III SA/Kr 1342/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.), Sędziowie WSA Maria Zawadzka, ASR WSA Ewelina Dziuban, , po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 8 sierpnia 2025 r. znak SKO.ŚR/4111/210/2025 w sprawie odmowy wznowienia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2025 r Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymało w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 czerwca 2025r o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 9 listopada 2017 r., nr SKO.ŚR/4111/915/2017, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 4 września 2017 r., nr SO-03-6-833.39045.2016-1/17 o odmowie przyznania Panu W. G. świadczenia wychowawczego na dziecko A. G. W sprawie tej decyzją z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt SKO.ŚR/4111/915/2017 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 4 września 2017 r., nr SO-03-6-833.39045.2016-1/17, odmawiającą przyznania Panu W. G. świadczenia wychowawczego na dziecko A. G. Skarga na powyższą decyzję została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 21/18. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 października 2018 r. oddalił zażalenie Pana W. G. na postanowienie WSA w Krakowie (sygn. akt I OZ 891/18). W dniu 14 kwietnia 2018 r, a następnie 16 kwietnia 2018 r. Pan W. G. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kolegium z dnia 9 listopada 2017 r., nr SKO.ŚR/4111/915/2017. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w dniu 20 grudnia 2019 r. wydało postanowienie nr SKO.ŚR/4111/648/2018, w którym wznowiło postępowanie, jednak z uwagi na okoliczności toczących się postępowań sądowo-administracyjnych, dotyczących istoty sprawy objętej wskazaną wyżej decyzją postanowieniem z dnia 24 grudnia 2019 r., nr SKO.ŚR/4111/648/2018 Kolegium zawiesiło postępowanie wznowieniowe, aż do czasu zakończenia postępowań przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie. Po zakończeniu postępowań sądowo-administracyjnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 17 września o 2020 r. nr SKO.ŚR/4111/648/2018 podjęło postępowanie zawieszone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 grudnia 2019 r. nr SKO.ŚR/4111/648/2018, a następnie pod tą samą sygnaturą 9 października 2020 r. odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 9 listopada 2017 r., nr SKO.ŚR/4111/915/2017. Powyższe rozstrzygnięcie Kolegium zostało zaskarżone przez Pana W. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 6 września 2021 r uchylił zaskarżone postanowienie Kolegium. Mając na uwadze zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Kolegium zwróciło się do Pana W. G. wzywając Stronę o wykazanie, tzn. przedstawienie dowodów na okoliczność kiedy wyżej wymieniony uzyskał informację o zaistnieniu podstaw do wznowienia postępowania. Odpowiadając na wezwanie Pan W. G. przesłał do tut. Kolegium szereg pism z dnia 20 kwietnia 2022r, 22 kwietnia 2022r i 28 kwietnia 2022r. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Kolegium nie znalazło żadnej ustawowej podstawy do wznowienia postępowania, dlatego decyzją z 12 maja 2022 r., sygn. akt SKO.ŚR/4111/1587/2021 umorzyło wznowione postępowanie. Skarga na tę decyzję została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z 12 grudnia 2022 r. , sygn. III SA/Kr 1069/22. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 lutego 2024 r, w sprawie o sygnaturze III SA SAB/Kr 7/24, odrzucił też skargę Pana W. G. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Sąd uznał, że wniosek Skarżącego o wznowienie postępowania postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 9 listopada 2017 r., nr SKO.ŚR/4111/915/2017 orzekającą o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 4 września 2017r., nr SO-03-6.833.39045.2016-1/17 został załatwiony ostateczną i prawomocną decyzją SKO. W dniu 28 sierpnia 2024 r. Pan W. G. złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej w Gliwicach kolejny wniosek (pismo z dnia 26 sierpnia 2024 r.) o wznowienie postępowania (ewentualnie stwierdzenie nieważności decyzji) zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 9 listopada 2017 r., nr SKO.ŚR/4111/915/2017. Ośrodek Pomocy Społecznej w Gliwicach przekazał przedmiotowy wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Z uwagi na fakt, iż w piśmie z dnia 26 sierpnia 2024 r. Wnioskodawca zawarł alternatywne żądania zastosowania dwóch różnych trybów nadzwyczajnych w postępowaniu administracyjnym, Kolegium wezwało Pana W. G. do udzielenia pisemnych wyjaśnień. Odpowiadając pismami z dnia 7 listopada 2024 r. oraz z dnia 13 listopada 2024 r. Pan W. G. wskazał, iż wnosi o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 9 listopada 2017 r., nr SKO.ŚR/4111/915/2017. Organ wyjaśnił, że sprawa o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 9 listopada 2017 r., nr SKO.ŚR/4111/915/2017 została już ostatecznie zakończona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a skarga na to rozstrzygnięcie została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalona. Wskazano, że odmowa wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną może nastąpić wyłącznie ze względów formalnych. ( patrz wyrok NSA w Warszawie z 13 października 1998 r., sygn. akt: I SA 373/98). W przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja, bowiem sprawa wznowienia postępowania została już zakończona decyzją ostateczną właściwego organu i cieszy się powagą rzeczy osądzonej, została też oceniona w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako prawidłowa. W skardze zarzucono naruszenie art. 7, 8, 9, 10 i 75 k.p.a.. jak również art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (prawo do sądu) oraz art. 6 EKPC. Ponadto zarzucono, że organ prowadził postępowanie bez zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania, nie przeprowadził żadnych czynności wyjaśniających i nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do materiału, czym naruszył art. 10, 79, 79a k.p.a. Wskazano, że organ wydał postanowienie kończące sprawę, a dopiero w jego uzasadnieniu wskazał, że skarżącemu przysługuje "prawo do ponownego rozpoznania sprawy". Oznacza to, że SKO potraktowało pismo jako wniosek w trybie art. 127 § 3 k.p.a., ale bez prowadzenia żadnego postępowania w ramach pierwszego rozpoznania - co narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w szczególności art. 10 § 1, 79 § 1 oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Podkreślono, że powaga rzeczy osądzonej występuje tylko wtedy, gdy mamy do czynienia z tożsamością stron, przedmiotu i podstawy prawnej. Tymczasem w obecnym wniosku wskazano na nowe podstawy prawne (art. 156 k.p.a.) oraz nowe okoliczności faktyczne (ustalenia dotyczące charakteru i prawomocności orzeczenia sądu włoskiego), które nie były przedmiotem wcześniejszych postępowań. Obecny wniosek obejmuje nowe podstawy prawne (art. 156 k.p.a.) oraz nowe i istotne okoliczności faktyczne, w tym: • pismo Tribunale di Lucca z 10.01.2024 r. potwierdzające, że dokument nie jest prawomocnym orzeczeniem separacyjnym oraz pismo NSA z 1.07.2024 r. wzywające do wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 145 – 145 b k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, w przypadku zaistnienia okoliczności wymienionych w tych przepisach. Może to być między innymi fakt, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe (pkt1), jak również wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję (pkt5), a także wydanie decyzji bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu ( pkt 6) oraz rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2) (pkt 7); Przy czym postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch faz. Na pierwszym etapie organ bada dopuszczalność wznowienia i ten etap postępowania kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) lub postanowienia o odmowie jego wznowienia (art. 149 § 3 k.p.a.). Dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania organ przechodzi do drugiej fazy postępowania, kiedy to przeprowadza postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). W związku z tym zanim dojdzie do wznowienia postępowania w konkretnej sprawie muszą zostać zweryfikowane przesłanki jego dopuszczalności - przesłanki rozumiane jako warunki, od których zależy samo uruchomienie odnośnego trybu nadzwyczajnego. Kształtują się one różnie w zależności od tego, czy wznowienie ma nastąpić z urzędu, czy też na żądanie strony. Zawsze należy do nich zakończenie sprawy decyzją ostateczną (art. 145 § 1 ab initio k.p.a.) oraz brak przepisu szczególnego wyłączającego dopuszczalność wznowienia postępowania. W tym drugim przypadku dodatkowo trzeba brać pod uwagę: legitymację składającego podanie, zachowanie terminu do złożenia podania oraz wskazanie w podaniu okoliczności odpowiadającej przyczynie wznowienia postępowania. Niespełnienie przesłanek, o których mowa, jest podstawą do wydania postanowienia odmownego, przewidzianego w art. 149 § 3 k.p.a. Gdyby zaś organ z takich czy innych przyczyn wszczął (wznowił) postępowanie podlega ono umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Podstawą odmowy wznowienia postępowania względnie umorzenia postępowania wznowionego mogą też być wyjątkowo inne okoliczności, w tym np. powaga rzeczy osądzonej prawomocnego wyroku sądu administracyjnego tudzież uprzednie rozstrzygnięcie o nieważności odnośnej decyzji administracyjnej. W omawianej sprawie jako podstawy wznowienia wskazał przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt 1, 5, 6 i 7 k.p.a. Organ zatem w pierwszej kolejności powinien zbadać, czy skarżący powołuje na ustawowe przesłanki wznowienia i dopiero po ustaleniu, że warunek ten nie jest spełniony może wydać postanowienie w oparciu o art. 169 § 3 k.p.a. W zaskarżonym postanowieniu Organ w ogóle nie odniósł się do tych okoliczności, uznał jedynie iż z powodu wcześniejszych wniosków o wznowienie postępowania możliwość taka jest wykluczona z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. Pogląd taki jest nieuzasadniony. Przede wszystkim instytucja res iudicata dotyczy tylko skutków wydanych w danej sprawie decyzji ostatecznych. Co potwierdza zapis art. 16 k.p.a. mówiący o zasadzie trwałości decyzji administracyjnej. Mocą taką nie są natomiast objęte postanowienia, które co do zasady dotyczą tylko kwestii procesowych. W przypadku odmowy wznowienia postępowania decyzje były wydawane do 11 kwietnia 2011 r , po tej dacie ustawodawca zmienił treść art. 149 § 3 k.p.a. wprowadzając zapis, zgodnie z którym odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. Nowelizacja ta czyni wcześniejsze poglądy nieaktualnymi. Ponadto każda z przesłanek wznowienia postępowania powinna być traktowana oddzielnie. Przyjęcie poglądu, że odmowa wznowieni postępowania w oparciu o którykolwiek z wniosków wymienionych w art. 145 – 145b k.p.a. wyklucza możliwość ponownego złożenia wniosku o wznowienie w jakimkolwiek przypadku wymienionym w tych przepisach, stanowiła by bezpodstawne naruszenie wynikających z nich praw strony i to tylko w oparciu o rozstrzygnięcie mającą rangę postanowienia. W związku z tym organ powinien w pierwszej kolejności ustalić na które przesłanki wznowienia powoływał się Skarżący w poprzednich wnioskach o wznowienie, przy czym jeżeli chodzi o przesłankę w art. 149 § 1 pkt 5 k.p.a. należy ustalić na jakie konkretnie dowody i okoliczności strona powoływała się wcześniej, jak przebiegało postępowania w tych sprawach i w jaki sposób się zakończyło. Ustaleń takich w omawianej sprawie brak, co wyklucza możliwość dokonania prawidłowej kontroli zaskarżonego postanowienia. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1 c ppsa.