III SA/Kr 1330/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Grażyna Danielec ( spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner NSA Wiesław Kisiel Protokolant Joanna Parada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi M. L.- W. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 31 października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisania na wykaz mediatorów - skargę oddala- WSA/wyr. l - sentencja wyroku W dniu [...]. 09. 2005 roku M. L. - W. złożyła wniosek o wpis na listę mediatorów w sprawach karnych. W uzasadnieniu swojego wniosku podała iż posiada wyższe wykształcenie inżynieryjne oraz uprawiała wiele zawodów: była poligrafem, inżynierem mechanikiem i śpiewaczką radiową. Skarżąca wskazała także na swoje długoletnie doświadczenie w zakresie rozwiązywania sporów oraz na okoliczność, iż jako ławnik zdobyła cenną praktykę w zakresie spraw karnych. W odpowiedzi na wezwanie Prezesa Sądu do uzupełnienia wniosku skarżąca przedłożyła świadectwo ukończenia Szkoły Muzycznej II stopnia oraz dyplom ukończenia Politechniki [...]. Decyzją z dnia [...] września 2005 r. Nr:[...] Prezes Sądu Okręgowego w K. odmówił skarżącej wpisania na listę mediatorów z powodu nie spełnienia wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 roku w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karny (Dz. U. nr 108/2003 r. póz. 1020), a w szczególności § 3 pkt 6 w przedmiocie udokumentowania posiadania wiedzy w zakresie wskazanym w przedmiotowym przepisie. Od niniejszej decyzji M. L. - W. złożyła odwołanie do Prezesa Sądu Apelacyjnego w K., zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji pierwszoinstancyjnej wnosząc o wpisanie jej na listę mediatorów w sprawach karnych. W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, iż posiada wiedzę praktyczną w rozwiązywaniu sporów, a także wskazała, iż z treści rozporządzenia nie wynika obowiązek potwierdzenia posiadanej wiedzy dyplomem szkoły wyższej. Prezes Sądu Apelacyjnego w K. decyzją z dnia 31 października 2005 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w K. W uzasadnieniu decyzji Prezes Sądu Apelacyjnego potrzymał w całości argumentację zawartą w decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003r. w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych (Dz. U. Nr 108, póz. I020 ) prezes sądu okręgowego wpisuje do wykazu instytucji i osób godnych zaufania, uprawnionych do przeprowadzania postępowania mediacyjnego, instytucję lub osobę wyrażającą gotowość przeprowadzania postępowania mediacyjnego, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych odpowiednio w § 2 ust. l pkt. l i 2 lub §3 pkt.1-7. Stosownie do § 4.ust.2 tego rozporządzenia wpis do wykazu następuje na wniosek, do którego dołączyć należy dokumenty potwierdzające spełnienie warunków określonych odpowiednio w § 2 ust. 1 pkt. l i 2 lub § 3 pkt. 1-6, tj. między innymi posiadanie umiejętności likwidowania konfliktów oraz wystarczającą do przeprowadzania postępowania mediacyjnego wiedzę, w szczególności w zakresie psychologii, pedagogiki, socjologii, resocjalizacji lub prawa. Stwierdził organ, że wnioskodawczyni nie przedłożyła dokumentów, które potwierdzałyby spełnienie tego ostatniego wymogu. Zdaniem organu II instancji, dokumentami takimi nie są w szczególności ani świadectwo ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej dla nauczycieli w zawodzie rolnika z dnia [...] 1985r. ani też świadectwo dojrzałości technikum zawodowego z dnia [...] 1973r., czy też dyplom ukończenia studiów wyższych w Politechnice [...] i uzyskanie tytułu inżyniera mechanika z dnia [...] 1980r. Za dokument taki nie może być uznany dyplom ukończenia szkoły muzycznej II stopnia. Wprawdzie wśród przedmiotów objętych programem nauczania wymienionych w tym świadectwie .figuruje także pedagogika i psychologia, jednakże przedmioty te wiążą się z nadanymi wnioskodawczyni uprawnieniami do nauczania w szkole muzycznej l stopnia i w ognisku muzycznym. Nie stanowią one, w ocenie organu, jednak dowodu uzasadniającego przyjęcie, że wnioskodawczyni istotnie spełnia warunek określony w § 3 pkt.6 cyt. wyżej rozporządzenia Dowodem takim również nie może być dołączona do odwołania kopia listu z dnia [...] lipca 2004r. Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o wpisanie jej na listę mediatorów w sprawach karnych. W uzasadnieniu skargi skarżąca po raz kolejny wskazała, iż dyplom ukończenia szkoły Muzycznej II stopnie uzyskała stając przed Państwową Komisją Egzaminacyjną zaliczając przedmioty: pedagogikę i psychologię na ocenę dobrą. Skarżąca raz jeszcze podniosłą, iż posiada wykształcenie inżynieryjne, posiada prawo jazdy kategorii BC, potrafi obsługiwać maszynę drukarską. Zdaniem skarżącej tak szerokie spektrum zainteresowań czyni z niej idealną kandydatkę na mediatora w sprawach karnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny - zgodnie z ustawowymi kompetencjami - bada, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne. W niniejszej sprawie M. L.-W. złożyła wniosek o wpis na listę mediatorów w sprawach karnych prowadzoną przez Prezesa Sądu Okręgowego w K. Zgodnie z treścią § 3 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 roku (Dz.U.03.108.1020 z dnia 26 czerwca 2003 r.) postępowanie mediacyjne może prowadzić osoba godna zaufania, która między innymi: posiada umiejętności likwidowania konfliktów oraz wystarczającą do przeprowadzenia postępowania mediacyjnego wiedze, w zakresie psychologii, pedagogiki, socjologii, resocjalizacji lub prawa. Skarżąca na wezwanie Prezesa Sądu Okręgowego przedłożyła dyplom ukończenia Szkoły Muzycznej II stopnia z którego wynika, iż wśród przedmiotów objętych programem nauczania kursu na który uczęszczała skarżąca była pedagogika i psychologia. Niniejszym dokumentem skarżąca udokumentowała, iż posiada wiedzę na poziomie szkoły średniej w zakresie tych dwóch przedmiotów. Wskazany wyżej § 3 pkt 6 rozporządzenia w żaden sposób nie obliguje kandydata na mediatora do wykazania, iż kształcił się w tych dziedzinach poprzez uczęszczania na studia, kursy czy szkolenia. Organ orzekający o wpisie nie jest także uprawniony do żądania przedłożenia dokumentów potwierdzających spełnienie warunków określonych w § 3 pkt. 6 w/w rozporządzenia. Analizując treść tego przepisu zauważyć należy, iż ustawodawca wymaga od kandydata na mediatora jedynie posiadania wiedzy wystarczającej do prawidłowego przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Osoba starająca się o taki wpis nie musi zatem być zawodowym psychologiem, socjologiem czy prawnikiem, wystarczy posiadała w zakresie tych przedmiotów wiedzę odpowiednią do prowadzenia mediacji między stronami. Skarżąca przekładając dyplom ukończenia Szkoły Muzycznej gdzie w programie była ujęta psychologia i pedagogika, spełniła wymagania wynikające z przedmiotowego rozporządzenia w zakresie wymaganym. Z akt sprawy wynika jednakże, iż skarżąca jest ławnikiem Sądu Rejonowego [...] w kadencji [...]-[...] (kserokopia legitymacji ławnika). Zgodnie z art. 23a § 3 Kodeksu Postępowania Karnego (Dz.U.97.89.555), Postępowania mediacyjnego nie może prowadzić osoba: co do której w konkretnej sprawie zachodzą okoliczności określone w art. 40-42, czynny zawodowo sędzia, prokurator, adwokat, radca prawny, a także aplikant do tychże zawodów albo inna osoba zatrudniona w sądzie, prokuraturze lub innej instytucji uprawnionej do ścigania przestępstw. Cytowany powyżej przepis ma charakter nadrzędny w stosunku do podanego powyżej rozporządzenia. Zawarty w nim katalog osób, które nie mogą uzyskać wpisu na listę mediatorów nie wskazuje wprost na ławników, a jedynie z mocy prawa pozbawia czynnego zawodowo sędziego możliwości podjęcia roli mediatora w sprawach karnych. Wyłączenie sędziego i pracownika sądu przez normę art. 23a kpk pozwala sformułować twierdzenie, iż ławnicy zrównani w swoich prawach i obowiązkach z sędziami nie mogą zostać skutecznie wpisani na listę mediatorów. Do ławników mają przecież także zastosowanie na zasadzie art. 44 kpk przepisy o wyłączeniu sędziego (czyli art. 40-42 kpk) a ustawa z dnia z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. nr 98 póz. 1070) w art. 169 normuje odpowiedzialność ławników w taki sam sposób jak sędziów. Podkreślenia wymaga także fakt, iż ławnik na mocy art. 182 Konstytucji jest przedstawicielem społeczeństwa w wymiarze sprawiedliwości, a poprzez fakt wyboru i złożenia ślubowania uczestniczący w rozpoznawaniu spraw przed sądami pierwszej instancji. Ławnik sprawuje zatem społeczny wymiar sprawiedliwości i jest równy w zakresie orzekania sędziemu. Wnioskować zatem należy, iż choć ustawodawca wprost nie wymienił ławnika w treści art. 23a kpk to jednak ze względu na charakter pracy ławnika w sądzie podlega on także takiemu wyłączeniu z mocy samego prawa. Wymienienie oprócz sędziów także pracowników sądu wskazuje iż ustawodawca dążył do wyeliminowania z procesu mediacji tych osób, które mają jakikolwiek związek z wymiarem sprawiedliwości w tym także ławników współ-orzekających z sędzią zawodowym. Zgodnie z Komentarzem do art. 23(a) kodeksu postępowania karnego - Zakamycze 2003 r. stan prawny: 2004.01.01 (Dz.U.97.89.555), pod redakcją prof. T. Grzegorczyk, wyd. III. "Stosownie do ograniczeń z § 3 -nie można jej powierzyć osobie, co do której zachodzą okoliczności uzasadniające wyłączenie sędziego ex legę lub na wniosek; nie mogą prowadzić mediacji także czynni zawodowo sędziowie, prokuratorzy, adwokaci i radcy prawni, ani aplikanci tych zawodów, a także osoby zatrudnione w sądzie, prokuraturze lub instytucji uprawnionej do ścigania przestępstw (Policja, ABW, Straż Graniczna, finansowe organy ścigania itd.). Do tej pory ograniczenia te wynikały z rozporządzenia wykonawczego do art. 320 k.p.k., wydanego przez MS w dniu 14 sierpnia 1998 r. (Dz. U. Nr 111, póz. 701), z tym że obejmowały też służbę więzienną i ławników podczas kadencji (§ 5 rozporz.). Przyjąć należy, gdy chodzi o ławników, że skoro wyłączenie obejmuje sędziów oraz pracowników sądu, to a maiori ad minus odnosi się ono także do ławników" Powyższe stanowisko w pełni podziela skład orzekający w sprawie niniejszej, jakkolwiek organy pierwszej i drugiej instancji błędnie za podstawę odmowy wpisu na listę mediatorów przyjęły niespełnienie przez skarżącą przesłanek z § 3 pkt 6 wyżej wskazanego rozporządzenie to wniosek skarżącej podlegałby i tak oddaleniu z racji sprawowania przez nią funkcji społecznej ławnika. Wykładnia systemowa art. 23a kpk pozwala przyjąć, iż ławnik nie może zostać wpisany na wykaz mediatorów skoro ani sędzia i pracownik sądu nie mają takiego uprawnienia. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.