III SA/Kr 134/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z kosztów postępowania rozgraniczeniowego postanawia: I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że nie ma osób, które pozostawałby z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek wykazał dom o powierzchni 100 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 4,45 ha składającą się z 2,85 gruntów rolny i 1,60 ha lasu, zabudowaną budynkiem mieszkalnym i gospodarczymi. Nadmienił, iż są to budynki stare w złym stanie technicznym. Oświadczył, że opisane gospodarstwo rolne oddał w dzierżawę lecz z tego tytułu nie osiąga dochodów. Zadeklarował brak innych nieruchomości, zasobów i przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody oszacował na kwotę 916,89 zł renty z KRUS. Uzasadniając swoje starania oświadczył iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Powtórzył, że nie posiada innego majątku ani dochodów prócz wykazanych. Wyjaśnił, że jest żonaty lecz żona nie mieszka z nim i nie może liczyć na jej pomoc gdyż w rzeczywistości nie utrzymuje z nią żadnych kontaktów. Z uwagi na zły stan zdrowia ponosi wydatki na leczenie i lekarstwa. Twierdzi, że pozostaje w stałym leczeniu u lekarzy specjalistów w szpitalu B. Podniósł, że wykazana renta z KRUS nie wystarcza na zaspokojenie jego potrzeb życiowych. Wymieniając zobowiązania i stałe miesięczne wydatki podał, że opłaty za prąd to 120 zł, za gaz 30 zł, wyżywienie 500 zł, ubranie 100 zł, leczenie 150 zł, spłata kredytu 100 zł. Do tego dochodzi rocznie ubezpieczenie budynków 358 zł, ubezpieczenie pojazdów 919 zł, podatek leśny i od nieruchomości 87 zł. W dołączonym do wniosku piśmie procesowym powtórzył , że wnosi o zwolnienie od kosztów postępowania oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z uwagi na brak możliwości samodzielnego poniesienia kosztów postępowania. Z urzędu stwierdza się, że w przedstawionych przez organ wraz ze skargą aktach administracyjnych zalegają na kartach: ✓ 174 – oświadczenie skarżącego o posiadanych nieruchomościach i wartościowych ruchomościach, ✓ 175 – kopia decyzji KRUS, ✓ 176 – umowa dzierżawy, ✓ 177 – nakaz płatniczy, ✓ 178-180 – rachunki za energię elektryczną, ✓ 181 – faktura za gaz, ✓ 182 pokwitowanie ubezpieczenia budynków, ✓ 183-185 – polisy OC ✓ 186-192 – umowa kredytu konsumpcyjnego , ✓ 193 – umowa ubezpieczenia życia. Wymienione dokumenty źródłowe potwierdzają oświadczania skarżącego co do tego, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 4,55 ha w tym 1,26 ha lasu oraz, że utrzymuje się z niewielkiej renty KRUS. Z zawartej przez skarżącego umowy dzierżawy wynika, że za dzierżawę gruntów rolnych dzierżawca obowiązany jest opłacać czynsz tylko w wysokości podatku rolnego. Należące do skarżącego pojazdy za które opłaca OC to samochód osobowy VW Golf z 1996 r., samochód osobowy Skoda 105 z 1988 r., ciągnik Ursus z 1971 r.. Średni miesięczny koszt energii elektrycznej szacować należy na ok. 120 zł, gazu na ok. 30 zł. Do tego dochodzi konieczność zarezerwowania kwoty ok. 919 zł na opłacenie ubezpieczeń pojazdów, oraz 358 zł na ubezpieczenia budynków. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, dochody. Oświadczenia te uzupełnione treścią dokumentów źródłowych zalegających w przedstawionych przez organ wraz ze skargą aktach administracyjnych są wystarczające dla oceny aktualnych możliwości płatniczych strony, bez konieczności wzywania skarżącego o dodatkowe wyjaśnienia. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy obecnym poziome cen oraz usług wykazane przez skarżącego dochody wystarczają z trudem na opędzenie jego podstawowych potrzeb życiowych. Okoliczność, że do skarżącego należy wykazany dom (gdzie zamieszkuje) i gospodarstwo rolne (które wydzierżawia w zamian za opłacenie podatku rolnego) nie zmienia tego oglądu. Chociaż bowiem potencjalnie posiadają określoną wartość sprzedażną lub podkładową to jednak trudno byłoby wymagać od skarżącego zbycia lub obciążenia tego majątku celem pozyskania środków na koszty sądowe czy wynagrodzenie dla pełnomocnika z wyboru albowiem rozporządzenia tego rodzaju godziłby w podstawę egzystencji tego człowieka. Okoliczność, że z lasu stanowiącego własność skarżącego jest potencjalnie do pozyskania 80 m3 drewna również niczego nie przesądza. Po pierwsze w wieku rębnym jest tylko 37 m3 drewna. Po drugie nie wiadomo jakiego rodzaju i gatunku jest to drewno (istnieje zasadnicza różnica w wartości między tzw. drewnem budowlanym a drewnem opałowym). Po trzecie ewentualna wycinka obejmuje czasokres najbliższych 10 lat (!). Podobnie rzecz się przedstawia z należącymi do skarżącego pojazdami a więc 22-letnim VW Golf, 30-letnią Skodą 105 oraz 47-letnim ciągnikiem Ursus, które nie przedstawiają większej wartości rynkowej. Przeciwnie problemem może być ich zbycie. Zezłomowanie wiąże się zaś z dodatkowymi kosztami dla skarżącego. Sytuację komplikuje nieco sytuacja rodzinna skarżącego albowiem co do zasady póki małżeństwo trwa a sąd nie orzekł rozwodu ani separacji, to zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Obowiązek pomocy o którym mowa w art. 23 kro obejmuje swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych przez jednego z małżonków i pokrywanie związanych z nimi kosztów. Wskazując na powyższe należy jednak zachować rozsądną relację proporcjonalności pomiędzy stosowanym środkiem a celem prawa pomocy, którym jest umożliwienie stronie dochodzenia swoich praw w procesie, gdy jej sytuacja finansowa nie pozwala w pełni korzystać z przysługujących uprawnień. W sytuacji zaś gdy skarżący konsekwentnie podnosi i tłumaczy, że z żoną nie mieszka i nie utrzymuje żadnych kontaktów, trudno spodziewać się by otrzymał od małżonki wsparcie finansowe, które pozwoliłby mu opłacić koszty niniejszego postępowania. Uwzględniając to wszystko udzielono więc skarżącemu pomocy, o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekając jak sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 1 ppsa w związku z art. 245 §2 ppsa.