III SA/Kr 131/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: 1. oddalić wniosek skarżącego w zakresie obejmującym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący M. Ś. wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i pięciorgiem dzieci. Na ich dochód składa się wynagrodzenie za pracę żony w wysokości 2 930 zł. brutto miesięcznie oraz renta skarżącego w wysokości 1 120 zł. brutto. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 108,5 m2 oraz domek campingowy w C. Skarżący nie posiada zasobów pieniężnych, jest natomiast właścicielem samochodu marki Polonez Caro. Uzasadniając swój wniosek skarżący wskazał, że po wypadku, któremu uległ kilka lat temu przeszedł kompleksowe leczenie i rehabilitację. Skarżący twierdzi, że z uwagi na jego "organiczny" charakter wszyscy członkowie rodziny odseparowali się od niego. Wezwany o złożenie dodatkowych wyjaśnień podał, że średnio miesięcznie na utrzymanie domu przeznacza 1020 zł. Koszty te ponosi samodzielnie z renty w wysokości 965 zł oraz świadczenia z MOPS w wysokości 153 zł. Samodzielnie także pokrywa koszty ewentualnych remontów. Do pisemnych wyjaśnień skarżący dołączył pokwitowanie za wywóz nieczystości stałych na kwotę 20 zł, kopię rachunków za energię elektryczną na kwoty po 182,72 zł, kopię decyzji ustalającej wymiar podatku od nieruchomości na 2012 r. w kwocie 111 zł, kopię faktury za dostawę wody na kwotę 122,12 zł, kopie pokwitowań za gaz na kwotę 1592,76 oraz 448,98 zł, potwierdzenie wpłaty należności za telewizję w wysokości 40,90 zł. Postanowieniem z dnia 14 września 2012 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego w zakresie obejmującym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W dniu 5 października 2012 r. wpłynęło pismo skarżącego, w którym wskazał, że "pragnie zweryfikować postanowienie z dnia 14 września 2012 r. w aspekcie zrozumienia faktów dotyczących obecnej sytuacji rodzinnej, która nakłada się na sytuację finansową, w kierunku prawidłowej oceny Sądu." Skarżący poruszył następnie kwestie rodzinne, swojego złego stanu zdrowia, jak również funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości i sądownictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej w skrócie - P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd uznał, że pismo skarżącego z daty 29 września 2012 r., które wpłynęło do Sądu w dniu 5 października 2012 r. jest sprzeciwem od postanowienia referendarza sądowego z 14 września 2012 r. W związku z tym, że został on wniesiony skutecznie i brak jest podstaw do jego odrzucenia, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega zatem rozpoznaniu przez Sąd. Postanowienie natomiast referendarza sądowego z 14 września 2012 r., straciło swą moc, zgodnie z wyżej przytoczonym art. 260 P.p.s.a. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 1 P.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie Sądu, sytuacja finansowa skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, natomiast brak jest podstaw do zwolnienia go również od kosztów sądowych. Skarżący dysponuje bowiem stałym miesięcznym dochodem osiąganym z tytułu przyznanej renty w wysokości 1 120 złotych brutto. Zdaniem Sądu, posiadane przez skarżącego środki finansowe pozwalają mu na partycypowanie w kosztach zainicjowanego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego. Niemniej jednak rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej ustanowienia dla skarżącego profesjonalnego pełnomocnika. Koszt ustanowienia takiego pełnomocnika jest bowiem znaczny i przekracza możliwości finansowe skarżącego. Ponadto okolicznościami znanymi Sądowi z urzędu jest to, że orzeczeniem z dnia 25 marca 2008 r. zaliczono skarżącego do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności wymagających wsparcia informacyjnego psychospołecznego a także konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.