III SA/Kr 1304/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 kwietnia 2015 r. wniosku B. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi Gminy Miasta na zarządzenie Starosty z dnia 23 maja 2014r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienia obowiązujących projektów organizacji ruchu na ul. Z w Z postanawia: oddalić wniosek B. W. o zwolnienie od kosztów sądowych B. W. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi Gminy Miasta na zarządzenie Starosty z dnia 23 maja 2014r. w kwestii postanowienia WSA w Krakowie z dnia13 listopada 2014r. o odmowie dopuszczenia go jako uczestnika tegoż postępowania. Wnioskodawca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w formie wpisu należnego od zażalenia w wysokości 100 zł. W uzasadnieniu swego wniosku podaje, iż jest emerytem i spłaca kredyt hipoteczny na dom. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż prowadzi gospodarstwo domowe z małżonką i synem. Rodzina utrzymuje się z emerytury strony w kwocie 1250 zł oraz dochodu małżonki z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 3000 zł. Łącznie zatem dochody rodziny wynoszą 4250 zł. Z oświadczenia wnioskodawcy, znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż posiada on dom o pow. 200 m2 w Z, mieszkanie o pow. 78 m2, nieruchomości rolne o pow. 2,5 ha. Wnioskodawca nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości czy też oszczędności. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2015 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia wnioskodawca wniósł sprzeciw. Zarządzeniem z dnia 24 marca 2015 r. wnioskodawca został wezwany o uzupełnienie wniosku o udzielenie prawa pomocy poprzez wskazanie szeregu danych dotyczących jego sytuacji finansowej oraz przedłożenie zeznania podatkowego swojego i żony o wysokości osiągniętego dochodu za ostatni rok. W odpowiedzi na wezwanie Sądu wnioskodawca oświadczył, że nie jest w stanie w tak krótkim czasie wykonać wezwania Sądu. W związku z tym poprosił o podanie wysokości kosztów jakie musi uiścić tak aby mógł wygospodarować tę kwotę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ) – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy w ocenie Sądu, wnioskodawca nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego należnego od złożonego zażalenia na postanowienie WSA w Krakowie bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Przy wydaniu negatywnego rozstrzygnięcia Sąd wziął pod uwagę rozmiar posiadanego majątku nieruchomego i wysokość comiesięcznych, stałych dochodów rodziny strony w wysokości łącznie 4250 zł z dwóch niezależnych źródeł (emerytura , dochody z działalności gospodarczej), przy jednoczesnym braku nadzwyczajnych kosztów obciążających budżet domowy jak np. szczególne koszty leczenia. Znamiennym było także to, że wnioskodawca, mimo że był wzywany o złożenie dodatkowych wyjaśnień odnośnie swojego stanu majątkowego – głównie w formie oświadczeń – nie zrobił tego. W ocenie Sądu wyraźnie wskazuje to, że wnioskodawca nie miał woli ujawniania szczegółów swojej sytuacji materialnej. Nie może być przy tym uwzględniona argumentacja skarżącego, że nie wykonuje wezwania Sądu z powodu krótkiego terminu albowiem w przeważającej mierze wnioskodawca został wezwany do złożenia oświadczeń w zakresie uzyskiwanych dochodów, ponoszonych wydatków oraz posiadanego majątku. Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy Sąd musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jego sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.