III SA/Kr 1353/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Maria Zawadzka Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2012 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] na podstawie: - art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.); - art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.: Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.); - § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055); odmówił przyznania zasiłku celowego - skarżącemu W. C. Na uzasadnienie organ podniósł, że skarżący zwrócił się wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na "zrefinansowanie poniesionych wydatków na dojazd" do Ośrodka Leczenia Uzależnień i Współuzależnienia. Z przeprowadzonej aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz załączonych dokumentów wynika, że skarżący mieszka u swojej ciotki, A. K., z którą prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Skarżący ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności do 31 marca 2013 r., nie posiada żadnych własnych dochodów i z tego tytułu korzysta z zasiłku stałego w wysokości 444 zł miesięczne. Jest uzależniony od alkoholu. Postanowieniem Sądu Rejonowego został nałożony na niego obowiązek podjęcia terapii odwykowej. Jest uczestnikiem tej terapii od 21 stycznia 2011 r. Organ ustalił, że od 2 maja do 2 sierpnia 2011 r., odbywa dwa razy w tygodniu zajęcia terapeutyczne. Organ podkreślił, że teoretycznie skarżący kwalifikuje się do świadczeń z pomocy społecznej, ponieważ jego dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi 444 zł. Organ ustalił jednak, że skarżący nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, ponieważ są one realizowane na bieżąco przez A. K. Całość zasiłku skarżący przeznacza więc na swoje potrzeby. Obecnie, poza uczestnictwem w terapii, nie pozostaje w stałym leczeniu. Nie ponosi więc żadnych dodatkowych kosztów z tego tytułu. Zdaniem organu skarżący dysponuje dochodem, z którego jest w stanie ponosić koszty dojazdów na terapię. W ocenie organu zasiłek celowy winien być przeznaczony na konkretną potrzebę, a nie jest nią refinansowanie poniesionych już kosztów. Bo skoro zakup biletów został już dokonany, oznacza to, że skarżącego było stać na ich wykupienie. Od powyższej decyzji odwołanie złożył skarżący. W uzasadnieniu podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego i proceduralnego. Zdaniem skarżącego przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ l instancji nie przeprowadził wnikliwego postępowania wyjaśniającego i dowodowego w następstwie czego powołał się na dowody i ustalenia, które nie znajdują potwierdzenia. Podał, iż zamieszkuję w domu, który stanowi masę spadkową po mamie i jako jeden ze spadkobierców sprawuje zarząd nad tą masą spadkową. Ciotka zamieszkuje w tym domu z prawem dożywocia. Sąd Rejonowy ustalił go kuratorem dla ciotki. Zdaniem skarżącego nie jest prawdą, że jest on uzależniony od alkoholu. Od stycznia 2011 r. został objęty programem leczenia w Poradni Uzależnień przy Szpitalu Wojewódzkim. Dokumenty z konsultacji z Poradni jednoznacznie - zdaniem skarżącego - potwierdzają, iż od siedmiu miesięcy nie spożywa alkoholu, aktywnie uczestniczy w programie leczenia. Nieprawdą jest, zdaniem skarżącego to, że nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, gdyż płaci podatek rolny i od nieruchomości, składkę PZU, za wywóz nieczystości płynnych i stałych, szczepienia psa, za energię elektryczną, gaz wodę i inne. Nie jest prawdą również to, że terapię odbywa tylko dwa razy w tygodniu. Z kart programu leczenia jednoznacznie wynika, iż od 21 stycznia 2011 r. do 29 kwietnia 2011 r. terapia odbywała się cztery razy w tygodniu, a od maja nadal, dwa razy w tygodniu. Z uwagi na stan zdrowia zmuszony jest dojeżdżać na terapię środkami komunikacji miejskiej i z tego tytułu dotychczas poniósł wydatki na zakup biletów w łącznej kwocie 516 zł. Źródłem jego utrzymania jest otrzymywany co miesiąc zasiłek stały w kwocie 444 zł. Z tego wynika, że środki na utrzymanie zostały istotnie uszczuplone na zakup biletów. W celu zapewnienia dalszego kontynuowania kuracji skarżący zmuszony był do pożyczenia od znajomych środków pieniężnych dających możliwość zakupu biletów na dojazd do ośrodka. Decyzją znak [...] z dnia 8 września 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie: - art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego; - art. 2, art. 3, art. 8, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej; - art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) - § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925); utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Na uzasadnienie organ odwoławczy podniósł, że pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" jest prawnie niedookreślone, jego interpretacja i ocena należą do organu rozstrzygającego indywidualny przypadek. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zrefinansowanie poniesionych wydatków na dojazd do Poradni Leczenia Uzależnień, gdyż jak słusznie zauważa organ ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje refinansowania poniesionych już kosztów. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję domagając się jej uchylenia, złożył skarżący. Zdaniem skarżącego organ jest niekonsekwentny w swoich decyzjach, gdyż uprzednio korzystał on z pomocy z tego samego powodu i nie kwestionowano konieczności ponoszenia wydatków na dojazd na leczenie i nie było to przesłanką odmowy przyznania pomocy. Podkreślił, że to organ państwowy skierował go na leczenie. Słuszny interes społeczny przemawia za tym abym został on wolny od nałogu. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. Nr 270). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, Sąd badał, czy organ administracyjny ustalił stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami, a następnie, czy do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy oraz, czy przepisy te prawidłowo zinterpretował. Kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że skarżący jest w trudnej sytuacji materialnej i nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić wszystkich swoich potrzeb życiowych. W związku z powyższym skarżący jest objęty opieką Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i otrzymuje zasiłek stały. Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt c tej ustawy, świadczeniami z pomocy społecznej jest m.in. świadczenie pieniężne - zasiłek celowy. Zgodnie z artykułem 39 ust.1 w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. (ust. 2) Rozstrzygnięcie oparte o powyższe przepisy wydane zostało w ramach tzw. uznania administracyjnego, a Sąd badał, czy zakres uznania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie został przez organy przekroczony, a także, czy w sposób należyty uzasadniono orzeczenia o odmowie przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego na "refinansowanie pokrytych wydatków na dojazdy". O tym, że decyzja wydana w oparciu o art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, ma charakter uznaniowy, przesądza użyte w tym przepisie słowo "może" co oznacza, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do otrzymania zasiłku celowego nie każda osoba musi go otrzymać. Samo przyznanie, jak i wysokość przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Uznaniowość nie oznacza jednak dowolności, a organ związany jest przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza - zgodnie z art. 7 k.p.a. - załatwienie sprawy, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Doprecyzowaniem tej zasady jest przepis art. 2 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, oraz art. 3 ust. 4 ustawy stanowiący, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Podnieść należy, że stosownie do przepisów ustawy o pomocy społecznej, organ przy udzielaniu wnioskowanej pomocy kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej ustawy, dotyczącymi wymogu dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3). Argumenty skarżącego, że terapia jest formą leczenia i że w interesie zarówno skarżącego jak i społecznym leży aby nie wrócił do nałogu, jak najbardziej zasługują na wiarę, jednakże Sąd nie stracił z pola widzenia, że skarżący domagał się przyznania mu zasiłku na "refinansowanie pokrytych wydatków na dojazdy". Skarżący podniósł, iż w celu sfinansowania dojazdów zmuszony był pożyczyć pieniądze od znajomych. Zwrócić należy jednak uwagę iż decyzje pożyczeniu pieniędzy podjął skarżący samodzielnie, w związku z tym winien w taki sposób gospodarować posiadanymi środkami pieniężnymi, aby zaciągnięte zobowiązania były adekwatne do jej dochodu, tzn. aby mógł je spłacić. Żądanie przyznania zasiłku celowego, tak naprawdę na spłatę zobowiązań – gdyż skarżący poniósł już koszty dojazdów- jest nieuprawnione. Skarżący ubiegając się o przyznanie mu zasiłku celowego musi liczyć się z tym, że nie każdy jego wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie uwzględniony, gdyż rodzaj, forma i rozmiar świadczeń muszą być dostosowane nie tylko do okoliczności uwzględniających udzielenie pomocy ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że postępowanie dowodowe mające na celu ustalenia stanu faktycznego zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, a organy dokonały prawidłowej jego oceny uznając, iż zasiłek celowy na "zrefinansowanie poniesionych wydatków na dojazd" nie przysługuje. O tym , czy zasiłek celowy powinien być przyznany decydują czynniki takie jak sytuacja rodzinna, zdrowotną, majątkowa wnioskodawcy (i ewentualnie członków jego rodziny), postawa osoby wnioskującej o przyznanie jej pomocy, oraz co najważniejsze w rozpoznawanej sprawie, obiektywne możliwości samodzielnego wyjścia z kryzysu oraz elementy subiektywne – chęć i aktywność w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej. Sąd nie stracił z pola widzenia, że skarżący aktywnie uczestniczy w terapii w Poradni Leczenia Uzależnień i Współuzależnień, a postawa jego zasługuje na aprobatę, jednakże skoro poniósł już wydatki na dojazdy wynika z tego, iż samodzielnie był w stanie poradzić sobie w rozwiązaniu trudnej sytuacji. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja odpowiadają prawu. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ) orzekł jak w sentencji wyroku.