III SA/Kr 1340/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego skargę oddala Decyzją z dnia 1 sierpnia 2017 r. ([...]) na podstawie art. 2 ust. 1,art. 8 ust. 1, pkt 2, art. 37 ust. 1 pkt 2, ust. 2pkt 2, art. 107 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r, poz. 930 ze zm.) oraz art. 104 , 107 kpa Burmistrz Miasta odmówił J. P. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku stałego. Organ wyjaśnił, że podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu 25.07.2017 r. pracownik socjalny domagał się od J. P. oświadczenia o dochodach za miesiąc czerwiec b. r. oraz oświadczenia o stanie majątkowym a ww. odmówił przekazania wypełnionych oświadczeń. Odmowa złożenia oświadczeń jest podstawą wydania decyzji o nieprzyznaniu świadczeń. Ponadto brak współpracy ,a w szczególności odmowa złożenia oświadczenia o dochodach uniemożliwia prawidłowe ustalenie dochodu rodziny, a tym samym nie pozwala na skonfrontowanie tego dochodu z obowiązującymi kryteriami dochodowymi. Prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobom, których dochód nie przekracza kwoty zwanej "kryterium dochodowym", a uzyskanie pomocy społecznej możliwe jest przy spełnieniu dwóch przesłanek t. j. wystąpieniu trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości samodzielnego jej przezwyciężenia. Od ww. decyzji odwołanie złożył J. P., który wyraził niezadowolenie, zarzucając organom pomocy społecznej brak pomocy w sytuacji bezdomności, oraz podważając ustalenia organu pierwszej instancji. Decyzją z dnia 31 sierpnia 2017 r. ([...]) na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa w zw. z art. 6, 8, 11, 14, 37, 98, 104 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji (omyłkowo podając datę jej wydania) Organ odwoławczy ustalił, że J. P. jest osobą niepełnosprawną o lekkim stopniu niepełnosprawności, zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką D. P. w R przy ul. P. Matka skarżącego wyjechała w odwiedziny do córki w USA, jednakże w dalszym ciągu opłaca rachunki za mieszkanie własnościowe w którym mieszka wraz z synem. Skarżący wprawdzie wymeldował się z tego mieszkania jednakże w dalszym ciągu w nim przebywa, co zostało potwierdzone podczas wywiadu środowiskowego. Dochód rodziny skarżącego, która składa się z niego oraz jego matki D. P. - wynosi w sumie 1814,74 zł miesięcznie (1690,03 emerytura D. P. + 124,71 dodatek mieszkaniowy) co daje kwotę 907,37 zł miesięcznie na osobę. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku ( 514 zł na osobę). Organ wyjaśnił, że po pierwsze J. P. odmówił współpracy z organem pomocy społecznej poprzez odmowę złożenia oświadczenia o wysokości dochodu oraz oświadczenia majątkowego, czym naruszył przepis art.11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Po drugie zaś organ - bez pomocy skarżącego - samodzielnie ustalił dochód w rodzinie skarżącego i kwota tego dochodu przekracza kryterium dochodowe określone w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych. Z powyższego wynika więc, że strona nie kwalifikowała się do przyznania zasiłku stałego z uwagi na brak współpracy z pracownikiem socjalnym oraz przekroczenie kryterium dochodowego a zatem organ l instancji słusznie odmówił przyznania świadczenia. W ocenie organu odwoławczego organ l instancji przeprowadził prawidłowe postępowanie, ustalił fakty a następnie podjął prawidłową merytorycznie decyzję. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei w myśl art. 4 wymienionej ustawy, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej zobowiązane są do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Brak takiego współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może być podstawą odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej, o czym stanowi art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Wyjaśniono nadto, że pomoc społeczna powinna mieć charakter doraźny i nie może prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z niej stałego źródła dochodu. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna, jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania. Na powyższe rozstrzygnięcie J. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wskazując na nieprawidłowości w funkcjonowaniu organu oraz błędne ustalenie stanu faktycznego. Podniósł, że jest bezdomny i nie prowadzi gospodarstwa domowego wspólnie z matką. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. W świetle powyższych zasad skarga J. P. nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Dla dokonania oceny zaskarżonych decyzji konieczne jest odwołanie się do zasad ogólnych zawartych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2013.182 ze zm.), dalej u.p.s. lub ustawa. Stosownie do art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Nie ulega więc wątpliwości, że pomoc społeczna ma na celu jedynie wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy świadczący o tym, że skarżący odmówił pozytywnego współdziałania z organem pomocy społecznej w celu dokonania ustaleń faktycznych oraz, że kwota dochodu w rodzinie skarżącego przekracza kryterium dochodowe określone w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych. Powyższe stanowi przesłankę uzasadniającą odmówienie przyznania skarżącemu pomocy finansowej w formie zasiłku stałego. Wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z przepisem art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. Z brzmienia art. 107 ust. 5 ww. ustawy wynika, że podmiot odmawiający złożenia oświadczenia ma możliwość jego złożenia, a brak współdziałania z organem przyznającym pomoc społeczną zmierza do utrudnienia działań mających na celu ustalenie jego sytuacji materialnej. Negatywną konsekwencją braku współdziałania ma być decyzja odmowna. Przepis ten zakłada jednak po stronie wnioskodawcy istnienie pewnego nasilenia złej woli lub niedbalstwa, które skutkują odmową złożenia oświadczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2011 r., I OSK 1777/10, Lex nr 1070796). Z powyższego wynika, że na osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, zgodnie z art. 4, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1, 4a, 5 i 5b u.p.s. mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zatem żeby otrzymać pomoc społeczną, należy w tym kierunku powziąć pewne wysiłki. Zaś pierwszym wysiłkiem, jaki powinien uczynić ubiegający się o pomoc społeczną jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej. W niniejszej sprawie skarżący nie uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z ww. przepisu, skoro odmówił przekazania pracownikowi socjalnemu oświadczenia o dochodach za miesiąc czerwiec 2017 r. oraz oświadczenia o dochodach. Zaistniała więc podstawa prawna do odmowy przyznania skarżącemu pomocy finansowej w formie zasiłku stałego. Z analizy akt sprawy wynika również, że niezasadny jest zarzut skargi wskazujący na niewyjaśnienie przez organy okoliczności faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonych decyzji, tj., że skarżący wspólnie z matką prowadzi gospodarstwo domowe oraz, że nie jest bezdomny. W aktach sprawy znajduje się bowiem notatka Komendanta Powiatowego Policji z dnia 24 lipca 2017 r., z której wynika, że w trakcie kontroli w dniu 22 lipca 2017 r. skarżącego zastano w mieszkaniu pod adresem R, ul. P, mimo że nie posiada tam zameldowania na pobyt czasowy i stały oraz, że wszelką korespondencję odbiera pod. ww. adresem. Z notatki tej wynika również, że sąsiadka skarżącego widuje go na klatce schodowej. W konsekwencji, na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego organy prawidłowo ustaliły, że J. P. jest osobą niepełnosprawną o lekkim stopniu niepełnosprawności, zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką D. P. w R przy ul. P. Co prawda matka skarżącego wyjechała w odwiedziny do córki w USA, jednakże w dalszym ciągu opłaca rachunki za mieszkanie własnościowe, w którym mieszka wraz z synem. Skarżący wprawdzie wymeldował się z mieszkania, jednakże w dalszym ciągu w nim przebywa. Mimo braku współpracy ze strony skarżącego, organy administracji prawidłowo ustaliły również dochód rodziny skarżącego składającej się z matki skarżącego oraz skarżącego, który wynosi w sumie 1814,74 zł miesięcznie (1690,03 emerytura D. P. + 124,71 dodatek mieszkaniowy), co daje kwotę 907,37 zł miesięcznie na osobę. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku (514 zł na osobę). W kontekście powyższego strona nie kwalifikowała się do przyznania zasiłku stałego. Skarżący zaś nie wykazał w sposób wiarygodny swoich twierdzeń o odrębnym gospodarowaniu i bezdomności. Wbrew argumentom skarżącego nie można było zarzucić organom orzekającym naruszenia przepisów postępowania poprzez wadliwe ustalenie okoliczności stanu faktycznego i ich niewłaściwą ocenę, ale i przepisów prawa materialnego art. 37 ustawy o pomocy społecznej – poprzez jego nieprawidłową wykładnię i zastosowanie. W takim stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.