III SA/Kr 1317/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia 14 sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia statusu poszukującego pracy postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ojcem. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi 48 metrowe mieszkanie należące do ojca i matki. Wskazując na powyższe podniósł, że postępowanie spadkowe nie zostało jednak przeprowadzone. Nie posiadają zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Na miesięczne dochody gospodarstwa domowego składa się emerytura ojca w wysokości 2680 zł oraz wynagrodzenie skarżącego za prace interwencyjne z MOPS w wysokości 200 zł. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że ze względu na stan psychiczny i niepełnosprawność nie jest w stanie samodzielnie bronić swoich interesów. Nie stać go natomiast na adwokata czy radcę prawnego z wyboru. Podniósł, że emerytura ojca jest zajęta przez komornika a suma potrąceń wynosi 820 zł. Skarżący jest natomiast osobą bezrobotna. Podejmuje prace interwencyjne w MOPS co przynosi mu dochód 200 zł. Powiada, że ojciec pomaga mu jak może ale z uwagi na stan zdrowia sam żyje bardzo skromnie. Skarżący nie ma zaś środków na zaspokojenie swoich niezbędnych potrzeb. Do formularza dołączył pismo w którym dodatkowo podał, że obciążają go alimenty w wysokości 1200 zł. Ojciec po potrąceniach komorniczych otrzymuje z ZUS do wypłaty 1868,02 zł emerytury. Skarżący cierpi na szereg wymienionych przez siebie dolegliwości psychicznych z powodu których nie jest w stanie podjąć pracy. Ubiega się o rentę z ZUS i sprawę poddał pod osąd Sądu Okręgowego. Ze swojego świadczenia i emerytury ojca nie jest w stanie zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb. Sytuacja skarżącego uległa przy tym pogorszeniu od śmierci matki. Miesięcznie gospodarstwo domowe skarżącego przeznacza 50 zł na energię elektryczną, 50 zł na gaz, po 50 zł na telefony, 380 zł na opłaty do wspólnoty mieszkaniowej, 445 zł na leki dla ojca i 100 zł na swoje leki. Skarżący zaznaczył że ma kilkanaście tysięcy złotych długu w stosunku do wspólnoty mieszkaniowej. Posiadają także zadłużenie w gazowni. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6339" opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu zatrudnienia i bezrobocia. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jego wniosek o zwolnienie od koszów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to jest wystarczające do oceny jego aktualnej sytuacji i możliwości płatniczych. Obrazuje, że skarżący nie należy do osób zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać osobę bez stałego dochodu, zmuszoną korzystać z prac interwencyjnych, posiadającą zadłużenie z różnych tytułów. Z zasad doświadczenia życiowego wynika przy tym, że przy obecnym poziomie cen oraz usług środki jakie pozostają gospodarstwu domowemu skarżącego po opłaceniu wymienionych stałych kosztów utrzymania wystarczają na opędzenie podstawowych potrzeb. Sprzedaży bądź obciążenia mieszkania gdzie skarżący zamieszkuje z ojcem celem zdobycie środków na wynagrodzenie dla pełnomocnika z wyboru trudno zaś wymagać od strony albowiem rozporządzenia tego rodzaju godziłyby w podstawy egzystencji tych osób. Mając to wszystko na uwadze i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można więc stwierdzić, że skarżącego nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Chociaż bowiem obiektywnie są to kwoty niewielkie to jednak przekraczają obecne możliwości płatnicze strony. Skoro zaś skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i ojca opłacić kosztów pełnomocnika z wyboru to należało udzielić mu takiej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustanowić na jego rzecz adwokata opłacanego ze środków budżetowych Skarbu Państwa, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.