III SA/Kr 1330/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Elżbieta Kremer WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. sprawy ze skarg R. M. na decyzje Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 21 września 2011r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie z dnia 21 września 2011r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne skargi oddala Zaskarżoną przez R. M. decyzją z dnia 21 września 2011 roku znak [...] Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] 2011 numer [...] kierującą R. M. na badania lekarskie. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 122 ust. 1 pkt. 3 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 roku Nr 108 poz. 908 ze zm.). Decyzją z dnia 21 września 2011 roku znak [...] Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] 2011 numer [...] kierującą R. M. na badania psychologiczne. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym . Decyzje zapadły w następujących okolicznościach stanu faktycznego: Decyzją z dnia [...] 2011 numer [...] Komendant Powiatowy Policji na podstawie przepisu art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym skierował R. M. na badania lekarskie z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości w dniu 24 czerwca 2011r. w Ś woj. [...]. Decyzją z dnia [...] 2011 numer [...] Komendant Powiatowy Policji na podstawie przepisu art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym skierował R. M. na badania psychologiczne z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości w dniu 24 czerwca 2011r. w Ś woj. [...]. W odwołaniu od w.w decyzji R. M. podniósł, że decyzje są przedwczesne, gdyż kwestia kierowania przez niego pojazdu w stanie nietrzeźwości nie została prawomocnie rozstrzygnięta. Sąd Rejonowy wydał w dniu 11 sierpnia 2011r. wyrok nakazowy, od którego skarżący wniósł sprzeciw. Odbyła się pierwsza rozprawa. Po rozpoznaniu odwołania Komendant Wojewódzki Policji wydał opisane na wstępie decyzje, stwierdzając w uzasadnieniu decyzji, że zarzuty zawarte w odwołaniach nie zasługują na uwzględnienie. Wyjaśnił, że przeciwko R. M. prowadzone było postępowanie karne o przestępstwo z art. 178 a §1 i § 4 Kodeksu Karnego. W toku tego postępowania karnego zebrano dowody, z których jednoznacznie wynika, że w dniu 24 czerwca 2011 roku w miejscowości Ś R. M. kierował samochodem marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] w stanie nietrzeźwości przy stwierdzonej zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu wynoszącym: l badanie - 0,89 mg/l w 1 dm3 (godzina 1—); II badanie - 0,76 mg/l w 1 dm3 (godzina 1—), i w ten sposób nie zastosował się do prawomocnie orzeczonego przez Sąd Rejonowy (sygnatura akt [...]) zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Dopuścił się bowiem czynu karalnego, będąc wcześniej skazanym za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Organ podkreślił, że ujawnienie faktu prowadzenia przez skarżącego pojazdu w stanie nietrzeźwości bezwarunkowo obligowało Komendanta Powiatowego Policji do skierowania R. M. na badanie lekarskie określone w art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym a także na badanie psychologiczne określone z kolei w art. 124 ust. 1 pkt. 2 lit. a oraz art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Ponadto organ wyjaśnił, że obowiązujące we wskazanym zakresie przepisy w żaden sposób nie warunkują ustawowego wymogu skierowania na badania od tego, czy w sprawie zapadł prawomocny wyrok sądowy czy też nie, a przymusowe, administracyjne kierowanie na badania lekarskie osób kierujących pojazdami w stanie nietrzeźwości ma za zadanie zapewnienie bezpieczeństwa dla życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego. Ten szczególny obowiązek dbania o bezpieczeństwo spoczywa na organach Policji, które ustawodawca wyposażył w administracyjnoprawne formy działania. W skardze na w.w. decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. M. podniósł argumenty odnoszące się do okoliczności sprawy kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, kwestionując skierowanie na badania lekarskie i psychologiczne w świetle niewyjaśnienia sprawy karnej, a zwłaszcza w świetle niewiarygodności świadka w sprawie. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie, dodając, że podważanie przez skarżącego wiarygodności świadka zmierza wyłącznie do uniknięcia konsekwencji administracyjnej czynu. Organ wyjaśnił raz jeszcze, że postępowanie karne w toku nie jest przeszkodą do wydania skierowania na badania lekarskie. Ustawową przesłanką skierowania na badania nie jest uprzednie ustalenie kwalifikacji prawnej czynu ani winy sprawcy, W przypadku kielujących pojazdami w stanie nietrzeźwości lub po użyciu podobnie działającego środka wystarczające jest ujawnienie, że dana osoba kierowała pojazdem a wynik badania potwierdził w jej organizmie obecność alkoholu lub podobnie działającego środka. Jak dalej wyjaśnił organ, przepis art. 122 ust. 1 pkt 3 w.w. ustawy posługuje się sformułowaniem, że "badaniom podlega kierujący" , nie posługuje się natomiast określeniem sprawca, uznany za winnego, obwiniony, skazany – a tylko przez odwołanie do takiej terminologii z zakresu prawa karnego można by wnioskować o konieczności uprzedniego rozstrzygnięcia sądu karnego w zakresie winy. Organ zauważył też, że uzależnienie skierowania od zaistnienia określonych przesłanek faktycznych a nie statusu prawnego osoby w postępowaniu karnym ma swoje uzasadnienie wyłącznie w potrzebie niezwłocznego ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Nie jest to sankcja karna ale czynność administracyjno-prawna zmierzająca do ewentualnego cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami z przyczyn zdrowotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie posiada natomiast kompetencji do oceny celowości oraz słuszności skarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z przepisem 134 § 1 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dopatrzył się, aby w zaskarżonych przez R. M. decyzjach zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, w stopniu uzasadniającym uchylenie bądź stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowią przepisy art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b oraz art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r., nr 108, poz.908 ze zm.). Ustawodawca jednoznacznie określił, że skierowanie na badanie psychologiczne oraz lekarskie następuje w drodze decyzji wydawanej przez organ kontroli ruchu drogowego. Przyczynę skierowania na badanie psychologiczne stanowi stwierdzenie, że kierujący pojazdem silnikowym kierował nim w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Te same przesłanki decydują o skierowaniu na badania lekarskie. Zgodnie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących prace na stanowisku kierowcy (Dz. U. z 2005 r., nr 69, poz. 622) wydanym na podstawie delegacji z art. 125 w.w ustawy, osobie, o której mowa w art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, decyzję o skierowaniu na badanie psychologiczne, wydaje komendant powiatowy (miejski, rejonowy) Policji, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym kierowała w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie jak alkohol. Zgodnie natomiast z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r., Nr 2, poz.15) kierującemu pojazdem, o którym mowa w art. 122 ust.1 pkt 3 ustawy, skierowanie na badanie lekarskie wydaje komendant powiatowy Policji w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym nastąpił wypadek drogowy, albo od dnia, w którym kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że termin wydania przez organ kontroli ruchu drogowego decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne, o których mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców oraz osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy jest terminem instrukcyjnym (por. uchwałę 7 sędziów NSA z 20 maja 2010r. I OPS 12/09 (LEX nr 577569), którego upływ nie ma wpływu na umocowanie do wydania decyzji w przedmiocie badań. Tezę tę należy odnieść również do terminu skierowania na badania lekarskie. Jak zauważył Sąd w uzasadnieniu wskazanej uchwały, "kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości czy po użyciu środka działającego podobnie jak alkohol lub wielokrotne naruszenie zasad ruchu drogowego może uzasadniać przypuszczenie, że osoba kierująca utraciła sprawność psychofizyczną niezbędną do posiadania uprawnień do kierowania pojazdami. Domniemanie to wymaga doprowadzenia do zweryfikowania kondycji psychicznej tej osoby i nie powinno mieć znaczenia, czy skierowanie na takie badania zostałoby jej wydane z przekroczeniem terminu wskazanego w § 2 ust. 1 rozporządzenia". W rozpoznawanych sprawach zarówno skierowanie R. M. na badania lekarskie jak i psychologiczne nastąpiło we wskazanym w rozporządzeniu terminie, to jest przed upływem trzydziestego dnia od dnia zdarzenia kierowania przez R. M. pojazdem w stanie w stanie nietrzeźwości. Decyzje zostały wydane w dniu [...] 2011r., a zdarzenie miało miejsce w dniu 24 czerwca 2011r. Rozstrzygnięciu podlega natomiast zasadnicza kwestia - czy ustalenie, że kierujący pojazdem znajdował się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem innego środka działającego podobnie do alkoholu, może nastąpić wyłącznie po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego, w którym stwierdzone zostanie, że popełnił on czyn określony w art. 178a § 1 k.k., czy też zaistnienie tej przesłanki organ kontroli ruchu drogowego ustala samodzielnie i niezależnie od toczącego się postępowania karnego. R. M. formułuje na tle tego pytania zarzuty skargi i uważa, że decyzje w przedmiocie skierowania go na badanie lekarskie i psychologiczne są przedwczesne i jako takie pozbawione podstawy prawnej, gdyż zapadły w toku postępowania karnego i nieustalonej jeszcze winy w zdarzeniu opisanym w decyzji polegającym na kierowaniu pojazdem w stanie nietrzeźwości. W ocenie Sądu sposób zakończenia postępowania karnego nie jest w tym wypadku zagadnieniem prejudycjalnym, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, od którego zależy rozstrzygnięcie sprawy. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Tok i sposób zakończenia postępowania karnego należy jedynie do sfery ustaleń faktycznych w prowadzonym na podstawie przepisów art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b oraz art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym postępowaniu administracyjnym. Z brzmienia tych przepisów nie wynika aby decyzja o skierowaniu na badanie lekarskie była uzależniona od prawomocnego zakończenia postępowania karnego. Przepis wymaga natomiast ustalenia przez organ kontroli ruchu drogowego, że kierujący pojazdem był w stanie nietrzeźwości lub po użyciu innych środków działających podobnie do alkoholu. Także żaden inny przepis ustawy, ani żaden z przepisów rozporządzeń w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących prace na stanowisku kierowcy nie uzależnia skierowania na badania lekarskie osoby, która kierowała w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie jak alkohol, od ewentualnego rozstrzygnięcia sprawy karnej. Ustaleń niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy organ musi dokonać zatem samodzielnie, we wszczętym z urzędu postępowaniu administracyjnym. Toczące się postępowanie karne nie stanowiło zatem przeszkody prawnej do zakończenia niniejszej sprawy (podobnie w wyroku WSA w Łodzi z 9 grudnia 2010r. , sygn. akt III SA/Łd 482/2010, LexPolonica nr 3967680). Zwrócić uwagę należy też na cel przepisów o skierowaniu na badania lekarskie i psychologiczne, uniezależniających skierowanie od postępowania karnego – w tym kontekście skierowanie na badanie lekarskie dopiero po wydaniu wyroku skazującego, a więc kiedy kierujący pojazdem silnikowym nie ma już uprawnień do prowadzenia takiego pojazdu i niekiedy po dłuższym okresie czasu, byłoby spóźnione i bezcelowe. Celem przedmiotowej regulacji jest niezwłoczne reagowanie na wszelkie naruszenie przepisów prawa drogowego i karnego. Ponadto o sprawstwie w rozumieniu prawa karnego możemy mówić jedynie po prawomocnym zakończeniu postępowania, co może w przypadku niektórych spraw trwać kilka lat. Uzależnienie wyników przedmiotowego postępowania od postępowania karnego mija się z celem przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym w przedmiocie badań lekarskich i psychologicznych jakim jest prewencja i niedopuszczenie do udziału w ruchu drogowym osób pozbawionych odpowiednich predyspozycji psychicznych i fizycznych. Nie bez znaczenia jest także rozróżnienie w przepisie art. 124 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym w charakterystyce osób kierowanych na badania psychologiczne. Mianowicie, przepis stanowiący podstawę prawną zaskarżonej decyzji art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a posługuje się określeniem: "kierujący pojazdem silnikowym", a przepis art. 124 ust. 1 pkt 3 określeniem "kierujący będący sprawcą wypadku drogowego, w którym jest zabity lub ranny". Ten drugi przepis wyraźnie nawiązuje do pojęć prawa karnego, uzależniając wydanie w tym zakresie decyzji od uprzedniego ustalenia w postępowaniu karnym sprawstwa w zdarzeniu drogowym. Rozróżnienie to miało na względzie szczególną profilaktykę w zachowaniach osób kierujących pojazdami mechanicznymi znajdujących się w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargi R. M. na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.