III SA/Kr 1334/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2011 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2010r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 104, art. 107 kpa oraz art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8, art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 22 pkt 1, art. 40 ust. 2, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), odmówił Z. G. przyznania zasiłku celowego na pokrycie strat powstałych w wyniku występowania niekorzystnych warunków atmosferycznych na terenie Gminy C. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w celu zaspokojenia niezbędnej życiowej potrzeby życiowej może być przyznany zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ustawy o pomocy społecznej. Z. G. w dniu 16 czerwca 2010r. złożył do Urzędu Gminy w C wniosek o przyznanie pomocy finansowej do wysokości 100 tyś. zł w związku z powstałą szkodą w domu nr [...] w A, na skutek osuwania się gruntu od nocy z 3 na 4 czerwca 2010r. Organ wskazał, że 8 czerwca 2010r. PINB dokonał przeglądu budynku i stwierdził znaczne jego uszkodzenie budynku. 21 czerwca 2010r. sporządzono protokół z oględzin budynku i stwierdzono, że budynek nie może być zamieszkiwany. Rzeczoznawca majątkowy wycenił koszty remontu budynku na kwotę 34.378 zł. Burmistrz Gminy C postanowieniem z [...] 2010r. przekazał sprawę do rozpatrzenia MOPS w związku z miejscem zamieszkania wnioskodawcy przy ul. B w K. Z wywiadu środowiskowego wynika, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Małżonkowie utrzymują się z emerytur płaconych z ZUS w kwocie łącznej 2.222,29 zł. Ponadto są właścicielami mieszkania o powierzchni 44 m2, które dla wnioskodawcy i jego rodziny stanowi miejsce stałego pobytu. Strona ponadto oświadczyła, że jej centrum życiowym i miejscem zamieszkania jest K, a dom rodzinny w A traktuje jako miejsce wypoczynku i leczenia płuc. Organ l instancji postąpił zgodnie z zaleceniami Urzędu Wojewódzkiego z dnia 6 lipca 2010r., zgodnie z którymi, jeśli w uszkodzonym na skutek powodzi w maju i czerwcu 2010r. budynku przed klęską żywiołową nie było prowadzone gospodarstwo domowe, nie zachodzą przesłanki do przyznania zasiłku celowego. Organ wyjaśnił, że pomoc społeczna nie ma charakteru odszkodowania, a ma umożliwić poszkodowanym zaspokojenie ich potrzeb życiowych. Z. G. złożył odwołanie, podnosząc, że postanowienie Burmistrza Gminy C o przekazaniu sprawy do rozpoznania przez MOPS otrzymał w dniu 19 lipca 2010r. i dlatego nie miał możliwości zaskarżenia tego postanowienia. Na dowód, że prowadził i nadal prowadzi gospodarstwo domowe w A odwołujący się przedstawił rachunki za energię elektryczną, gaz, telefon oraz dowód opłacenia podatku rolnego. Stwierdził, że nigdy wcześniej nie korzystał z pomocy społecznej i podkreślił, że nie posiada własnych środków umożliwiających dokonanie na własny koszt remontu uszkodzonego domu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 11 października 2010r, znak: [...], wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 8, art. 39, art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium przytoczyło ustalenia dokonane przez organ l instancji oraz treść przepisów regulujących przyznawanie zasiłków celowych. Wskazało, że dochód rodziny odwołującego się przekracza kryterium dochodowe ustalone zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej na kwotę 351 zł. Natomiast jeżeli chodzi o zasiłek przyznawany na podstawie art. 40 ustawy, Kolegium uznało, że w celu przyznania tego zasiłku nie mieści się dokonanie remontu zniszczonego na skutek klęski żywiołowej budynku, który nie był przed wydarzeniem powodującym szkody przeznaczony na cele stałego zamieszkania. Kolegium nie przyznało racji twierdzeniom odwołującego się, iż do dnia 30 czerwca 2010r. zamieszkiwał na stałe w A. Zdaniem Kolegium nie było to możliwe ze względu na stan budynku od nocy z 3 na 4 czerwca 2010 r., kiedy nastąpiło zniszczenie budynku. Najistotniejsze natomiast informacje na temat centrum życiowego znajdują się we wnioskach zawartych przez pracownika socjalnego, który przeprowadzał w mieszkaniu strony w K przy ul. B, wywiad środowiskowy, a który ustalił, że K to miejsce, w którym odwołujący się stale przebywa z zamiarem stałego pobytu. Podobnie stwierdził odwołujący się w oświadczeniu z dnia 19 lipca 2010r., a już na samym początku postępowania administracyjnego strona jako adres zamieszkania podawała nie A, ale K. Zdaniem Kolegium sytuacja wnioskodawcy była badana zgodnie z zasadą, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej i wobec dokonanych ustaleń Kolegium uznało, że decyzja organu l instancji nie naruszała zasad ogólnych przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Skargę na powyższą decyzję SKO wniósł Z. G., podnosząc, że od 1998 roku mieszka i prowadzi gospodarstwo rolne w A, zaś fakt uszkodzenia jego domu w wyniku klęski żywiołowej nie budzi wątpliwości. Dlatego w ocenie skarżącego decyzja Kolegium jest krzywdząca i niesprawiedliwa. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. W kontrolowanym postępowaniu bezspornym było, że dom nr [...] położony w A, a należący do skarżącego, został uszkodzony na skutek osuwania się gruntu zapoczątkowanego w nocy z 3 na 4 czerwca 2010r. Okoliczności te zostały potwierdzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (przegląd budynku uszkodzonego przez powódź - k. 8-13 akt adm.) oraz przez oględziny przeprowadzone 21 czerwca 2010r. (protokół- k. 16 akt adm.). Natomiast skarżący zakwestionował ustalenia organów administracji dotyczące jego miejsca zamieszkania. Nie ulega wątpliwości, że skarżący oprócz domu w A posiada mieszkanie w K przy ul. B. Istotnym dla rozstrzygnięcia w kontrolowanym postępowaniu było przyjęcie przez organy, że skarżący na stałe zamieszkuje w K, tam prowadzi swoje gospodarstwo domowe i jest to jego centrum życiowe. W ocenie Sądu było to prawidłowe ustalenie, ponieważ sam skarżący w toku postępowania administracyjnego konsekwentnie podawał adres w K przy ul. B jako swoje miejsce zamieszkania. Dotyczy to przytoczonego wyżej przeglądu budynku przeprowadzonego przez PINB (k. 13 akt adm.), wniosku skarżącego o przyznanie środków finansowych na odbudowę budynku mieszkalnego z 16 czerwca 2010r. i dołączonego oświadczenia (k. 14 i 16 akt adm.) oraz wywiadu przeprowadzonego przez pracownika socjalnego MOPS (k. 40-50 akt adm.). Także w odwołaniu od decyzji organu l instancji skarżący podał jako swój adres ul. B w K. Ponadto skarżący podał, że on oraz żona otrzymują emerytury wypłacane przez oddział ZUS. Wszystkie te okoliczności wskazują, że centrum życiowym skarżącego i jego miejscem zamieszkania jest K. Nie zmienia tego faktu częste przebywanie przez skarżącego w domu w A, ponieważ dla ustalenia miejsca zamieszkania osoby rozstrzygający nie jest sam fakt pobytu w danej miejscowości, lecz zamiar tej osoby założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Podawanie przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego adresu, pobieranie przez niego emerytury w K, wreszcie potwierdzenie przez samego skarżącego w treści wywiadu, że za "swoje centrum życiowe i miejsce stałego pobytu uważa K", zaś "A jest domem rodzinnym traktowanym jako miejsce wypoczynku" (k. 50 akt adm.) potwierdzają, że miejscem zamieszkania skarżącego jest K i ustalenia organów w tym zakresie były prawidłowe. Fakt, że z tytułu posiadania domu w A skarżący opłaca podatek rolny i leśny oraz uiszcza opłaty za media nie przesądzają o miejscu zamieszkania skarżącego, lecz są zwykłymi czynnościami związanymi z posiadaniem i utrzymaniem nieruchomości. Wyjaśnić trzeba, że posiadanie nawet kilku nieruchomości w różnych miejscowościach nie oznacza, że osoba ma kilka miejsc zamieszkania. Dlatego zarzuty skargi w tym zakresie należało uznać za niezasadne, gdyż całokształt okoliczności jednoznacznie wskazuje, że miejscem zamieszkania skarżącego jest K. W kontrolowanym postępowaniu skarżący ubiegał się o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie od tego przepisu zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Jest to szczególnego rodzaju zasiłek celowy, ponieważ mogą go otrzymać osoby niezależnie od swoich dochodów i może być przyznany bezzwrotnie. Ocenę okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia, jego przyznanie a także określenie kwoty zasiłku oraz zastrzeżenie jego zwrotu (częściowego lub całkowitego) pozostawiono swobodnej ocenie organu. Oczywistym jest, że wydawanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności czy arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, ramy uznania określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Istotnym jest, że wydając decyzję o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem ustanowionego przepisu oraz normami etycznymi. Dlatego dla właściwej oceny zaskarżonej decyzji, wydanej na podstawie ustawy o pomocy społecznej, konieczne jest przytoczenie celu, jaki ustawodawca postawił przed pomocą społeczną. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z drugiej strony z treści art. 3 ustawy pomoc społeczna nie ma służyć pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych, lecz jedynie wspierać osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiać im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Odnosząc powyższe zasady do kontrolowanego postępowania, wskazać trzeba, że zadaniem organów administracji było ustalenie, czy szkoda, jaka niewątpliwie powstała w budynku skarżącego w A na skutek osuwania się ziemi była tego rodzaju, że strona nie była w stanie przezwyciężyć zaistniałej sytuacji przy wykorzystaniu jej własnych uprawnień, zasobów i możliwości. W ocenie Sądu organy właściwie odczytały treść art. 40 w związku z art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej i poczyniły w tym celu odpowiednie ustalenia. Podkreślić trzeba, że organy pomocy społecznej muszą też brać pod uwagę fakt, że posiadane przez nie środki finansowe są ograniczone i dlatego w przypadku pomocy przyznawanej osobom dotkniętym zdarzeniem losowym w postaci powodzi pomoc powinna być skierowana w pierwszej kolejności do osób zamieszkujących w domach czy lokalach mieszkalnych, które uległy zniszczeniu bądź uszkodzeniu i które przez to znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, jakiej nie są w stanie same, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości przezwyciężyć. Skoro prawidłowo ustalono, że skarżący na stałe zamieszkuje w K i tam prowadzi gospodarstwo domowe, to należało uznać, że w wyniku osuwania się ziemi nie powstały straty w gospodarstwie domowym skarżącego i nie znalazł się skarżący w sytuacji życiowej, której nie byłby w stanie przezwyciężyć przy wykorzystaniu własnych środków i możliwości. Konsekwencją takich ustaleń musiała być odmowa przyznania świadczenia. Dlatego Sądu uznał, że odmowa przyznania zasiłku celowego była uzasadniona, bowiem samo powstanie, na skutek zdarzenia losowego, straty w nieruchomości budynkowej stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ta ma zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia zasiłku celowego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 lipca 2008r., sygn. akt IV SA/GI 182/08, Lex Omega nr 509562). Mając na uwadze powyższe, należało uznać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i oddalić skargę na podstawie art. 151 ppsa.