stan faktyczny kontrolowanej sprawy jest niesporny, nieprawidłowa jest natomiast ocena tego stanu w świetle regulacji dotyczącej warunków i zasad nabycia prawa do zasiłku dla opiekuna. Na mocy ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2010r., [...] skarżącemu J. Z. przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które nabył z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad matką A. Z., w kwocie 520 złotych miesięcznie, na okres od dnia 29 lipca 2010r. Prawo to przysługiwało skarżącemu bezterminowo (decyzja Burmistrza Miasta i Gminy, k. 16 akt adm.). W związku z regulacją zawartą w art. 11 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych i niektórych innych ustaw, decyzja przyznająca skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013r. Skarżący znalazł się zatem wśród pomiotów, o których mowa w art. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Oznacza to, że skarżący spełnił podstawową przesłankę, przesądzającą o uprawnieniu do świadczenia wprowadzonego ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. – tj. do zasiłku dla opiekunów. Niesporne jest również, że skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do tego świadczenia w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy, bo w dniu 3 września 2014 r. a więc przed upływem 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (k. 51-55 akt. adm.). Zachował więc ustawowy termin do złożenia wniosku. Zatem zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt. 1 ustawy, w toku postępowania wszczętego wnioskiem J. Z. organ obowiązany był ustalić, czy wnioskujący spełniał warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. – uprawniające do nowego rodzaju świadczenia za okres od lipca 2013 r. do dnia wejścia w życie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Rozważając, czy skarżącemu przysługuje prawo do zasiłku dla opiekuna za ten okres, Burmistrz Miasta i Gminy uznał, że skoro żona skarżącego M. Z. pobierała w dniu dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad córką A., to skarżącemu nie przysługuje prawo do zasiłku dla opiekuna. Takie samo stanowisko zajęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Z art. 2 ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy wynika, że nie wskazuje on innych przesłanek pozytywnych do przyznania zasiłku dla opiekuna, aniżeli istnienie decyzji przyznającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, która wygasła z dniem 1 lipca 2013 r., oraz spełnianie przez osobę ubiegającą się o zasiłek dla opiekuna warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w dacie 31 grudnia 2012 r. Warunki te wskazuje art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2012 r. Rozważając, czy skarżącemu przysługuje prawo do zasiłku dla opiekuna, Burmistrz Miasta i Gminy uznał bowiem, że skoro żona skarżącego M. Z. pobiera dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad córką A., to skarżącemu nie przysługuje prawo do zasiłku dla opiekuna a to w związku z treścią art. 17 ust. 5 pkt. 4 u.ś.r. Takie samo stanowisko zajęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Zdaniem Sądu organy obydwu instancji dokonały nieprawidłowej interpretacji normy wynikającej z art. 2 ust. 2 pkt. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów w związku z art. 17 ust. 5 pkt. 4 u.ś.r. Z treści tego ostatniego przepisu wynika, że intencją ustawodawcy było wprowadzenie uregulowania polegającego na tym, że w sytuacji, w której na jedną osobę w rodzinie wymagającą opieki (tj. osobę legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., lub dziecko, którym opiekuje się matka lub ojciec w okresie korzystania z urlopu wychowawczego – art. 10 ust. 1 u.ś.r.), osobie w rodzinie ustalone zostało już prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, lub dodatku do zasiłku rodzinnego, to inny członek rodziny nie może uzyskać takiego samego świadczenia w związku z opieką nad tą samą osobą, tj. niedopuszczenie do sytuacji, w której dana osoba wnioskuje o przyznanie świadczenia z uwagi na sprawowanie opieki nad osobą, na którą już zostało ustalone prawo do jednego ze świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt. 4 u.ś.r., oraz że jedna osoba w rodzinie sprawująca opieką nad dwoma osobami tej opieki wymagającymi w rozumieniu art. 17 ust. 1, lub art. 10 u.ś.r. może pobierać wyłącznie jedno świadczenie, tj. albo dodatek, o którym mowa w art. 10 u.ś.r., albo świadczenie pielęgnacyjne, albo zasiłek dla opiekuna. W kontrolowanej sprawie żona skarżącego pobiera dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad córką w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, natomiast skarżący ubiega się o inny rodzaj świadczenia i na inną osobę – świadczenie stanowiące kontynuację zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką i rezygnacji w związku z tym z zatrudnienia. Nadto z akt nie wynika, aby na niepełnosprawną matkę skarżącego ktokolwiek inny poza skarżącym uprawniony był do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Okoliczność, że żonie skarżącego, w okresie pomiędzy ustaleniem skarżącemu bezterminowego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką (decyzja z dnia 5 sierpnia 2010r.) a wygaśnięciem tego świadczenia z dniem 1 lipca 2013r. przyznane zostało świadczenie w postaci dodatku, o którym mowa w art. 10 u.ś.r. nie może zdaniem Sądu zniweczyć prawa skarżącego do kontynuacji świadczenia utraconego na podstawie przepisu uznanego następnie za niezgodny z Konstytucją RP. W świetle wyroku TK sygn. akt K 27/13 należy uznać za nieprawidłową interpretację powyższych przepisów, prowadzącą do ograniczania dostępu do zasiłku dla opiekunów osobom, którym przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne, wygasłe z dniem 1 lipca 2013 r. na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r., wobec których nie można wykazać, że świadczenia pielęgnacyjnego nadużywały. Potwierdzeniem intencji ustawodawcy ograniczenia wynikającego z art. 17 ust. 5 pkt. 4 u.ś.r. jest także zdaniem Sądu regulacja zawarta w art. 2 ust. 5 ustawy, który przewiduje, że zasiłek dla opiekuna nie przysługuje za okresy, w których osobie ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego, oraz na osobę wymagającą opieki innej osobie zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego. Ponownie rozpatrując wniosek skarżącego organy będą miały na uwadze przedstawione wyżej stanowisko Sądu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ppsa, oraz art. 135 ppsa orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło