III SA/Kr 1348/16
PostanowienieWSA w Krakowie2017-02-10
Skład orzekający: Grzegorz Karcz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który domaga się zwolnienia od kosztów sądowych, wykazał, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania, biorąc pod uwagę jego sytuację rodzinną, majątkową i dochody, a także sposób ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący wykazał brak możliwości poniesienia kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Złożone przez pełnomocnika oświadczenie, uzupełnione dokumentami, było spójne i wiarygodne. Sytuacja finansowa skarżącego, obejmująca bezrobocie, brak majątku, niskie dochody gospodarstwa domowego, a także wydatki na mieszkanie, media i spłatę pożyczek, przy uwzględnieniu narodzin dziecka, przemawiała za przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym.Stan faktyczny
Skarżący T. C. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej wymierzenia mu kary pieniężnej. Pełnomocnik skarżącego przedstawił informacje o sytuacji rodzinnej (wspólne gospodarstwo z córką i matką), braku majątku, dochodach (zasiłek dla bezrobotnych, emerytura matki) oraz wydatkach (spłata kredytu, koszty utrzymania mieszkania). Wobec wątpliwości organu, wezwano do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Po uzupełnieniu, sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym.Rozstrzygnięcie
Przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 27 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Reprezentujący stronę skarżącą adwokat z wyboru mecenas A. S. w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczyła, że domaga się dla skarżącego zwolnienia od kosztów sądowych.
Objaśniając sytuację rodzinną skarżącego podała, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z córką i matką.
Określając majątek tych osób uwidoczniła brak nieruchomości, zasobów, przedmiotów wartościowych.
Stałe miesięczne dochody ich gospodarstwa domowego oszacowała na kwotę 2200 zł wyjaśniając, że składa się na to 730 zł zasiłku dla bezrobotnych skarżącego i 1460 zł emerytury jego matki.
Uzasadniając starania skarżącego zaakcentowała, że skarga strony jest w jej ocenie oczywiście uzasadniona, skarżący nie posiada jednak środków na uiszczenie wpisu od skargi. Ujawniła, że obciąża go spłata kredytu w wysokości 17 tyś. zł a także koszty ponoszone na mieszkanie wraz z mediami przy czym wszystko to szacuje na ok. 1100 zł miesięcznie.
Wobec tego, że oświadczenia tej treści były niewystarczające i wzbudziły wątpliwości, zarządzeniem z dnia 28.10.2016 r. wezwano skarżącego (dokonując doręczenia do rąk pełnomocnika adw. A. S.) o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie wskazywanych dokumentów źródłowych mających na celu:
• udokumentowanie rachunkami z ostatniego miesiąca lub za ostatni okres rozliczeniowy wydatków na mieszkanie i media (prąd, gaz, ogrzewanie, woda, wywóz nieczystości, rtv. telefon itp.), Jeśli występowały problemy z terminowym regulowaniem takich należności na przestrzeni ostatniego półrocza przedłożenie kopii stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, wyroków zasądzających etc
• udokumentowanie rachunkami wysokość spłacanych rat kredytu zaciągniętego w [...] Banku na 17 tyś. zł,
• wyjaśnienie od kiedy skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna? Czy i ile otrzymał propozycji pracy?
• przedstawienie rocznego zeznania podatkowego złożonego przez skarżącego za rok 2015,
• wyjaśnienie z jakich środków przy deklarowanych dochodach i wykazanych wydatkach oraz akcentowanym bezrobociu skarżący opłaca pomoc prawną profesjonalnego pełnomocnika? Przedstawienie umowy łączącej skarżącego z pełnomocnikiem z wyboru w części obejmującej wysokość ustalonego wynagrodzenia i zasad jego płatności ewentualnie przedstawienie na tę okoliczność pisemnego oświadczenia pełnomocnika popartego odpowiednimi dokumentami księgowymi. Jeśli pomoc tę skarżący otrzymuje pro bono lub jest ona w jakiś sposób "kredytowana" przez pełnomocnika z wyboru przedstawienie pisemnego oświadczenia pełnomocnika wraz z informacją, że okoliczność ta jest znana organom właściwego samorządu zawodowego? Jeśli środki na opłacenie takiej pomocy prawnej skarżący otrzymał od osób trzecich przedstawienie na tę okoliczność jednoznacznych, pisemnych oświadczeń tych osób,
• wyjaśnienie, czy do skarżącego należą jakieś rachunku bankowe? Jeśli tak okazanie wyciągów z takich rachunków bankowych obejmujących historię dokonywanych na nich operacji w okresie ostatnich trzech miesięcy.
W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego przedstawiła dokumenty wpłat na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej za mieszkanie (400 zł opłat za mieszanie i 69 zł na fundusz remontowy), opłat za Internet (39 zł), fakturę rozliczeniową opiewającą na 747,50 zł za sprzedaż energii elektrycznej za okres 7.04.16 – 12.10.16 (tj. za 8 miesięcy) wezwań do zapłaty przeterminowanego zadłużenia z umowy o pożyczkę, wpłat rat pożyczek (400 zł plus 200 zł), karty rejestracji bezrobotnego, kopie orzeczenia zaliczającego matkę skarżącego do osób o ze znacznym stopniem niepełnosprawności, o niepełnosprawności matki skarżącego, odpis skrócony aktu urodzenia syna skarżącego z którego wynika że dziecko przyszło na świat 13.10.2016 r.
Oświadczyła, że skarżący nie dysponuje rachunkiem bankowym, wykonując transakcje poprzez wpłatę gotówki na poczet ewentualnych należności w tym opłat czy spłat rat pożyczek.
Wyjaśniła, że zawierając umowę pomocy prawnej, ustaliła ze skarżącym, że jej wynagrodzenie jako pełnomocnika występującego w sprawie zostanie wpłacone po zakończonym prawomocnie postępowaniu przed sądami administracyjnymi ze środków zasądzonych przez WSA od organu na rzecz skarżącego. Ponieważ jako pełnomocnik wstąpiła do sprawy więc zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami w zakresie opłat za czynności adwokackie strony ustaliły wynagrodzenie w wysokości 2400 zł. W przypadku oddalenia skargi, strona spłacać ma tę kwotę ratalnie.
Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:
Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 2 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym m.in. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 §3 ppsa) o ile – poza wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania.
Złożone przez pełnomocnik skarżącego oświadczenie dotyczące stanu rodzinnego, majątku i dochodów skarżącego po uzupełnieniu dodatkowymi wyjaśnieniami i okazanymi dokumentami źródłowymi jest spójne. Wyjaśnienia adwokat odnośnie wysokości i ustalonego ze stroną sposobu wypłaty wynagrodzenia za świadczoną pomoc prawną można w tej konkretnej sprawie uznać za wiarygodne. Adwokat w sposób logiczny przedstawiła bowiem i wysokość ustalonego wynagrodzenia i zasady jego zapłaty zarówno w przypadku "wygrania" jak i "przegrania" sprawy. Ocena natomiast czy i na ile ustalenia te pozostają w zgodzie z wiążącymi adwokat zasadami zawodowej etyki oraz czy taka umowa nie narusza zakazu pactum de quota litis pozostaje w gestii właściwych organów samorządu zawodowego adwokatów.
W konsekwencji możliwa jest ocen zdolności płatniczych strony. Te nie rysują się specjalnie optymistycznie, skoro jak podaje pełnomocnik skarżącego boryka się on z problemem bezrobocia a przy tym ani skarżący ani jego domownicy nie mają żadnych nieruchomości, zasobów czy przedmiotów wartościowych. Z zasad doświadczenia życiowego wynika zaś, że przy obecnym poziomie cen oraz usług dochód jaki deklaruje to gospodarstwo domowe wystarcza z trudem po opłaceniu wykazanych wydatków na mieszkanie, media i spłatę rat pozaciąganych pożyczek na opędzenie podstawowych potrzeb życiowych trzech osób. Przy tym wszystkim nie można również zapominać o zasygnalizowanym przez pełnomocnik skarżącego fakcie narodzenia się w październiku ubiegłego roku kolejnego dziecka skarżącego, co w sposób naturalny wiąże się również z określonymi wydatkami.
Uwzględniając to wszystko, udzielono więc skarżącemu zgodnie z wnioskiem pomocy, o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekając jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło