III SA/Kr 1327/05
WyrokWSA w Krakowie2007-01-25
Skład orzekający: Tadeusz Wołek, Grażyna Danielec, Krystyna Kutzner
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie lokalu przez osobę, która była zmuszona do jego opuszczenia w wyniku przemocy domowej i nie mogła do niego powrócić, może być uznane za dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniające wymeldowanie?Ratio decidendi
Opuszczenie lokalu nie jest dobrowolne, jeśli osoba została zmuszona do jego opuszczenia w wyniku przemocy fizycznej lub psychicznej, lub gdy uniemożliwiono jej dostęp do lokalu. W takich przypadkach, nawet jeśli osoba nie dopełniła obowiązku meldunkowego, nie można jej wymeldować na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ponieważ przesłanka dobrowolności nie jest spełniona. Sąd administracyjny bada legalność decyzji administracyjnej, w tym zgodność z prawem materialnym i przepisami postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T. O. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą wymeldowania K. G. wraz z dziećmi z lokalu mieszkalnego. Skarżący twierdził, że osoby te nie przebywają w lokalu i powinny zostać wymeldowane, niezależnie od przyczyn opuszczenia lokalu. Organ odwoławczy oraz Sąd uznali, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, ponieważ K. G. i dzieci wyprowadzili się w wyniku przemocy domowej ze strony T. O., a próby powrotu kończyły się interwencjami policji.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie NSA Grażyna Danielec spr. NSA Krystyna Kutzner Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi T. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia 20 października 2005r., nr: [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala. WSA/wyr. l - sentencja wyroku
Wojewoda [...] decyzja z dnia 20 października 2005 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, póz. 960 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania T. O. od decyzji Burmistrza M. z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr[...]odmawiającej wymeldowania z pobytu stałego K. G. wraz z małoletnimi dziećmi: D. i S. z lokalu nr [...] przy Osiedlu [...] w M. - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że Burmistrz M., działając na podstawie art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zaskarżoną decyzją odmówił wymeldowania z pobytu stałego K. G. wraz z małoletnimi dziećmi: D. i S. G. z przedmiotowego lokalu uznając, że lokalu tego nie opuścili w sposób dobrowolny i trwały.
W odwołaniu od tej decyzji Odwołujący twierdzi, iż wydana decyzja jest sprzeczna z faktami ustalonymi w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszoinstancyjny. Uważa, iż będąc współwłaścicielem przedmiotowego lokalu, decyduje kto w tym lokalu może zamieszkać. Zdaniem Odwołującego okoliczności, w jakich doszło do opuszczenia przedmiotowego lokalu przez K. G. oraz jej dzieci, w niniejszej sprawie nie mają najmniejszego znaczenia. Dlatego też wobec faktu, iż nie przebywają oni w przedmiotowym lokalu, powinno się ich wymeldować.
Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym organ podniósł, że zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93, póz. 887), organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne. Natomiast nie jest dobrowolnym takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź też wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu (wyrok NSA z 21 marca 2001 r., sygn. VSA 32950/00). W niniejszej sprawie, podnosi organ, taka sytuacja właśnie zaszła, bowiem jak z wyjaśnień K. G. wynika, złożonych przed organem meldunkowym, do opuszczenia przez Nią oraz Jej dzieci przedmiotowego lokalu w [...] roku doszło w wyniku agresywnego zachowania ze strony T. O.- ojca Wymienionej. Wymieniona pozostawiła tam - w zamkniętym swoim pokoju - własne rzeczy oraz rzeczy dzieci, z myślą, że tam powrócą. Organ odwoławczy - po uzupełnieniu materiału dowodowego w sprawie - ustalił, iż istotnie T. O. odbył karę pozbawienia wolności w wysokości [...] miesięcy za swe czyny wobec najbliższej rodziny (także wobec K. G. ), lecz po powrocie -w maju [...] roku - do lokalu nr [...] przy Osiedlu [...] w M. nadal dochodziło tam do kolejnych konfliktów. Ich wynikiem były częste interwencje Policji w przedmiotowym lokalu. Także powodem interwencji Policji był brak możliwości wejścia do mieszkania jednej ze stron konfliktu. Dlatego K. G. w obawie o siebie i swoją rodzinę opuściła ten lokal. Próby wejścia do przedmiotowego lokalu zaowocowały wyżej wspomnianymi konfliktami i interwencjami Policji. Dalej organ podnosi, że obecnie Sąd Rejonowy w M. Wydział II Karny prowadzi sprawę o sygnaturze akt [...] przeciwko T. O. o naruszenie nietykalności cielesnej oraz zniewagę. Oskarżycielką prywatną w tej sprawie jest K. G. Natomiast T. O. w swoich wyjaśnieniach złożonych przed organem meldunkowym potwierdził fakt obecnie prowadzonej sprawy w sądzie jak również konfliktów z córką - gdy zamierzała wejść do przedmiotowego lokalu. Zatem, stwierdza organ, zgromadzony zarówno przez organ pierwszoinstancyjny jak i organ odwoławczy materiał dowodowy w sprawie potwierdza w pełni iż opuszczenie lokalu przez K. G. i jej dzieci nie było dobrowolne. Natomiast podejmowane przez Nią próby zabezpieczenia sobie możliwości wejścia do tegoż lokalu zakończyły się niepowodzeniem. Zatem nie wystąpiły tutaj przesłanki uzasadniające wymeldowanie K. G. wraz z dziećmi z przedmiotowego lokalu, w oparciu o art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Dlatego, zdaniem organu, chybiony jest zarzut Odwołującego, iż okoliczności towarzyszące faktowi opuszczenia lokalu przez Wymienioną nie mają żadnego znaczenia przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł T. O.
Skarżący zarzucił, że decyzja jest niezgodna z prawem, gdyż w sposób rażący narusza to prawo. Naruszenie prawa upatruje skarżący w tym, że K. G. i jej dzieci nie przebywają w jego lokalu od dawna i nie dopełnili obowiązku wymeldowania się. Zdaniem skarżącego treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest jednoznaczna i nie wymaga interpretacji, a przepis ten nie przewiduje wyjątków, liczą się tylko fakty, przepis nie mówi nic o przyczynie opuszczenia miejsca pobytu.
Podnosząc powyższe skarżący wniósł o zmianę decyzji i wymeldowanie K. G. wraz z małol. dziećmi.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jako z przesłankę do wymeldowania wskazuje opuszczenie miejsca pobytu stałego. Przez opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Natomiast, jeśli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Zatem przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że K. G. wraz z małoletnimi dziećmi D. i S. wyprowadzili się z przedmiotowego lokalu na skutek tego, że skarżący znęcał się nad nimi, co znalazło odzwierciedlenie w wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] września 2003 r. sygn. akt. [...] na mocy którego został on skazany na [...] miesięcy pozbawienia wolności.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty.
W sprawie niniejszej fakt zmuszenia do opuszczenia przedmiotowego lokalu przez K. G. wraz z dziećmi jest oczywisty. Z zebranego w sprawie materiału wynika, iż podejmowała ona próby powrotu do mieszkania, lecz kończyły się one awanturami i interwencją Policji.
Podnoszony w skardze zarzut, iż organy nie badają przyczyny opuszczenia lokalu, w świetle powyższego jest całkowicie nieuzasadniony. Wręcz przeciwnie organ meldunkowy obowiązany jest badać czy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny, czy też nie.
Mając powyższe na uwadze, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skarga jako nieuzasadniona musiała ulec oddaleniu na mocy art. 151 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło