III SA/Kr 1308/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 27 września 2010 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz czterema małoletnimi córkami. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni użytkowej 85 m2 z lat trzydziestych ubiegłego wieku wymagający remontu. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Na dochody gospodarstwa domowego składa się obecnie 415,86 zł zasiłku okresowego z pomocy społecznej (vide: kopia decyzji) Uzasadniając swoje starania zaakcentował, iż warunki materialne jego rodziny nie pozwalają mu na poniesienie kosztów sądowych. Wyjaśnił, że jest po wypadku samochodowym w którym doznał poważnego uszczerbku na zdrowiu. Jak powiada stał się osoba całkowicie niezdolną do pracy. Na utrzymaniu ma czwórkę małych dzieci w tym niemowlę. Obecnie wstrzymano mu rentę. Korzysta z pomocy społecznej. Żona nie pracuje gdyż zajmuje się dziećmi. Dla wykazania źródeł i wielkości wskazywanego dochodu skarżący przedłożył kopie decyzji ZUS odmawiającej mu prawa do renty szkoleniowej a także kopię decyzji OPS o przyznaniu pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup żywności. Wobec faktu, że nie jest to pierwszy wniosek skarżącego więc okolicznością znaną z urzędu pozostaje iż żona skarżącego miała problemy zdrowotne związane ze śmiercią syna który zginął w wypadku samochodowym. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 2 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym m.in. poprzez zwolnienie od kosztów sadowych (art. 245 §3 ppsa) o ile – poza wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa) a owa dokładność stopniowana jest przekonaniem sądu i referendarza, że strona podnoszone przez siebie okoliczności "wykazała". Zgodnie natomiast z art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych względnie wzbudzi wątpliwości można zażądać od strony dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. Zestawienie tych przepisów pozwala dojrzeć przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną, która opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się w sytuacji strony i nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony o składanie dodatkowych oświadczeń i przedkładanie dokumentów źródłowych. Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty postępowania pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony nie będzie stać na ich poniesienie to może wydać rozstrzygniecie bez konieczności prowadzenia dalszych czynności. Skarżący złożył wymagane oświadczenie. To uzupełnione treściami przedłożonych dokumentów źródłowych a także informacjami znanymi na zasadzie notorii urzędowej jest wystarczające do oceny możliwości płatniczych strony. Te nie rysują się szczególnie. Jeśli bowiem aktualnie jednym źródłem utrzymania sześcioosobowej rodziny jest niewielkie świadczenie wypłacane ze środków pomocy społecznej, to trudno wywodzić by rodzina była w stanie przeznaczać choć część z tych skromnych środków na cokolwiek więcej aniżeli opatrzenie najpilniejszych potrzeb dnia codziennego. Na to nakładają się problemy natury zdrowotnej skarżącego i jego małżonki a także konieczność opieki nad czeredą małoletnich dzieci które to okoliczności w sposób naturalny ograniczają pole aktywności zawodowej małżonki skarżącego. Fakt, że do skarżącego należy majątek w postaci domu gdzie zamieszkuje wraz z rodziną nie może być w realiach tego przypadku rozstrzygający na niekorzyść strony. Pomijając nawet wzmiankowany stan techniczny owego domu z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy obecnych dochodach skarżący nie ma istotnej dla banków czy SKOK-ów zdolności bieżącego regulowania zaciągniętych zobowiązań czyli tzw. zdolności kredytowej. Trudno zaś przymuszać skarżącego do korzystania z usług finansowych oferowanych przez innych przedsiębiorców parających się zarobkowym udzielaniem pożyczek (np. lombardy) znając choćby pobieżnie warunki i realia zawierania takich umów. Konieczność sprzedaży posiadanego domu w celu zdobycia środków na koszty sądowe wiązałoby się z kolei z ryzykiem wywołania takich perturbacji, które w istocie stanowiłyby pozbawienie rodziny koniecznego utrzymania (por. orzeczen. SN z 6.11. 1953 r., IC 1427/53 OSN 54/2/52). Dodać przy tym można, iż z zasad doświadczenia życiowego wynika, że rodzina z małymi dziećmi borykająca się z problemami zdrowotnymi powinna dysponować jakimkolwiek zabezpieczeniem swej egzystencji. Wszystko to razem wzięte prowadzi do konkluzji, że skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny opłacić kosztów sądowych gdyż aktualne takie wydatki przekraczają możliwości płatnicze skarżącego. W tej sytuacji należało udzielić skarżącemu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zgodnie z jego wnioskiem zwolnić go od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.