III SA/Kr 1315/16
PostanowienieWSA w Krakowie2017-03-02
Skład orzekający: Monika Rudzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy stronie przyznano już prawo pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, należy uwzględnić jej wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a jeśli tak, to na jakiej podstawie prawnej?Ratio decidendi
Wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, złożony przez stronę, której przyznano już prawo pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, należy rozpoznać z zastosowaniem surowszych kryteriów, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 PPSA. Analiza sytuacji majątkowej strony wykazała, że nie jest ona w stanie pokryć kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, co uzasadnia ustanowienie pełnomocnika z urzędu.Stan faktyczny
L. L. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o przyznanie prawa pomocy, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawca wykazał, że jego miesięczny dochód wraz z żoną wynosi 2.094,13 zł, a wydatki rodziny 1.822 zł, pozostawiając kwotę ok. 272 zł na bieżące potrzeby. Wcześniej L. L. uzyskał już prawo pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych.Rozstrzygnięcie
I) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, II) ustanowić dla L. L. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.Pełny tekst orzeczenia
Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi L. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 czerwca 2016 r. Nr: [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami p o s t a n a w i a I) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, II) ustanowić dla L. L. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.
L. L. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (w rubryce 4.2. formularza brak jest stosownych skreśleń).
Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną J. L. Ich miesięczny dochód wynosi 2.094,13 zł i stanowi go emerytura skarżącego w wysokości 792,53 zł oraz emerytura jego żony w wysokości 1.301,60 zł. Jako składniki majątku skarżący wskazał 45-metrowe mieszkanie własnościowe należące do córki E. G. o wartości ok. 350 tys. zł oraz samochód osobowy Peugeot 205 Junior, rok produkcji 1991 o wartości ok. 600 zł. Wnioskodawca nie posiada zasobów pieniężnych, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Wydatki rodziny wynoszą łącznie 1.822 zł i przedstawiają się następująco: czynsz za mieszkanie 515 zł, prąd 160 zł, gaz 80 zł, UPC (telewizja, telefon, internet) 189 zł, raty pożyczki i ubezpieczenie PZU 598 zł, lekarstwa wspólne (cukrzyca, nadciśnienie, reumatyzm) 190 zł, utrzymanie samochodu (OC, paliwo, naprawy i przeglądy) 90 zł. Po odjęciu stałych wydatków skarżącemu "na życie" pozostaje w miesiącu kwota 272,13 zł.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, że aktualnie rozpoznawany wniosek nie jest pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym przez L. L. w niniejszej sprawie. Postanowieniem Referendarza Sądowego WSA w Krakowie z dnia 15 listopada 2016 roku skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Orzeczenie to ma przymiot prawomocności, gdyż nie wniesiono od niego sprzeciwu. Jak wynika z akt sprawy, przyznane prawo pomocy to nie zostało skarżącemu cofnięte na podstawie art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.). Powyższe oznacza, iż aktualnie na skarżącym nie ciąży obowiązek uiszczania kosztów sądowych.
W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie L. L. korzysta z pełnego zwolnienia od kosztów sądowych, rozpoznanie jego wniosku w tym przedmiocie stało się zbędne. W takiej sytuacji postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć na podstawie przepisu art. 249a § 1 p.p.s.a. stanowiącym, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W konsekwencji referendarz sądowy działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. I postanowienia.
Podkreślić należy, iż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie osobie wnioskującej szeroko rozumianego prawa do sądu, a wiec możliwości skorzystania ze wszystkich przysługujących stronie uprawnień, jeżeli znajduje się ona w położeniu uniemożliwiającym poniesienie we własnym zakresie związanych z tym kosztów. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy - zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
L. L., jak wskazano wyżej, korzysta z przyznanego uprzednio zwolnienia od kosztów sądowych. Obecnie domaga się także ustanowienia na jego rzecz kwalifikowanego pełnomocnika w ramach prawa pomocy. Zauważyć należy, że skoro wnioskodawcy zostało uprzednio przyznane prawo pomocy obejmujące zwolnienie w całości od kosztów sądowych, tym samym zadośćuczynienie obecnemu wnioskowi o ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu oznaczałoby w praktyce przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym, na które, w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. składają się obie analizowane instytucje procesowe, tj. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. To zaś skutkuje ocenę wniosku z zastosowaniem surowszych kryteriów, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Analizując sytuację majątkową skarżącego orzekający doszedł do przekonania, iż w wystarczającym stopniu wykazał on, iż spełnia powyższe przesłanki. Skarżący nie należy do osób zamożnych. Nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ani oszczędności. Źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny wnioskodawcy są świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 2.094,13 zł. Wydatki rodziny ponoszone na utrzymanie, leczenie i spłatę zobowiązań pochłaniają niemal całą tę kwotę (1.822 zł). Środki, które pozostają (ok. 272 zł) przeznaczane są na pokrycie kosztów wyżywienia, ubrania, czy środków czystości. Mieszkanie, w którym skarżący zamieszkuje należy do jego córki, a 26-letni samochód osobowy, którego jest właścicielem przedstawia znikomą wartość.
Przedstawione okoliczności wskazują jednoznacznie, że skarżący nie jest w stanie pokryć kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru we własnym zakresie. Z tych względów orzeczono jak w pkt II sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.
Ze względu na fakt, że we skarżący wystąpił o ustanowienie radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – wybór pozostawiając orzekającemu - postanowiono przyznać stronie adwokata.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło