III SA/Kr 1316/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Wojewody z dnia 30 sierpnia 2011r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania p o s t a n a w i a : odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym W dniu 10 listopada 2011r. skarżący J. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Skarżący oświadczył, iż nie stać go na uiszczenie kosztów sądowych z uwagi na liczne wydatki związane z utrzymaniem dzieci. Wskazał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem, córką i jej matką. Syn skarżącego studiuje zaocznie, córka chodzi do przedszkola, a jej matka jest osobą bezrobotną. Skarżący podał, iż w skład ich wspólnego majątku wchodzą dwa mieszkania (jedno o powierzchni 40 m2 i drugie o powierzchni 60 m2 obciążone kredytem), nieruchomość rolna o powierzchni 1,4 ha oraz działka o powierzchni 10 arów. Skarżący posiada także zasoby pieniężne w wysokości ok. 30.000 zł oraz samochód o wartości ok. 15.000 zł. Na stałe miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżącego składa się jego wynagrodzenie w wysokości ok. 5.500 zł i 450 zł za najem mieszkania. Ponadto skarżący wyjaśnił, iż mieszkania są obciążone kredytem w wysokości ok. 220.000 zł w związku z czym spłaca miesięcznie po ok. 1.500 zł, na artykuły gospodarstwa domowego przeznacza ok. 800 zł, a na utrzymanie mieszkania ok. 500 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2011r., sygn. akt III SA/Kr 1316/11 referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy stwierdził, iż skład majątku skarżącego i jego rodziny pozwala uznać, iż jest on w stanie bez większego trudu wygospodarować odpowiednie środki na opłacenie kosztów sądowych i pełnomocnika z wyboru, gdyż oprócz nieruchomości posiada jeszcze zasoby pieniężne w wysokości 30.000 zł i samochód o wartości 15.000 zł. Tym samym zdaniem referendarza sądowego, przyznanie w takich warunkach skarżącemu prawa pomocy nie znajduje uzasadnionych podstaw. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw, w którym zarzucił referendarzowi nie dość wnikliwe rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy i nie uwzględnienie rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego, a jedynie potencjalną. Skarżący zaprzeczył jakoby był osobą majętną. Dysponuje on wprawdzie pewną własnością, ale została ona nabyta dzięki kredytowi, a posiadane przez skarżącego środki na koncie stanowią ewentualne zabezpieczenie niemożności spłaty kredytu wynoszącego obecnie 240.000 zł. Skarżący wskazał również, iż ponosi bardzo duże koszty bieżące, gdyż na jego utrzymaniu pozostają trzy osoby – matka jego córki będąca osobą bezrobotną, małe dziecko i syn studiujący zaocznie. Skarżący stwierdził, iż po spłacie kredytów na utrzymanie jego rodziny pozostaje mu ok. 2.000 zł, co daje ok. 500 zł miesięcznie na osobę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), a w szczególności: "Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 4. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej." "Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny." Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl): "Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia." W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., a od zaistnienia których zależy przyznanie prawa pomocy. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż w skład majątku skarżącego wchodzą dwa mieszkania (jedno o powierzchni 40 m2 i drugie o powierzchni 60 m2), nieruchomość rolna o powierzchni 1,4 ha oraz działka o powierzchni 10 arów. Skarżący posiada także zasoby pieniężne w wysokości ok. 30.000 zł oraz samochód o wartości ok. 15.000 zł. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wynosi ok. 5.950 zł brutto. Zdaniem Sądu, posiadany przez skarżącego majątek pozwala mu uiścić wpis sądowy, który w niniejszej sprawie wynosi 100 zł oraz opłacić pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku dla utrzymania jego rodziny. Sąd nie uwzględnił argumentu skarżącego, że jego majątek został nabyty dzięki kredytowi bankowemu, który teraz musi spłacić. Zdaniem Sądu, kredyt bankowy, nie może być traktowany priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, gdyż zobowiązania prywatnoprawne nie korzystają z takich preferencji w stosunku do wpisu sądowego. Należy również zwrócić uwagę, iż skarżący posiada zasoby pieniężne w kwocie ok. 30.000 zł, z których może uiścić koszty sądowe. Argument skarżącego, że środki te stanowią ewentualne zabezpieczenie spłaty kredytu nie jest zasadny Nie może bowiem być tak, że Skarb Państwa będzie ponosić koszty postępowania sądowego za stronę, którą stać na ich opłacenie, a która nie chce tego uczynić tylko dlatego, że ma do spłacenia kredyt bankowy. Jak to już wyżej zostało wskazane, zobowiązania skarżącego wobec banku nie mogą mieć pierwszeństwa przed jego zobowiązaniami wobec Skarbu Państwa. Podsumowując należy zatem stwierdzić, iż skarżący z posiadanych środków finansowych jest w stanie pokryć koszty sądowe oraz opłacić usługi profesjonalnego pełnomocnika. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny – w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz treść art. 246 § 1 p.p.s.a i art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.