III SA/Kr 131/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 14 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: I. oddalić wniosek w zakresie obejmującym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, trzema córkami i dwoma synami. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni użytkowej 108,5 m2, oraz domek campingowy w C. Nie posiada zasobów pieniężnych a przedmiotów wartościowych samochód osobowy Polonez Caro. Miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował łącznie na kwotę 4050 zł. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że po wypadku, któremu uległ kilka lat temu przeszedł kompleksowe leczenie i rehabilitację. Stan zdrowia skarżącego wymagał także innego specjalistycznego leczenia. Skarżący twierdzi, że z uwagi na jego "organiczny" charakter wszyscy członkowie rodziny odseparowali się od niego. Wezwany o złożenie dodatkowych wyjaśnień podał, że średnio miesięcznie na utrzymanie domu przeznacza 1020 zł. Koszty te ponosi samodzielnie z renty w wysokości 965 zł oraz świadczenia z MOPS w wysokości 153 zł. Samodzielnie także pokrywa koszty ewentualnych remontów. Ponieważ jednak nie posiada zdolności kredytowej to zadłuża się u znajomych. "Nominalna" żona oraz jeden z synów posiadają konta obciążone kredytem odnawialnym i studenckim. Skarżący podaje, że rodzinie wyznaczył inne miejsce zamieszkania. Do pisemnych wyjaśnień skarżący dołączył pokwitowanie za wywóz nieczystości stałych na kwotę 20 zł, kopię rachunków za energię elektryczną na kwoty po 182,72 zł, kopię decyzji ustalającej wymiar podatku od nieruchomości na 2012 r. w kwocie 111 zł, kopię faktury za dostawę wody na kwotę 122,12 zł, kopie pokwitowań za gaz na kwotę 1592,76 oraz 448,98 zł, potwierdzenie wpłaty należności za telewizję w wysokości 40,90 zł. W oparciu o przedstawione przez organ wraz ze skargą akta okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, iż orzeczeniem z dnia 25.03.2008 r. zaliczono skarżącego do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności wymagających wsparcia informacyjnego psychospołecznego a także konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z uwagi na konflikty w rodzinne skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe (vide: opinia sądowopsychaitryczna k. 76 akt. admin.) odrębne od żony i dzieci na których wsparcie nie może liczyć (vide: opinia sądowopsychaitryczna k. 83 akt. admin.) Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć wypada od tego, że jeśli skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym to przesłanką zasadności jego wniosku powinno być wykazanie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt. 1 ppsa). Z wyjaśnień skarżącego wynika, że skarżący ma zapewnione stałe źródło dochodów w łącznej wysokości 1118 zł. Bieżące dochody pozwoliły skarżącemu na opłacenie wpisu od skargi ustalonego na kwotę 200 zł (vide: zarządzenie z dnia 16 maja 2012 r.). Okoliczność ta siłą rzeczy niweczy więc zasadność ustaleń co do tego, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawiona sytuacja nie przekreśla jednak starań skarżącego w całej rozciągłości. Godzi się bowiem zauważyć, że zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją takiego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 ppsa in fine) jeśli nie jest ona w stanie ponieść kosztów ustanowienia takiego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Realia niniejszej sprawy stwarzają podstawy do takich ustaleń. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy wykazanym dochodzie i po opłaceniu wykazanych stałych kosztów utrzymania skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków potrzebnych do opłacenia radcy prawnego z wyboru. Z uwagi na skomplikowane relacje rodzinne nie bardzo może liczyć na pomoc żony. Fakt zaś posiadania przez skarżącego wykazanego majątku nie zmienia tego oglądu. Należący do niego samochód posiada bowiem znikomą wartość rynkową. Natomiast sprzedaż bądź obciążenie domu gdzie zamieszkują celem pozyskania środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru godziłaby w podstawę egzystencji tych ludzi. Trudno byłyby tez wymagać od skarżącego zbycia wykazanego domku campingowego. Z zasad doświadczenia życiowego wynika bowiem, że osoba mająca poważne problemy zdrowotne powinna dysponować pewnym zabezpieczeniem na wypadek jakichś poważniejszych powikłań nawet gdy Państwo deklaruje powszechny oraz bezpłatny dostęp do służby zdrowia. Biorąc zaś pod uwagę stan zdrowia skarżącego trudno czynić mu zarzuty, że nie stara się poprawić swej sytuacji własnym staraniem. Wszystko to razem wzięte prowadzi do logicznej konkluzji, że w obecnej sytuacji skarżący nie jest w stanie opłacić kosztów profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie oraz rodziny i stąd należało mu przyznać prawo pomocy w takim zakresie. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 i art. 245 §1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).