III SA/Kr 1349/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję. Uzasadnienie: Decyzją z dnia [...] 2016 r. ([...]) na podstawie art. 2 pkt 11, art. 4, 5, 13, 18, 27 ust. 3, 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. poz. 214) w zw. z art. 104 kpa Wójt Gminy odmówił B. S. przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko M. S., ur. [...] 2001 r. Podał organ, że w dniu 20 kwietnia 2016 r. B. S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. S., tj. na pierwsze dziecko w wieku poniżej 18 roku życia. W związku z powyższym zaistniał obowiązek zbadania czy w odniesieniu do rodziny wnioskującej o świadczenie zostało spełnione kryterium dochodowe. Wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł miesięcznie. Dochód rodziny wnioskodawcy w roku 2014 w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 815,34 zł. Miesięczny dochód na osobę, wynoszący 815,34 zł. przekracza więc kwotę progową 800,00 zł o 15,34 zł, w związku z czym świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko nie przysługuje (art. 5 ust. 3 ustawy), gdyż rodzina nie spełnia kryterium dochodowego (art.5. ust.3 Ustawy). W związku z powyższym orzeczono o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w łącznej kwocie (1x500 zł.). Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 13 lipca 2016 r. ([...] na podstawie art. 2 pkt 1, 2, 4, 14, 16, 19, 20, art. 4, art. 5 ust. 1 i 3, art. 7 ust. 1 i 3, art. 13 ust. 1-4 i art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195) w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.) i rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r. poz. 214) oraz art. 138 §1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podał, co następuje: Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego zostały uregulowane w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195; dalej jako "ustawa"). Zgodnie z art. 4 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2). Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (ust. 3). Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 ustawy). Na mocy art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Jeśli natomiast członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200,00 zł (art. 5 ust. 4 ustawy). Na gruncie art. 2 pkt 16 ustawy przez rodzinę należy rozumieć małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162). Świadczenie wychowawcze przyznaje się na okres trwający od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku, z tym że pierwszy okres, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. (art. 18 ust. 1 i art. 48 ust. 1 ustawy). W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w art. 48 ust. 1 ustawy, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 ustawy). W odniesieniu do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, którego przyznanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, ustawa definiuje pojęcia dochodu rodziny i dochodu członka rodziny, a przy dochodzie odsyła do przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt: 1, 2 i 4 ustawy). W myśl art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.; dalej jako "ustawa o świadczeniach rodzinnych") ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z kolei przez dochód rodziny należy rozumieć sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy), a przez dochód członka rodziny - przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (art. 2 pkt 2 ustawy). Przepis art. 7 ust. 1-3 ustawy określa zasady uwzględniania utraty i uzyskania dochodu. Ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka (art. 13 ust. 1 ustawy). W kontrolowanej sprawie i B. S. złożyła w dniu 20 kwietnia 2016 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż w skład rodziny Wnioskodawczyni wchodzą (poza nią) J. S. (mąż), J. S. (córka; urodzona w dniu [...] 1994 r.) i M. S. (córka; urodzona w dniu [...] 2001 r.). Pierwszym dzieckiem w wieku poniżej 18. roku życia jest więc M. S. Ustalając kryterium dochodowe rodziny w 2014 r. organ podał, że J. S. osiągnął w 2014 r. przychód wysokości 31 510,50 zł. Od ww. przychodu - zgodnie z zacytowanymi przepisami - należało odliczyć koszty uzyskania przychodu - 1 668,72 zł., składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu - 4 191,24 zł., składki na ubezpieczenie zdrowotne - 2 374,14 zł. i należny podatek dochodowy od osób fizycznych - 724,00 zł. Zatem dochód J. S. (w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy w związku z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych) wyniósł w 2014 r. 22 552,40 zł, co w przeliczeniu na miesiąc dało kwotę 1 879,37 zł. Ponieważ B. S. w 2015 r. (od dnia 1 marca 2015 r.) utraciła dochód (rozwiązanie umowy o pracę z upływem czasu, na który była zawarta), przy liczeniu dochodu rodziny nie uwzględnia się dochodów Wnioskodawczyni za 2014 r. Jednak z uwagi na uzyskanie dochodu przez B. S. od dnia 1 września 2015 r. (zawarcie umowy o pracę na czas określony -od dnia 1 września 2015 r. do dnia 31 grudnia 2017 r.) dochód rodziny powiększa się o kwotę osiągniętego przez B. S. dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. o kwotę 1291,16 zł (por. zaświadczenie o dochodach za okres od dnia 1 października do dnia 31 października 2015 r., wystawione przez pracodawcę B. S. w dniu 27 listopada 2015 r.). Do dochodu rodziny należy również doliczyć dochód J. S. w wysokości 1 090,00 zł, czyli 90,83 zł miesięcznie (stypendium z Fundacji "[...]" za dobre wyniki w nauce, podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym). Bezsprzecznie bowiem wymieniona kwota stanowiła w 2014 r. dochód J. S. (por. art. 2 pkt 1 ustawy w związku z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych). Utrata stypendium za dobre wyniki w nauce nie mieści się w zamkniętym katalogu dochodów utraconych (art. 2 pkt 19 ustawy), a okoliczności podniesione w odwołaniu pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W konsekwencji dochód rodziny B. S. wyniósł (w skali miesiąca) kwotę 3 261,36 zł (22 552,40 zł/12 + 1 090,00 zł/12 + 1 291,16 zł.), co w przeliczeniu na członka rodziny dało kwotę 815,34 zł. W związku z powyższym, B. S. nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego na rzecz córki – M. S., gdyż przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczenia na pierwsze dziecko. Na powyższe rozstrzygnięcie B. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o uchylenie decyzji organu odwoławczego. Podała, że razem z mężem są osobami niepełnosprawnymi, a koszty przejazdu do lekarzy i na zakup niezbędnych leków znacznie przekraczają sumę wyliczona przez urzędników na osobę w rodzinie. Nadto do dochodu wliczono pieniądze córki J., z fundacji "[...]", które nie są przeznaczone na utrzymanie domu, a na cele naukowe córki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podał, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa, sąd stwierdza nieważność decyzji lub Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie B. S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w wieku poniżej 18 roku życia, tj. na M. S. Wskazać należy, że w odniesieniu do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, którego przyznanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, ustawa definiuje pojęcia dochodu rodziny i dochodu członka rodziny, a przy dochodzie odsyła do przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1, 2 i 4 ustawy). Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a) ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016, poz. 1518 ze zm.) ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób m. in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Mając na uwadze ww. przepisy wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie organ błędnie ustaliły stan faktyczny określając kwotę dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, co skutkowało odmowa przyznania świadczenia z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Z akt sprawy wynika, że J. S. (mąż Skarżącej) osiągnął w 2014 r. przychód w wysokości 31 510,50 zł. Po odliczeniu od ww. przychodu kosztów uzyskania przychodu - 1 668,72 zł, składek na ubezpieczenie społeczne niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodu - 4 191,24 zł, składek na ubezpieczenie zdrowotne - 2 374,14 zł i należnego podatku dochodowego od osób fizycznych - 724,00 zł dochód J. S. wyniósł 22 552,40 zł, co w przeliczeniu na miesiąc dało kwotę 1 879,37 zł. Ponieważ B. S. w 2015 r. (od dnia 1 marca 2015 r.) utraciła dochód (rozwiązanie umowy o pracę z upływem czasu, na który była zawarta), przy liczeniu dochodu rodziny nie uwzględniono dochodów Skarżącej za 2014 r. Jednak z uwagi na uzyskanie dochodu przez B. S. od dnia 1 września 2015 r. (zawarcie umowy o pracę na czas określony - od dnia 1 września 2015 r. do dnia 31 grudnia 2017 r.) dochód rodziny powiększono o kwotę osiągniętego przez B. S. dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. o kwotę 1 291,16 zł (por. zaświadczenie o dochodach za okres od dnia 1 października do dnia 31 października 2015 r., wystawione przez pracodawcę B. S. w dniu 27 listopada 2015 r.). Do dochodu rodziny doliczono także dochód J. S. (córki Skarżącej) w wysokości 1 090,00 zł, czyli 90,83 zł miesięcznie z tytułu stypendium za dobre wyniki w nauce. W konsekwencji dochód rodziny B. S. wyniósł (w skali miesiąca) kwotę 3 261,36 zł (22 552,40 zł/12 + 1 090,00 zł/12 + 1 291,16 zł), co w przeliczeniu na członka rodziny dało kwotę 815,34 zł. Wbrew twierdzeniom skarżącej kwota z tytułu stypendium jej córki stanowiła w 2014 r. dochód J. S. (por. art. 2 pkt 1 ustawy/ dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w związku z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych) podlegający doliczeniu do dochodu rodziny. Zgodnie jednak z przepisem art. 3 pkt. 1 lit. a dochód rozumiany jest jako przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 40 b ustawy z dnia z dnia 26 lipca 1991 r. (Dz. U. z 2016, poz. 2032) podatek dochodowy od osób fizycznych "wolne od podatku dochodowego są stypendia dla uczniów i studentów, których wysokość i zasady udzielania zostały określone w uchwale organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, oraz stypendia dla uczniów i studentów przyznane przez organizacje, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o działalności pożytku publicznego, na podstawie regulaminów zatwierdzonych przez organy statutowe udostępnianych do publicznej wiadomości za pomocą Internetu, środków masowego przekazu lub wykładanych (wywieszanych) dla zainteresowanych w pomieszczeniach ogólnie dostępnych - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 3800 zł". Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby organ odliczył podatek dochodowego od kwoty 1090 zł z tytułu stypendium na rzecz J. S., co wpłynęło na błędne ustalenie kwoty dochodu przypadającego na członka rodziny, uprawniającego do wnioskowanego świadczenia i skutkowało odmową przyznania świadczenia wychowawczego na M. S. Tymczasem organ administracji ma obowiązek ustalenia i rozważania stanu faktycznego w możliwie najdokładniejszy sposób, dokonania subsumcji, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wnikliwie rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie poparte logicznymi argumentami powinno być ich konsekwencją. Niezachowanie powyżej wskazanych zasad, powoduje, że decyzja organu nosi cechy dowolności. Zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, organ powinien podejmować wszelkie niezbędne czynności zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy i do jej załatwienia (art. 7 k.p.a.). W tym celu obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i w oparciu o ten materiał dokonać oceny, czy dana okoliczność istotna dla rozstrzygnięcia sprawy została udowodniona (art. 80 kpa.). Z powyższych ustaleń wynika, że organ dopuścił się naruszenia ww. przepisów art. 7, 77 i 80 kpa, co miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisu prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na uwadze przedstawione wyżej stanowisko Sądu. Wobec naruszenia wskazanych wyżej przepisów, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) i lit. c) ppsa orzeczono jak w sentencji.