III SA/Kr 1352/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. K., Fundacji A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 września 2011 r. nr [....] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu postanawia zawiesić postępowanie sądowe Zaskarżoną decyzją z dnia 5 września 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , działając na podstawie art. 5 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r. nr [...] o zatrzymaniu K. K. prawa jazdy kategorii B na okres do czasu stwierdzenia ustania przyczyn zatrzymania. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia 3 marca 2011 r. Prezydent Miasta wezwał K. K. do stawienia się w siedzibie Urzędu w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego. Dłużnik alimentacyjny uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu oraz nie złożył wymaganego oświadczenia. Ponadto organ I instancji złożył w dniu 13 kwietnia 2011 r. do Prokuratury Rejonowej wniosek o ściganie strony za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553, ze zm.). Zawiadomieniem z dnia 12 maja 2011 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zatrzymania K. K. prawa jazdy kategorii B oraz poinformował stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Dłużnik alimentacyjny nie podjął powyższego pisma w terminie. Postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r., nr [...], o zatrzymaniu K. K. prawa jazdy kategorii B na okres do czasu stwierdzenia ustania przyczyn zatrzymania. W odwołaniu od powyższej decyzji K. K. podniósł, że w związku z wyjazdem w poszukiwaniu pracy oraz leczeniem się na silną depresję reaktywną nie odebrał wezwania organu I instancji. Odwołujący się wskazał, że w Urzędzie Miasta nie udało mu się ustalić, czego pismo dotyczyło. Ponadto nadmienił, iż w dniu 22 grudnia 2009 r. został pozbawiony wolności, a w konsekwencji wykluczony społecznie. Jego zdaniem, odebranie prawa jazdy uniemożliwi mu wykonywanie pracy zarobkowej, a nadto jest niezgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej i orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Opisaną na wstępie decyzją, działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych, organ właściwy dłużnika składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.; dalej jako "k.k.") oraz kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. Na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy (art. 5 ust. 5 ww. ustawy). W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 5 ust. 3 ww. ustawy, tj. K. K. uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, organ właściwy dłużnika alimentacyjnego złożył do Prokuratury Rejonowej wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 k. k. oraz skierował wniosek o zatrzymanie ww. prawa jazdy. Kolegium podkreśliło, że art. 5 ust. 5 ww. ustawy ma charakter obligatoryjny i nie pozwala organowi na dowolność. Ponadto SKO wskazało, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt P 46/07, stwierdził niezgodności z Konstytucją RP art. 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.), a wiec ustawy, która utraciła moc z dniem 1 października 2008 r. i w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na ww. decyzję K. K. podniósł, że wezwanie do złożenia oświadczenia majątkowego nie zostało mu skutecznie doręczone, bowiem nie mieszkał pod adresem, na który wezwanie zostało wysłane. Ponadto szeroko odniósł się do kwestii niezwiązanych z przedmiotem skargi na decyzję SKO z dnia 5 września 2011 r. znak [...], tj. m.in. utrudniania mu przez organy państwa wykonywania praw rodzicielskich. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje. Organy w rozpatrywanej sprawie wydały rozstrzygnięcia na podstawie art. 5 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Zgodnie z ust. 3. art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.) oraz kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. W myśl natomiast ust,. 5 tego artykułu na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Wskazać należy, że do 1 października 2008 r. obowiązywał art. 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732). Wyrokiem z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt P 46/07 (Dz. U. z 2009 r. Nr 159, poz. 1261) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 5 z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 792 ze zm., zwanej dalej ustawą o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej) jest niezgodny z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej Konstytucji RP). W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że jego orzeczenie dotyczy art. 5 o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, która obowiązywała do 1 października 2008 r. i została uchylona na mocy art. 47 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Trybunał Konstytucyjny na marginesie zauważył jednakże, że obowiązująca ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów mieści w art. 5 ust. 3 pkt 3 i ust. 5 i 6 unormowania analogiczne do zawartych w art. 5 kwestionowanej i nieobowiązującej już ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie sąd administracyjny nie ma kompetencji do niezastosowania przepisu ustawy stwierdzając nawet jej niezgodność z Konstytucją, gdyż rozstrzygnięcie tej kolizji należy wyłącznie do Trybunału Konstytucyjnego. Nie można bowiem tracić również z pola widzenia, że w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego derogowana zostaje norma prawna wysłowiona w przepisie ustawy. Sąd natomiast nie może tego spowodować. Twierdzenie, że sąd może odmówić zastosowania przepisu ustawy, która zachowuje moc obowiązującą, jest nie do zaakceptowania. Wreszcie nawet, gdy sąd odmówi zastosowania przepisów ustawy, to uczyni to w danej sprawie, w innej natomiast mogą być one stosowane, nie tylko przez sądy ale i przez organy, gdyż nadal istnieją w źródłach prawa. Z urzędu wiadomo, że w dniu 22 listopada 2010 r. do Kancelarii Trybunału Konstytucyjnego wpłynął wniosek Prokuratora Generalnego o stwierdzenie, że art. 5 ust. 3, art. 5 ust. 5 i ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, są niezgodne z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Sprawie nadano sygnaturę K 23/10. Dnia 20 grudnia 2012 r. Trybunał Konstytucyjny, rozpoznając wniosek Prokuratora Generelnego odroczył rozprawę bezterminowo. W związku z powyższym Sąd nie skierował pytania prawnego mając na względzie treść art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), z którego wynika, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Rozstrzygnięcie wskazanej sprawy przez Trybunał Konstytucyjny stwarza możliwość usunięcia ze źródeł prawa niekonstytucyjnego przepisu ustawy. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał, zatem że z uwagi na treść podjętego rozstrzygnięcia – orzeczenie o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu z uwagi na uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, nie złożenie oświadczenia majątkowego, jego podstawę prawną i zarzuty wobec zaskarżonej decyzji, postępowanie należy zawiesić. Ocena zgodności z Konstytucją RP ustawowej podstawy do zatrzymania skarżącemu – dłużnikowi alimentacyjnemu – prawa jazdy niewątpliwie będzie miała wpływ na wyrok sądu administracyjnego, którym dokonuje się kontroli legalności decyzji, w tym przypadku o zatrzymaniu prawa jazdy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia.