III SA/Kr 1336/06

PostanowienieWSA w Krakowie2007-10-26

Skład orzekający: Monika Rudzka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba bezrobotna, która korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej zasiłku dla bezrobotnych, może jednocześnie ubiegać się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu na zasadach prawa pomocy, jeśli jej sytuacja finansowa budzi wątpliwości?
Ratio decidendi
Sąd umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając je za bezprzedmiotowe ze względu na ustawowe zwolnienie strony skarżącej od ponoszenia kosztów w sprawach dotyczących zasiłków dla bezrobotnych. Jednocześnie sąd oddalił wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób wystarczający swojej trudnej sytuacji materialnej, a złożone oświadczenia budziły wątpliwości co do ich prawdziwości i kompletności, co uniemożliwiło rzetelną ocenę jego możliwości płatniczych.
Stan faktyczny
Skarżący, W. P., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w związku ze skargą kasacyjną od wyroku oddalającego jego skargę na decyzję Wojewody w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący opisał swoją trudną sytuację materialną jako osobę bezrobotną od listopada 2005 roku, zadłużoną i nieposiadającą znaczącego majątku. Po wezwaniu do uzupełnienia wniosku, skarżący przedstawił dane dotyczące swoich miesięcznych wydatków i dochodów, które budziły wątpliwości sądu co do ich kompletności i prawdziwości.
Rozstrzygnięcie
Sąd postanowił umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i oddalić wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 26 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych p o s t a n a w i a I) umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych II) oddalić wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu W dniu [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W. P., na urzędowym formularzu, o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wydanego w niniejszej sprawie orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia [...] oddalającego skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych. We wniosku tym skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego sytuacja finansowa jest katastrofalna po utracie pracy w szkolnictwie. Od listopada 2005 roku pozostaje bez jakiejkolwiek pracy i pomocy finansowej, jest zadłużony. W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o powierzchni 58,2 m². Poza nim nie posiada żadnego majątku nieruchomego, oszczędności, jak również cennych ruchomości. W związku z tym, że dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny możliwości płatniczych skarżącego został on wezwany do jego uzupełnienia poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz nadesłanie dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że wysokość jego miesięcznych płatności w miesiącu lipcu 2007 roku wyniosła 491,15 zł, w sierpniu 2007 roku 520,18 zł, zaś we wrześniu 2007 roku wyniosła 491,15 zł. Ponadto ponosi on stałe wydatki na leczenie średnio 100 zł miesięcznie. Nie korzysta z pomocy społecznej. Jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna od miesiąca listopada 2005 roku, lecz ze względu na swój wiek nie otrzymuje żadnych ofert pracy. Posiada zadłużenie z Spółdzielni Mieszkaniowej. Nie uzyskuje dochodów z prac dorywczych, gdyż ze względu na swój stan zdrowia podjęcie pracy jest niemożliwe. Skarżący jest kawalerem, nie ma dzieci, ani rodzeństwa. Z załączonych do pisma dokumentów w postaci wyciągów bankowych wynika, że stan konta skarżącego na koniec miesiąca sierpnia wynosił 41,33 zł. Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym PIT-37 wynika, że w roku [...] skarżący osiągnął przychód w wysokości 127,72 zł. Skarżący załączył także kserokopie dowodów ponoszonych opłat za czynsz w Spółdzielni Mieszkaniowej, rachunków za energię elektryczną, gaz oraz lekarstwa. Mając na uwadze powyższe należało zważyć, co następuje: Zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit "b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 150, poz. 1270 ze zmianami) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Z brzmienia tego przepisu wynika jednoznacznie, że strona skarżąca działanie lub bezczynność organu administracji w sprawach dotyczących zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy. W takiej sytuacji, działając na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, umorzono postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając je za bezprzedmiotowe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domaga się również ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. Zgodnie z art. 262 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie dla stron korzystających z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Z powyższego wynika, że to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy, winien był przekonać Sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. W niniejszej sprawie skarżący złożył, co prawda oświadczenie, o którym mowa w art. 252 w/w ustawy, jednakże zawarte w nim dane są nieścisłe i budzą poważne wątpliwości co do ich prawdziwości. Zarówno ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również z dodatkowego oświadczenia z dnia 2 października 2007 roku wynika, iż skarżący nie posiada żadnego dochodu. Jest on osobą bezrobotną, która ze względu na swój stan zdrowia nie jest w stanie podjąć żadnej pracy. Jednocześnie, przy braku jakichkolwiek dochodów i oszczędności, skarżący reguluje na bieżąco wszelkie rachunki, których wysokość wynosi miesięcznie ok. 500 zł. Na konto bankowe skarżący dokonuje miesięcznie wpłaty w wysokości 10 zł. Podkreślić także wypada, że pomimo deklarowanej trudnej sytuacji materialnej skarżący nie korzysta z żadnej formy pomocy społecznej. Powyższe fakty mogą prowadzić do wniosku, że skarżący nie ujawnia wszystkich dochodów, które uzyskuje. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że skoro złożone przez skarżącego oświadczenia nie zawierają dokładnych danych o jego rzeczywistej sytuacji majątkowej - nie odpowiadają one standardowi określonemu w art. 252 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uniemożliwiają tym samym orzekającemu rzetelną ocenę możliwościach płatniczych skarżącego. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. "b" oraz art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1, art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło