III SA/Kr 135/17

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku N. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi N. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając dla niej radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidoczniła, że mieszka w domu stanowiącym współwłasność rodziców, którzy są po rozwodzie. Rodzice skarżącej są także współwłaścicielami nieruchomości rolnej o pow. 0,36 ha na której znajduje się łąka. Do matki skarżącej należy stary 20 letni samochód o wartości poniżej 5 tyś. zł. Ani skarżąca ani jej matka nie posiadają oszczędności, przedmiotów wartościowych, czy wierzytelności. Matka nie może liczyć na niczyją pomoc finansową. Ojciec skarżącej nie wywiązuje się z wyroku rozwodowego, gdzie określono wysokość alimentów. Nie pracuje, nadużywa alkoholu od którego jest uzależniony. Skarżąca nie otrzymuje od niego żadnej pomocy rzeczowej. Stałe miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżąca oszacowała na kwotę 1350 zł pensji matki. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że jest jeszcze studentką. Na studia dojeżdża z T. Studiuje dziennie w związku z czym nie może podjąć pracy. Podnosi, że obie z matką są w trudnej sytuacji, gdyż po dokonaniu wszystkich koniecznych wydatków zostaje im ok. 300 zł co nie starcza na życie. Wymieniając wydatki podała, że prąd to 150-180 zł/2 msc, kanalizacja 162 zł/msc, internet i telefon stacjonarny 100 zl/msc, telefon komórkowy 30 zł/msc, dojazdy na uczelnie i matki do pracy to 170 zł/msc, żywność i środki czystości na 2 os. to 600-900 zł, podatek rolny 106 zl/rocznie, opał na zimę 1300 zł, spłacane raty pożyczki 250-290 zł. Wyjaśniła, że utrzymanie telefonu komórkowego i samochodu to nie zbytek lecz konieczność. Matka pracuje bowiem w szpitalu w trybie dyżurowym i musi być w kontakcie z pracodawcą oraz dojeżdżać do pracy również w porze nocnej oraz weekendy. Koniecznym wydatkiem jest dla skarżącej także dostęp do internetu, z którego skarżąca część wymaganych materiałów do nauki. Powiada, że ojciec nie przyczynia się do pomocy w żadnym zakresie, gdyż nie wywiązuje się z wyroku określającego wysokość świadczeń alimentacyjnych, nie pracuje i jest uzależniony od alkoholu. Wskazując na to wszystko skarżąca akcentuje, że jest z mamą naprawdę w ciężkiej sytuacji. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 §1 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Skoro zaś skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków – to rozpoznanie w tym zakresie wniosku jest zbędne a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 249a ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Zbędność rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Skarżąca nie należy do osób zamożnych. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy obecnym poziomie cen oraz usług środki jakie pozostają skarżącej oraz jej matce do dyspozycji po uregulowaniu wykazanych opłat i zobowiązań wystarczają z trudem na opędzenie podstawowych potrzeb życia codziennego. Okoliczność, że do matki skarżącej należy wykazany dom i nieruchomość rolna które stanowią przedmiot współwłasności z byłym mężem oraz stary samochód potrzebny do pracy nie zmienia tego spojrzenia. Skoro zaś skarżąca nie ma majątku zdatnego do spieniężenia i dysponuje wraz matką dochodem, który z trudem zabezpiecza ich potrzeby, to przewidując nawet minimalny koszt opłat za czynności radców prawnych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że skarżącej nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i matki. Chociaż bowiem obiektywnie są to kwoty niewielkie, to jednak relatywnie przekraczają możliwości płatnicze strony. Z tego względu udzielono skarżącej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając dla niej radcę prawnego, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.