III SA/Kr 1325/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w sprawie ze skargi S. K., M. K. i P. K. na postanowienie Wojewody z dnia 28 września 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym na skutek zgłoszonego żądania skarżąca S. K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie jej od tej opłaty. Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód netto z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi 1.300 zł. S. K. nie dysponuje żadnym majątkiem nieruchomym, nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni podniosła, iż jej sytuacja materialna nie jest najlepsza. Po opuszczeniu domu w 2004 roku zmuszona jest wynajmować mieszkania. W ciągu ośmiu lat musiała się przeprowadzać trzykrotnie. Jej miesięczny dochód zależy od ilości przepracowanych godzin i wynosi średnio 1.300 zł. Skarżąca jest inwalidką III grupy, jej miesięczne wydatki na zakup lekarstw wynoszą około 250 zł. Za czynsz płaci 500 zł, dojazd do pracy kosztuje ją 140 zł (bilet miesięczny). Ponadto musi zakupić opał na zimę w ilości około 3 ton węgla po 850 zł za tonę. Skarżąca podała, iż w dniu 12 września 2012 roku odbyła się rozprawa apelacyjna założona przez jej byłego męża o podział majątku wspólnego. Sąd zasądził na jej rzecz środki finansowe, którymi jeszcze nie dysponuje, gdyż na chwilę obecną mąż ich nie wypłacił. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje. Na wstępie orzekający pragnie wyjaśnić kwestię granic żądania skarżącej. W rubryce 4 urzędowego formularza S. K. zakreśliła bowiem, iż wnosi o "zwolnienie od kosztów sądowych", jednakże z treści adnotacji w rubryce 3.5 i 3.6 oraz z uzasadnienia wniosku jednoznacznie wynika, że domaga się ona zwolnienia od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w wysokości 100 zł. Zgodnie z tezą postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2004 roku sygn. akt III SA/Wa 632/04 w przypadku, gdy w formularzu urzędowym o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, o którym mowa w art. 252 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, użyto ogólnego pojęcia "zwolnienie od kosztów sądowych", dopuszczalne jest jego uszczegółowienie przez stronę w piśmie składanym łącznie z tym formularzem, poprzez wskazanie o jaki rodzaj /typ/ kosztów chodzi wnioskującemu. Skoro skarżący wnioskuje jedynie o zwolnienie go od uiszczenia wpisu sądowego, to należy to żądanie uszanować i rozważać wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie (art. 245 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Podobna sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Skarżąca uszczegółowiła bowiem zakres swojego żądania poprzez określenie z jakiego rodzaju kosztów sądowych domaga się zwolnienia (opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł). W takim też zakresie został rozpoznany wniosek skarżącej. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżąca, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej skarżącej i jej zdolności płatniczych należało uznać, iż wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 zł we własnym zakresie. Jedynym źródłem utrzymania S. K. jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.300 zł. Skarżąca nie dysponuje dochodami z innych źródeł, nie posiada też oszczędności, jak również cennych przedmiotów, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Uzyskiwane w miesiącu dochody w całości przeznaczane są na bieżące utrzymanie wnioskodawczyni. Stan zdrowia skarżącej (inwalidka III grupy) wymaga przyjmowania lekarstw, na które przeznacza ona kwotę ok. 250 zł miesięcznie. Pozostałe zadeklarowane przez wnioskodawczynię wydatki miesięczne to czynsz za mieszkanie w kwocie 500 zł i dojazd do pracy 140 zł. Suma wydatków wynosi 890 zł, co oznacza, że z uzyskiwanych dochodów skarżącej pozostaje miesięcznie kwota około 410 zł, z której musi ona pokryć między innymi koszty wyżywienia, ubrania, czy środków czystości. Ponadto zbliżający się okres zimowy wiąże się z koniecznością zakupu opału, który, jak wskazała skarżąca, będzie kosztował ją ponad 2.500 zł. W przedstawionej sytuacji majątkowej poniesienie przez skarżącą opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 zł mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym własnym utrzymaniu, a więc grozić zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).