III SA/Kr 1353/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Maria Zawadzka Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 sierpnia 2012r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze , działając na podstawie: - art. 4, art.7, art.16, art.17, art.54, art.55, art.56, art.60, art.61,art.62, art.106 i art.109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2009.175.1362); - art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267) – decyzją z dnia 27 sierpnia 2012 r. znak [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] 2012 r. znak [...]) ustalającą skarżącemu A. S. opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej przy ul. Ł w kwocie 698,59 zł miesięcznie począwszy od dnia 01 czerwca 2012 r. Powyższe decyzje zapadały w następującym stanie faktycznym i prawnym ustalonym przez organy : organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie zmiany decyzji o wysokości opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej przy ul. Ł, ponoszonej przez skarżącego w związku z waloryzacją jego świadczenia emerytalno – rentowego , a następnie ww. decyzja z dnia 28 czerwca 2012 r. ustalił tę odpłatność w wysokości 698,59 zł miesięcznie począwszy od dnia 01 czerwca 2012 r. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że skarżący jest mieszkańcem wskazanego domu pomocy społecznej , w którym pobyt - zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej - jest odpłatny. Miesięczną opłatę ponoszoną przez osobę pełnoletnią ustala się na poziomie 70 % dochodu netto osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. W przypadku osób skierowanych do domu pomocy społecznej przed 01 stycznia 2004r. - zgodnie z art. 87 ust. 8 cyt. ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U.2003.203.1966) - opłatę ustala się na dotychczasowych zasadach. W związku z waloryzacją przysługującego skarżącemu świadczenia organ ustalił , że aktualny miesięczny dochód skarżącego stanowi kwota 997,98 zł netto, w związku z czym opłata za pobyt w domu pomocy społecznej od dnia 01 czerwca 2012 r. wynosi 698,59 zł miesięcznie, co stanowi 70% dochodu skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, utrzymało w mocy zaskrzone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji stwierdzając, iż ustalona przez organ pierwszej instancji kwota odpłatności za pobyt w domu opieki społecznej w wysokości 698,59 zł ma związek ze zmianą sytuacji dochodowej w wyniku waloryzacji renty skarżącego. Dochód skarżącego stanowi renta netto w wysokości 844,98 zł oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie 153,00 zł, a zatem skarżący osiąga dochód w wysokości 997,98 zł. Wysokość renty wynika z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 01 marca 2012 r. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji , że po dokonaniu stosownych obliczeń odpłatność w wysokości 70% uzyskiwanego dochodu skarżącego prawidłowo została ustalona na kwotę 698,59 zł. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił , że w rozpatrywanej sprawie nie ma zastosowania art. 106 ust. 3 b ustawy o pomocy społecznej , gdyż nastąpiła zmiana dochodu, która przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem w sprawie wysokości odpłatności za pobyt w domu opieki społecznej , podnosząc m.in. swoje zasługi w zakresie honorowego dawcy krwi i utratę przywilejów z tego tytułu , co miało wpływ na jego sytuację. Pozostałe zarzuty skargi nie odnosiły się bezpośrednio do treści zaskarżonego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2013 r. skarżący oświadczył, że przebywa w Domu Pomocy Społecznej od ok. 11 lat. Okazał "stary" dowód osobisty seria [...] z którego wynikało, że od dnia 28 maja 2001 r. zastał zameldowany w K przy ul. Ł, to jest w domu pomocy społecznej, którego dotyczy decyzja o odpłatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego , które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego , regulującymi tryb jej wydania . Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji . Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm.) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja dotyczy odpłatności za pobyt skarżącego w Domu Pomocy Społecznej przy ul. Ł w K. Kwestię odpłatności za pobyt w tego rodzaju placówce regulują przepisy ustawy o pomocy społecznej . W art. 60 do art. 63 tej ustawy uregulowano zasady odpłatności, wysokość tych opłat, podmioty obowiązane do ich ponoszenia oraz sposób pokrywania tych płatności. Do opłat dotyczących pobytu w domu pomocy społecznej zastosowanie ma również przepis art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 106 ustawy o pomocy społecznej polegającym na możliwości zmiany lub uchyleniu decyzji , między innymi w przypadku zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony. Przy ustalaniu tej opłaty należy również mieć na uwadze art. 87 ust. 8 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego stanowiący, że osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowanie do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004 r. ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach. Przepis ten został zresztą przytoczony w treści uzasadnienia organu pierwszej instancji. Obowiązująca aktualnie ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. weszła w życie z dniem 1 maja 2004r. , a na podstawie art. 160 tej ustawy utraciła moc ustawa z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej. Oznacza to, że sformułowanie "na dotychczasowych zasadach" odnosi się do stanu prawnego ukształtowanego ustawą z dnia 29 listopada 1990 r. Wskazane wyżej przepisy, w sytuacji zmiany dochodowej strony, wymagają ustaleń faktycznych w przedmiocie aktualnego poziomu dochodów osoby przebywającej w domu pomocy społecznej, ich relacji do dochodów stanowiących podstawę odpłatności ustalonej poprzednią decyzją a także, co istotne, wymaga się ustaleń , kiedy dana osoba została skierowana do domu pomocy społecznej tj. czy przed 01 stycznia 2004r., co ma znaczenie dla przyjęcia właściwego stanu prawnego zgodnie z ww. ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Niniejsza sprawa uchyla się spod kontroli Sądu w zakresie ustalenia, czy nałożona na skarżącego w zaskarżonych decyzjach kwota odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości 698,59 zł jest kwotą prawidłową, gdyż w sprawie nie zostały poczynione wymagane ustalenia faktyczne . Mianowicie, organ pierwszej instancji nie ustalił , jak długo skarżący przebywa w domu pomocy społecznej , a w szczególności czy przebywał przed dniem 01 stycznia 2004r. Organ pierwszej instancji , jak wyżej podniesiono , mimo iż przytoczył w uzasadnieniu swej decyzji treść art. 87 ust. 8 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, nie odniósł go jednak w żaden sposób do poczynionych w sprawie ustaleń . Organy administracyjne orzekające w rozpatrywanej sprawie , wbrew treści art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego , nie przeprowadziły wymaganego postępowania dowodowego. Istotna z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczność co do daty przyjęcia skarżącego do domu opieki społecznej została ustalona przez Sąd na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2013 r. , podczas której skarżący wykazał " starym" dowodem osobistym , że już w dniu 28 maja 2001r. został zameldowany przy ul. Ł w K, pod którym to adresem mieści się Dom Opieki Społecznej. Powyższa okoliczność ma znaczenie dla przyjęcia odpowiedniego reżimu prawnego regulującego odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej . Stanowisko organu w tej kwestii winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji ustalającej kwotę odpłatności za pobyt w tej placówce. Końcowo należy nadmienić , że rolą sądu administracyjnego nie jest – co do zasady – dokonywanie własnych ustaleń faktycznych i zastępowanie organów administracji publicznej w wykonywaniu ich zadań. Kasacyjny charakter rozstrzygnięć sądu administracyjnego wyklucza możliwość rozstrzygania m.in. w zakresie odpłatności za pobyt w domu opieki społecznej. Ustalenie odpłatności za pobyt skarżącego w domu opieki społecznej należy do kompetencji organów administracyjnych , a sąd administracyjny - tylko w przypadku wniesienia skargi na takie rozstrzygnięcie – może dokonać kontroli takiego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem. Powyższe okoliczności wskazują na wadliwość przeprowadzonego w rozpatrywanej sprawie postępowania administracyjnego, gdyż wbrew przepisom art. 7, art.77 i art.107 Kodeksu postepowania administracyjnego, organy orzekające nie wyjaśniły wnikliwie stanu faktycznego sprawy , co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Ponadto stwierdzić należy , że decyzja o ustaleniu odpłatności dokonywana jest w trybie zmiany decyzji i jest rozstrzygnięciem określającym obowiązek poniesienia opłaty w wysokości ustalonej w tej decyzji , a zatem określa skutki na przyszłość i z tego względu nie jest dopuszczalne , jak to miało miejsce w niniejszej sprawie , że określenie obowiązku poniesienia podwyższonej opłaty z dniem 01 czerwca 2012 r. wynikało z decyzji wydanej w dniu 28 czerwca 2012 r. Decyzja ustalająca wysokość opłaty nie może wywierać skutków wstecz , sprzed daty jej doręczenia skarżącemu . Podkreślić jednak należy , że obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej powstaje od dnia następnego po uprawomocnieniu się decyzji ustalającej tę opłatę. Zauważyć również należy ,że opłata za pobyt w domu opieki społecznej oraz zwolnienie całkowite lub częściowe z tej odpłaty to dwie odrębne kwestie. Zwolnienie z tej opłaty jest procedurą wszczynaną na wniosek strony , który jest rozpoznawany w trybie art. 64 ustawy o pomocy społecznej . Zwolnienie z tej opłaty musi być poprzedzone decyzją ustalającą wysokość tej opłaty. Mając powyższe na uwadze , Sąd działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Zgodnie z art.153 ww. ustawy. ocena prawna i wskazania co do dalszego postepowania wyrażone w niniejszym wyroku wiążą w sprawie ten sąd oraz organ , którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.