III SA/Kr 132/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie -Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. H. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi M. H. postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, I. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie na jego rzecz adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną wskazał tylko na siebie. Nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody oszacował na kwotę 683 zł miesięcznie z tytułu renty inwalidzkiej. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że jest osobą niepełnosprawną, bezdomną. Obecnie przebywa w Zakładzie Karnym. Koniec kary przypada mu na 22.11.2015 r. Może się jednak starać o warunkowe zwolnienie jak również przysługuje mu możliwość korzystania z przepustek. W obszernych wywodach odniósł się do okoliczności nurtującej go sprawy. Nadmienił, że boryka się dwiema nieuleczalnymi chorobami, ponadto z uwagi na hemofilię korzysta z rehabilitacji. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć wypada od tego, że stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile -poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa i oświadczenie to jest wystarczające dla oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Nie przesądza jednak samo w sobie o zasadności składanego wniosku. Jeśli bowiem skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym to przesłanką skuteczności jego wniosku powinno być wykazanie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tutaj jednak pojawia się pierwszy problem. Jakkolwiek bowiem skarżący nie ma nieruchomości, ani przedmiotów wartościowych to jednak posiada bieżące dochody z tytułu renty inwalidzkiej, których miesięczna wysokość przekracza trzykrotnie wysokość ewentualnego wpisu w takich sprawach. Okoliczność ta siła rzeczy niweczy więc zasadność ewentualnych ustaleń co do tego, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Do rozważenia pozostaje czy i na ile taka sytuacja przekreśla jego starania w całej rozciągłości. Godzi się bowiem zauważyć, że zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją takiego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 ppsa in fine). Oczywiście po dokonaniu ustaleń, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów ustanowienia takiego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa) Realia niniejszej sprawy stwarzają podstawy do takich ustaleń. Chociaż bowiem skarżący będąc osadzonym w Zakładzie Karnym nie ponosi żadnych kosztów swojego utrzymania - gdyż to aktualnie zapewnia mu Skarb Państwa -, to jednak nie można tracić z pola widzenia, że w tych specyficznych warunkach ma on zapewnione tylko podstawowe utrzymanie. Środki czystości, papierosy itp. osadzeni kupują zaś własnym sumptem na tzw. wypiskę. Nie można też tracić z pola widzenia sygnalizowanego przez skarżącego stanu zdrowia i związanej z tym choćby konieczności zażywania lekarstw. Specyfika takiego pobytu przymusowego i zasygnalizowany przez skarżącego stan zdrowia tłumaczy więc poniekąd, że choć renta inwalidzkiej skarżącego powinna przyrastać w postępie arytmetycznym przez okres jego pobytu w Zakładzie Karnym, to jednak skarżący deklaruje brak zasobów pieniężnych. Mając na uwadze przytoczone okoliczności należało więc przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata z urzędu. Rozstrzygnięcie takie uwzględnia bowiem ogólny status skarżącego zabezpieczając z jednej strony interes Skarbu Państwa jeśli chodzi o brak zwolnienia od kosztów sądowych a z drugiej strony chroni gwarantowane skarżącemu konstytucją prawo do sądu. Nadto wspiera zasadę równości broni, która wymaga, aby każda ze stron miała daną rozsądną możliwość przedstawienia swojej sprawy na zasadach, które nie stawiają jej w bardziej niekorzystnej sytuacji niż jej przeciwnika procesowego co także oznacza daną stronom możliwość zapoznania się i ustosunkowania do całości materiału dowodowego lub poczynionych oświadczeń. Na gruncie rozstrzyganego przypadku ma to znaczenie pierwszorzędne gdyż osadzenie skarżącego w zakładzie karnym stawia go w gorszej pozycji procesowej względem strony przeciwnej. Okoliczność, na ile pozostaje odpowiedzialny za taki stan rzeczy ma w tym aspekcie znaczenie drugorzędne. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 i art. 246 §1 pkt. 2 w związku z art. 245 §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.