III SA/Kr 1350/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. C. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym dnia 22.06.2016 r. na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał ustanowienia radcy prawnego. Określając swoją sytuację rodzinną a także majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym poczynił w rubryce 6 adnotacje o treści "Mój status rodzinny i materialny jest zgodny z kierowanym do WSA wnioskiem o zwolnienie z części kosztów postepowania jak również pismem z dnia 15.11.2015 ws. odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie wniosku. Proszę, aby źródłem danych do niniejszego Oświadczenia a dot. pkt. 7, 8, 9, 10 i 11 były informacje zawarte w ww. dokumentacji" jak również wyjaśnienia załączone w piśmie przewodnim do Wniosku". Wobec faktu, że skarżący pozostawił puste rubryki od 7.1. do 11 zarządzeniem z dnia 1 lipca 2016 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia tych braków formalnych wniosku poprzez czytelne wypełnienie albo przekreślenie w przesyłanym na nowo formularzu PPF wszystkich rubryk, zgodnie z pouczeniem zawartym na stronie czwartej formularza PPF. Jednocześnie wezwano skarżącego o: • złożenie dodatkowych oświadczeń i wyjaśnienie czy syn skarżącego w dalszym ciągu zamieszkuje w domu rodzinnym? Jeśli tak proszę określić źródło i wysokość jego zarobków. O ile skarżący podtrzyma dotychczasowe twierdzenie, że syn w dalszym ciągu nie przyczynia się do utrzymania domu a zarobione pieniądze wydatkuje wyłącznie na swoje potrzeby proszę wyjaśnić czy skarżący podejmował jakieś kroki prawne w celu unormowania tej sytuacji? Jeśli tak to jakie, jeśli nie to z jakich względów? • przedłożenie wyciągu z posiadanego przez skarżącego razem z małżonką rachunku ROR obrazującego historię dokonywanych na nim operacji w okresie od dnia 01.01.2016 r. do 30.06.2016 r. • złożenie dodatkowych oświadczeń i wyjaśnienie jak kształtuje się aktualnie wysokość miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego na opłaty za prąd, gaz, dostawę wody, wywóz nieczystości, telefony, RTV, leki i przedłożenie na tę okoliczność kopii stosownych rachunków albo pokwitowań z ostatniego miesiąca (o ile płatności te nie znajdują odzwierciedlenia w historii rachunku ROR) • przedłożenie kopii rocznego zeznania podatkowego złożonego przez skarżącego i małżonkę za rok 2015 r. Skarżący w zakreślonym terminie przesłał wypełniony na nowo formularz PPF wniosku o prawo pomocy w którym powtórzył żądanie ustanowienie radcy prawnego. Objaśniając swoją sytuację rodzinną wpisał w rubryce 6, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, synem i córką. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym poczynił w rubryce 7.1. adnotację o treści identycznej z wcześniej formułowaną w rubryce 6. W pozostałych zaś rubrykach wniosku przeznaczonych na opisanie należących do strony i domowników nieruchomości, zasobów, przedmiotów wartościowych, dochodów, zobowiązań i stałych wydatków poprzestał na wzmiance o treści "Zgodnie z pkt. 7.1" Uzasadnienie swoich starań ograniczył jak poprzednio do stwierdzenia, że zapadły w sprawie wyrok jego zdaniem narusza prawo w związku z czym zmuszony jest go zaskarżyć wraz z nakreśleniem powodów takiej oceny. Nadmienił również, że jego sytuacja finansowa jest trudna co wykazał w momencie ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał osobę konkretnego radcy prawnego, którego chciałby uczynić swoim pełnomocnikiem. Jednocześnie w odrębnym piśmie zatytułowanym "Odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia wniosku" skarżący oświadczył, iż jego syn pomimo tego, że jest zameldowany w domu rodzinnym coraz rzadziej w nim przebywa i wszystko wskazuje że wkrótce się usamodzielni, powyższe skutkuje zaś tym, że skarżący wraz z małżonką nie oczekują aby syn łożył jakiekolwiek środki na dom, w którym coraz rzadziej przebywa. Nadto skarżący oświadczył, że opłaty za media znajdują odzwierciedlenie w obciążeniach rachunku bankowego małżonków, z którego wyciągi za wymagany okres jak również roczne zeznanie podatkowe przedstawia na załączanym nośniku optycznym (płyta CD-ROM). Z odczytanych w formacie PDF i wydrukowanych plików obejmujących zeznanie PIT-37 za rok 2015 wraz z informacją PIT/O i informacją PIT-11 wynika, że w roku 2015 przy deklarowanym przed organami skarbowymi przychodzie 115.700,60 zł i wykazywanych kosztach jego uzyskania na poziomie 1335 zł dochód skarżącego z pracy wyniósł 114.365,60 zł. Podlegający opodatkowaniu po odliczeniach dochód małżonków rozliczających się łącznie wyniósł natomiast 99.953,41 zł. W konsekwencji różnica pomiędzy sumą zaliczek pobranych przez płatnika a podatkiem należnym skutkowała nadpłatą w wysokości 1704 zł, która została zwrócona podatnikowi. Z odczytanych i wydrukowanych wyciągów z rachunku bankowego wynika z kolei, że na rachunek ten jest przelewane cyklicznie wynagrodzenie. W styczniu była to kwota 7906,93 zł, w lutym 4588, 37 zł, w marcu 4652,86 zł, w kwietniu 4624,88 zł, w maju 4569,89 zł, w czerwca 4717,70 zł. W miesiącu styczniu rachunek zasiliła dodatkowo kwota 226,14 nagrody, w marcu premia roczna w wysokości 5365,65 zł a w czerwcu kwota 1704 zł zwrotu nadpłaconego podatku za rok 2015 r. Z rachunku tego spłacane są raty kredytów (w czerwcu były to kwoty 959,68 zł i 270 zł), opłaty za wywóz odpadów (35 zł), opłaty za energię elektryczną (w czerwcu była to kwota 210,77 zł), opłaty za telefony (w czerwcu były to kwoty 145,50 zł i 132,54 zł) oraz dokonywane są zwyczajowe płatności związane z bieżącymi zakupami m.in. żywności, paliwa etc. i drobne wypłaty gotówkowe. Małżonkowie utrzymują w dalszym ciągu ujemne saldo na tym rachunku przekraczające 23 tys. zł (z przyznanego limitu zadłużenia 25 tys. zł). Jednocześnie w analizowanym okresie czasu sumy uznań na tym rachunku przewyższały sumy jego obciążeń albo je równoważyły (za wyjątkiem okresu pomiędzy 21.01 a 20.02.16). Z urzędu stwierdza się, że przy poprzednim wniosku skarżący ujawnił, że w skład jego majątku wchodzi dom jednorodzinny o powierzchni 65 m2 oraz samochód osobowy marki Ford Focus z 2011 r. Zadeklarował brak oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki podał, że obciąża go kredyt hipoteczny w wysokości 160 tyś. zł, kredyt na samochód w wysokości 12 tyś. zł, debet na ROR w wysokości 25 tyś. zł. Podawał, że miesięczna spłata zobowiązań z tego tytułu to ok. 1500 zł, opłaty za prąd, wodę, telefony to łącznie ok. 600 zł, jedzenie, paliwo i inne to dalsze ok. 2000 zł. Przy poprzednim wniosku dołączył dokumenty świadczące o występujących wówczas niekiedy trudnościach w terminowym regulowaniu zobowiązań. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Okoliczność, że przed złożeniem obecnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych skarżący domagał się wcześniej częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, którego mu przyznano (k. 31) nie uniemożliwiają stronie złożenia kolejnego wniosku albowiem przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa" nie sprzeciwiają się możliwości wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Co więcej, ponieważ aktualne żądanie skarżącego nie zachodzi na wcześniej udzielone prawo pomocy wiec jego wniosek można rozpatrzyć w oparciu o przepisy określające przesłanki materialne warunkujące przyznanie prawa pomocy bez potrzeby sięgania do trybu przewidzianego w art. 165 ppsa. Inna rzecz, że wskutek przyjętej taktyki procesowej wniosek skarżącego należy rozpatrywać nie pod kątem przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym lecz pod kątem przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym a więc z przepisu art. 246 §1 pkt. 1 ppsa. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że skarżący korzysta w dalszym ciągu z przyznanego mu wcześniej zwolnienia od kosztów sądowych (ponad kwotę 100 zł) a dodatkowo chce pozyskać radcę prawnego z urzędu (por. art. 245 §2 ppsa). Przyjęciu odmiennej optyki stoją więc na przeszkodzie i argumenty jakie daje się wywieźć z porównania zakresów logicznych przepisów art. 245 §3 i §2 ppsa i zapatrywanie, że obniżenie standardów w takim przypadku, stanowiłoby nieuzasadnione uprzywilejowanie wnioskodawcy składającego dwa następujące po sobie wnioski najpierw poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych a następnie poprzez ustanowienie na swoją rzecz kwalifikowanego zastępstwa procesowego w stosunku do wnioskodawców żądających od razu przyznania im prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozważania te gdy chodzi o sytuację skarżącego nie mają waloru li tylko teoretyzującego. Już przy rozpoznawaniu poprzedniego wniosku podnoszono bowiem, iż skarżący nie należy do osób biednych w potocznym tego słowa znaczeniu. Pomocy udzielono mu jednak wówczas przede wszystkim z tego względu, że wykazał, iż miewał problemy z terminowym regulowaniem płatności, podnosił, że jest jedynym żywicielem czteroosobowej rodziny, wykazywał że sumy obciążeń na ujawnionym rachunku bankowym przekraczają wysokość uznań. Wskazując na powyższe wyjaśnienia wymagają jednocześnie dwie kwestie o znaczeniu fundamentalnym: Po pierwsze, choć skarżący nie należy do osób biednych w potocznym tego słowa znaczeniu to równocześnie posiadany przezeń majątek nie świadczy o bogactwie skarżącego. W panujących realiach społeczno-gospodarczych wpisuje się w średni poziom bytowania. Tak bowiem należy postrzegać osobę i rodzinę, która swoje potrzeby mieszkaniowe zaspakaja we własnym domu, dysponuje własnym samochodem a podstawą jej egzystencji jest otrzymywane cyklicznie wynagrodzenie za pracę. Po drugie, z obecnych wyjaśnień skarżącego wynika, że sytuacja materialna skarżącego uległa do pewnego stopnia poprawie. Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy są nie tylko ujawnione w okazanych wyciągach z rachunku bankowego zasilenia dodatkowymi kwotami nagród czy dodatkowego rocznego wynagrodzenia ale również dane wynikające z przedstawionych przez skarżącego dokumentów PIT. Dane tam ujawnione obrazują bowiem, iż rzeczywiste miesięczne dochody rodziny należy szacować na więcej aniżeli deklarowana przez skarżącego poprzednio wysokość wynagrodzenia. Do takiego wniosku prowadzi bowiem podzielenie ujawnionego przed organami skarbowymi dochodu małżonków podlegającego opodatkowaniu po odliczeniach - który w 2015 r. wyniósł 99.953,41 - przez 12 miesięcy roku podatkowego (99.953,41 zł / 12 miesięcy = 8329,45 zł). Należy przy tym przyjąć, że aktualnie skarżący ma na swoim utrzymaniu tylko żonę i córkę. Z obecnych wyjaśnień skarżącego wynika bowiem, że jego syn w zasadzie jest już tylko zameldowany w domu rodzinnym, gdyż coraz rzadziej w nim przebywa. Odpadła więc skarżącemu konieczność utrzymywania jednej osoby. Trzeba bowiem pamiętać tę cześć poprzednich wyjaśnień skarżącego w których wskazywał że choć syn skarżącego korzystał z domu rodzinnego, mediów i żywności to jednak nie przyczyniał się do jego utrzymania gdyż zarobione pieniądze wydawał wyłącznie na swoje potrzeby. Nie można również tracić z pola widzenia, że aktualnie skarżący nie ma już trudności z bieżącym regulowaniem zobowiązań i należności. Aktualnie skarżący nie przedstawiał bowiem żadnych monitów czy wezwań, które by na to wskazywały. Poza tym w analizowanym obecnie okresie czasu sumy uznań na ujawnionym przez skarżącego rachunku bankowym albo przewyższały albo równoważyły sumy jego obciążeń (za wyjątkiem okresu pomiędzy 21.01 a 20.02.16). Wreszcie nie można tracić z pola widzenia, że w dniu składania przez skarżącego wniosku o ustanowienie radcy prawnego z urzędu na rachunek skarżącego wpłynęła kwota 1704 zł z tytułu zwrotu nadpłaconego podatku (por. datownik przesyłki rejestrowanej nr [...] oraz str. 8 wyciągu z rachunku bankowego za okres od 21.05.2016 do 20.06.2016). Skoro zaś aktualnie sytuacja materialna skarżącego przedstawia się w ten sposób, to przyznanie mu w takich warunkach prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie radcy prawnego na koszt Skarbu Państwa obok przyznanego wcześniej zwolnienia od kosztów sądowych nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 1 ppsa. Równocześnie wyjaśnić należy, że choć skarżący nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, to w sprawie nie zaistniały w dostatecznym stopniu zdaniem orzekającego przesłanki do cofnięcia stronie przyznanego wcześniej prawa pomocy w zakresie częściowym. Faktem bowiem pozostaje, że skarżącego w dalszym ciągu obciąża kredyt hipoteczny zaciągnięty na remont domu, kredyt zaciągnięty na zakup samochodu oraz saldo ujemne powstałe w ramach przyznanego limitu zadłużenia na rachunku oszczędnościowo rozliczeniowym. Biorąc to wszystko pod uwagę orzeczono więc jak sentencji.